Піка ( ад — «калоць») — тып дзіды (тып колюча-драўковай зброі ), які да ХХ ст. знаходзіўся на ўзбраенні пяхоты і іншых падраздзяленняў шэрагу краін.

Агульнае апісанне Піка — гэта трох- або чатырохгранны наканечнік (грот), прымацаваны да дрэўка з дапамогай трубкі. Каб абараніць драўляную частку ад перасякання ў верхняй частцы пікі, яе маглі ўмацаваць падоўжнымі жэрдкамі, якія называліся «лангетамі» (— «язычок»), размешчаны на дрэўку каля наканечніка. Даўжыня дрэўка можа дасягаць 3-5 м, грота— да 12 см, вага пікі складала 3-4 кг. Гранаваны наканечнік, узмоцнены доламі (пазамі), дазваляў прабіваць вельмі трывалую браню.

Пяхотная піка

У войсках Старажытнага свету (напрыклад, македонская сарыса) выкарыстоўваліся доўгія пяхотныя дзіды.

Пасля перыяду дамінацыі цяжкой капійнай кавалерыі ў Сярэднявеччы, пяхотнікі з доўгімі дзідамі (пікінёры) пачалі выкарыстоўвацца з XIV стагоддзя швейцарцамі пазней іншымі еўрапейскімі арміямі. З развіццём агнявога бою неабходнасць мець пікінёраў у баявых шыхтах была выклікана ўразлівасцю стралкоў (лучнікаў, аркебузераў, пазней мушкецёраў) перад кавалерыйскай халоднай зброяй, а таксама іх дрэннай прыдатнасцю да рукапашнага бою (іх халоднай зброяй былі толькі шпагі і кінжалы). Вялікая вага, павольнасць ў зарадках і кепская транасць ранніх аркебузаў і мушкетаў абцяжарвала стварэнне камбінаванай зброі на іх аснове, таму для абароны стралкоў даводзілася завербаваць асобных салдат з дрэўкавай зброяй.

З развіццем тэхналогій і якасці інжынерных збудаванняў колькасць пікінёраў у баявых шэрагах пастаянна скарачалася на карысць мушкецёраў. У XVII стагоддзі са з'яўленнем штыха (багнэта) пяхота (мушкецёры, фузілеры, грэнадзёры) стала адначасова выконваць функцыі копіносцаў, таму баявыя фармацыі мелі меншую патрэбу ў пікінёрах; нарэшце, у пачатку XVIII стагоддзя. Пешыя пікінёры зніклі . Разам з са звычайнымі пікамі, у XVII-XVIII стст. выкарыстоўваліся адмысловыя карацэйшыя рагаткавыя дзіды дзеля вырабу супрацькавалерыйскіх палявых загародаў перад тактычнымі пабудовамі і пазіцый пяхоты - так званых "рагатак" і "казлоў" .

Кавалерыйская піка Піка заставалася ў кавалерыі яшчэ доўга пасля таго, як янавыйшаў з ужытку ў пяхоце. Пікамі былі ўзброены як лёгкія (уланы, конныя пікінёры, казакі), так і цяжкія (кірасіры, гусары) кавалерысты. На паходзе дрэўка пікі трымалі на плечавым рамяні "цемляку" (альбо мацавалі да кручка пантл'ера ), а яе ніжні канец устаўлялі ў скураную чашу на пятлі, якая у Рэчы Паспалітай называлася "ток" у Расеі "бушмат" і прымацавалася да сядла або стрэмя . У рэгулярнай кавалерыі арміі Расійскай імперыі XIX ст. спачатку выкарыстоўваліся два варыянты пікі: для цяжкай і лёгкай кавалерыі, прычым піка цяжкай кавалерыі (кірасірская) была цяжэйшай і даўжэйшай. У 1862 годзе прынятая адзіная піка 2.7 м. даўжынёй.

Піка выйшла з баявога ўжытку ў кавалерыі ў пасля 1920 г. (скасаваны ў савецкай кавалерыі ў 1931 г.) .

Казацкая і татарская піка

Піка (дзіда) найбольш вядомая ў татарскіх і казацкіх супольнасцях як зброя кавалерыйскіх падраздзяленняў, хоць яна была вядомая і сярод пяхотных падраздзяленняў. Яе выкарыстоўвалі падчас бою як зброю першага парадку (прабойная здольнасць пікі вершніка дазваляла атакаваць ворага на большай адлегласці і з большай масай удара, чым шабляй). Вось чаму піка выкарыстоўвалася ў лёгкіх кавалерыйскіх падраздзяленнях на пачатку 20 стагоддзя.

Тэхніка бою пікамі заснавана на той жа сістэме баявых рухаў, што і з дзідай: розныя колючыя і прабіўнымі ўдары ў спалучэнні з адбіўнымі і адхіляючымі рухамі дрэўца.

У татарскай і казацкай конніцы піка выкарыстоўвалася ў асноўным адной рукой, але пры неабходнасці і магчымасці (калі ў чалавека былі сродкі кіраваць канём без выкарыстання рук) змагаліся пікай і дзвюма рукамі. У кавалерыйскім баі асноўная ўвага надавалася хуткім абвадным рухам дрэўцам (ад пікі праціўніка) і рэзкім, пранізлівым ударам вастрыём. Каб зрабіць адбіўку — рух кісткі адводзіў удар дрэўцам пры кіраванні адной рукой, пры гэтым задняя частка пікі заставалася у пятлі дзержаку (току) пры сядле. Ударныя рухі пікі наносілі ў асноўным вастрыём, але ўмелы баец мог умела выкарыстоўваць і адваротны канец тронка, на які таксама магло мацавацца тупы металічны наканечнік (уток). Удары выконваліся як дзвюма, так і адной рукой з выкарыстаннем магутнай працы корпусам і нагамі (нахілы, перакаты, кідкі, абыходы).

У войску Расійскай імперыі казачыя пікі адрозніваліся ад пік іншых родаў кавалерыі большай даўжынёй (каля 3 м) і меншай вагой жалезных дэталяў . Што тычыцца наканечнікаў пік, то яны мелі разнастайныя формы, якія змяняліся ў залежнасці ад задач (4-гранным наканечнікам было лягчэй прабіць ахоўны даспех, а з адмовай ад такога даспеха — 2-баковы).

Да процілеглага канца ручкі мацавалася пятля (у ВКЛ называўся "ток" у рас."нажнік") для надзявання на стапу нагі падчас язды, што дазваляла лягчэй утрымліваць яе на месцы падчас маршу. Пад наканечнікам, як правіла, мацавалася трохкутная тканінная нагрудная значык, каляровая гама якой адпавядала ваеннаму або дзяржаўнаму сцягу. У пачатку 20-га стагоддзя. Толькі вершнікі 1-га эшалона казачых палкоў былі ўзброены пікамі , астатнія — толькі шаблямі, кінжаламі і вінтоўкамі .

Спасылкі

Катэгорыя:Халодная зброя Катэгорыя:Дзіды Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі