Беларусазнаўства ў Кітаі — сукупнасць даследаванняў Беларусі, беларусаў, беларускай мовы, гісторыі, культуры, літаратуры, палітыкі, эканомікі і беларуска-кітайскіх адносін, якія праводзяцца ў Кітаі.
Як асобны арганізаваны кірунак беларусазнаўства ў Кітаі пачало асабліва актыўна развівацца ў XXI стагоддзі разам з пашырэннем палітычных, эканамічных і адукацыйных сувязей паміж Беларуссю і Кітаем. У 2012 годзе пры Усходне-Кітайскім педагагічным універсітэце ў Шанхаі быў створаны першы ў Кітаі спецыялізаваны навуковы цэнтр, асноўным аб'ектам даследавання якога стала Беларусь.
Да сярэдзіны 2020-х гадоў беларусазнаўчыя цэнтры і праграмы дзейнічалі ў шэрагу кітайскіх універсітэтаў, а беларускую мову выкладалі як асобную спецыяльнасць прынамсі ў трох ВНУ. Паводле Цяньцзіньскага ўніверсітэта замежных моў, у 2025 годзе ў Кітаі існавалі восем універсітэцкіх цэнтраў даследавання Беларусі і тры ўніверсітэты з бакалаўрскімі праграмамі беларускай мовы.
Гісторыя Да пачатку XXI стагоддзя даследаванні Беларусі ў Кітаі развіваліся пераважна ў межах саветалогіі, русістыкі, даследаванняў Усходняй Еўропы і міжнародных адносін. Беларусь часта разглядалася разам з іншымі рэспублікамі СССР або ў кантэксце постсавецкай прасторы.
Пасля ўсталявання дыпламатычных адносін паміж Беларуссю і Кітаем у 1992 годзе цікавасць да Беларусі паступова ўзрастала. Новы этап пачаўся ў 2010-я гады ў сувязі з развіццём двухбаковых адносін, міжуніверсітэцкага супрацоўніцтва і кітайскай палітыкі рэгіянальных і краіназнаўчых даследаванняў.
У 2012 годзе пры Усходне-Кітайскім педагагічным універсітэце быў адкрыты Цэнтр даследавання Беларусі Усходне-Кітайскага педагагічнага ўніверсітэта. Ён стаў першай у Кітаі навуковай установай, галоўным аб'ектам якой была Беларусь. У 2014 годзе ўніверсітэт і Міністэрства адукацыі Беларусі падпісалі пагадненне аб сумесным развіцці цэнтра, а ў 2018 годзе яно было працягнута.
У наступныя гады аналагічныя цэнтры і даследчыя пляцоўкі былі створаны ў іншых універсітэтах краіны, у тым ліку ў Пекінскім універсітэце замежных моў, Пекінскім універсітэце міжнародных даследаванняў, Цяньцзіньскім універсітэце замежных моў, Сіаньскім універсітэце замежных моў, Аньхойскім універсітэце і Чжэцзянскім універсітэце Шужэнь.
Асноўныя цэнтры
Усходне-Кітайскі педагагічны ўніверсітэт Цэнтр даследавання Беларусі Усходне-Кітайскага педагагічнага ўніверсітэта быў заснаваны ў Шанхаі ў красавіку 2012 года. На ўрачыстасці адкрыцця прысутнічалі прадстаўнікі кітайскага МЗС, былыя паслы Кітая ў Беларусі, прадстаўнікі беларускіх універсітэтаў і Генеральнага консульства Беларусі ў Шанхаі.
Цэнтр першапачаткова ставіў мэтай вывучэнне палітычнага, эканамічнага і культурнага развіцця Беларусі, гісторыі беларуска-кітайскіх адносін, а таксама пашырэнне гуманітарных і навуковых сувязей паміж дзвюма краінамі.
З цягам часу асноўнымі кірункамі даследаванняў сталі: гісторыя і культура Беларусі; нацыянальная і культурная ідэнтычнасць; унутраная і знешняя палітыка Беларусі; сацыяльна-эканамічнае развіццё; беларуска-кітайскія адносіны; гуманітарнае і адукацыйнае супрацоўніцтва.
Супрацоўнікі цэнтра публікавалі працы пра палітычную культуру Беларусі, гісторыю нацыянальнай культурнай ідэнтычнасці, дзяржаўны імідж Беларусі, а таксама ўдзельнічалі ў калектыўных выданнях 中国人看白俄罗斯 («Кітайцы глядзяць на Беларусь»), 中国外交官看白俄罗斯 («Кітайскія дыпламаты глядзяць на Беларусь»), 我们与你们——中国与白俄罗斯的故事 («Мы і вы: гісторыі Кітая і Беларусі») і 白俄罗斯名人传 («Біяграфіі вядомых беларусаў»).
Цэнтр супрацоўнічае з Беларускім дзяржаўным універсітэтам, Акадэміяй кіравання, Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэтам, Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэтам, Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэтам і Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі.
Пекінскі ўніверсітэт міжнародных даследаванняў У кастрычніку 2014 года пры Пекінскім універсітэце міжнародных даследаванняў сумесна з пасольствам Беларусі была створана даследчая пляцоўка, прысвечаная Беларусі. У 2015 годзе на яе базе быў сфарміраваны Цэнтр даследавання Беларусі.
Да працы цэнтра прыцягваліся былыя паслы і супрацоўнікі пасольства Кітая ў Беларусі, даследчыкі міжнародных адносін, журналісты і перакладчыкі. Адным з галоўных кірункаў стала даследаванне сучаснай палітыкі, эканомікі і міжнародных адносін Беларусі.
У 2015 годзе цэнтр правёў навуковую канферэнцыю, прысвечаную сітуацыі ў Беларусі, а ў 2016 годзе пры ўніверсітэце пачалося навучанне беларускай мове. На адкрыцці курса прысутнічаў пасол Беларусі ў Кітаі.
Пекінскі ўніверсітэт замежных моў Пры Пекінскім універсітэце замежных моў дзейнічае Цэнтр даследавання Беларусі пры Інстытуце рускай мовы. Даследаванні ахопліваюць беларускую мову, культуру, палітыку і міжнародныя адносіны.
У 2021 годзе цэнтр арганізаваў першы ў Кітаі агульнанацыянальны конкурс вуснай беларускай мовы Гаворым па-беларуску. У ім удзельнічалі больш за 50 выкладчыкаў і студэнтаў з чатырох кітайскіх універсітэтаў.
Універсітэт развівае мадэль падрыхтоўкі спецыялістаў па рускай мове з дадатковым вывучэннем беларускай. Пры цэнтры праводзяцца навуковыя семінары з удзелам даследчыкаў з Беларусі і Кітая.
Цяньцзіньскі ўніверсітэт замежных моў У Цяньцзіньскім універсітэце замежных моў дзейнічаюць Цэнтр даследавання Беларусі і Цэнтр імя Якуба Коласа. Апошні быў створаны як пляцоўка для вывучэння і папулярызацыі беларускай мовы і культуры.
У 2017 годзе Цяньцзіньскі ўніверсітэт першым у Кітаі адкрыў асобную бакалаўрскую спецыяльнасць «Беларуская мова». Навучанне пабудавана паводле мадэлі «беларуская + руская мова» і ўключае навучальны год у беларускім універсітэце.
Першы набор складаўся з пяці студэнтаў; з 2019 года набор павялічыўся прыкладна да 11 чалавек. Да 2024 года каля 20 студэнтаў гэтай праграмы прайшлі навучанне ў беларускіх універсітэтах.
Універсітэт супрацоўнічае з Беларускім дзяржаўным універсітэтам, Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэтам, Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэтам імя Максіма Танка і Магілёўскім дзяржаўным універсітэтам імя Аркадзя Куляшова.
Сіаньскі ўніверсітэт замежных моў У Сіаньскім універсітэце замежных моў беларуская мова як асобная спецыяльнасць была адкрыта ў 2018 годзе. Праграма рыхтуе спецыялістаў з беларускай і рускай мовамі і прадугледжвае абмены з беларускімі ВНУ.
Пры ўніверсітэце дзейнічае таксама Цэнтр даследавання Беларусі, які займаецца рэгіянальнымі і краіназнаўчымі даследаваннямі і супрацоўнічае з беларускімі ўстановамі.
Чжэцзянскі ўніверсітэт Шужэнь Цэнтр даследавання Беларусі Чжэцзянскага ўніверсітэта Шужэнь быў створаны ў 2015 годзе, а ў 2017 годзе быў унесены ў спіс цэнтраў краіназнаўчых і рэгіянальных даследаванняў Міністэрства адукацыі Кітая. У 2018 годзе цэнтр атрымаў падтрымку ў межах правінцыяльнай праграмы даследаванняў ініцыятывы «Адзін пояс — адзін шлях».
У 2021 годзе цэнтр далучыўся да Чжэцзянскага альянсу аналітычных цэнтраў «Адзін пояс — адзін шлях». У 2022—2025 гадах да яго працы былі запрошаны даследчыкі з кітайскіх і беларускіх устаноў, у тым ліку Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Цэнтр займаецца падрыхтоўкай даследаванняў, палітычнай аналітыкай, адукацыйным супрацоўніцтвам і культурнымі мерапрыемствамі. У 2025 годзе ён быў уключаны ў лік перспектыўных аналітычных цэнтраў горада Шаасін.
Аньхойскі ўніверсітэт Пры Аньхойскім універсітэце дзейнічае Цэнтр даследавання Беларусі, створаны ў рамках развіцця краіназнаўчых і рэгіянальных даследаванняў. Ён стаў першым спецыялізаваным цэнтрам даследавання Беларусі ў правінцыі Аньхой.
Універсітэт супрацоўнічае з Брэсцкім дзяржаўным універсітэтам імя А. С. Пушкіна; пры абедзвюх установах былі створаны адпаведна цэнтры даследавання Беларусі і Кітая.
Пекінскі ўніверсітэт У структуры Інстытута рэгіянальных і краіназнаўчых даследаванняў Пекінскага ўніверсітэта дзейнічае цэнтр даследавання Расіі, Украіны і Беларусі. Ён займаецца міждысцыплінарнымі даследаваннямі палітыкі, гісторыі, грамадства і міжнародных адносін трох краін.
Выкладанне беларускай мовы Асобным кірункам беларусазнаўства ў Кітаі з'яўляецца выкладанне беларускай мовы.
У 2016 годзе навучанне беларускай мове было арганізавана ў Пекінскім універсітэце міжнародных даследаванняў. Беларуская мова вывучалася студэнтамі і магістрантамі рускай спецыяльнасці як дадатковая славянская мова.
У 2017 годзе Цяньцзіньскі ўніверсітэт замежных моў адкрыў першую ў Кітаі асобную бакалаўрскую праграму беларускай мовы. У 2018 годзе такая спецыяльнасць была адкрыта ў Сіаньскім універсітэце замежных моў.
Пры Пекінскім універсітэце замежных моў беларуская мова выкладаецца ў рамках праграмы рускай мовы з беларускай як дадатковай спецыялізацыяй. У 2021 годзе ў першым агульнакітайскім конкурсе Гаворым па-беларуску ўдзельнічалі студэнты чатырох ВНУ.
На 2025 год, паводле Цяньцзіньскага ўніверсітэта замежных моў, у Кітаі тры ВНУ мелі бакалаўрскія праграмы беларускай мовы.
+ Выкладанне беларускай мовы ў кітайскіх ВНУ Універсітэт Пачатак Форма Пекінскі ўніверсітэт міжнародных даследаванняў 2016 беларуская мова ў межах рускай спецыяльнасці Цяньцзіньскі ўніверсітэт замежных моў 2017 асобная бакалаўрская спецыяльнасць Сіаньскі ўніверсітэт замежных моў 2018 асобная бакалаўрская спецыяльнасць Пекінскі ўніверсітэт замежных моў 2010-я руская мова з дадатковай беларускай спецыялізацыяй
Даследаванне гісторыі, палітыкі і грамадства Значная частка сучаснага кітайскага беларусазнаўства належыць да рэгіянальных і міжнародна-палітычных даследаванняў. Асноўнымі тэмамі выступаюць дзяржаўны лад Беларусі, яе знешняя палітыка, адносіны з Расіяй, Еўрапейскім саюзам і Кітаем, эканамічная мадэль і месца Беларусі ў еўразійскіх інтэграцыйных працэсах.
Адным з цэнтраў такіх даследаванняў стаў Усходне-Кітайскі педагагічны ўніверсітэт. Яго супрацоўнікі атрымлівалі гранты Міністэрства адукацыі Кітая на даследаванні палітычнай культуры Беларусі і супастаўленне стратэгій сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі і Кітая.
Беларуская тэматыка прадстаўлена таксама ў часопісе 俄罗斯研究 («Даследаванні Расіі»), які выдаецца Усходне-Кітайскім педагагічным універсітэтам. У 2018 годзе асобны блок часопіса быў прысвечаны даследаванням Беларусі і беларуска-кітайскіх адносін.
Літаратуразнаўства і пераклады Важнай часткай беларусазнаўства ў Кітаі стала знаёмства кітайскага чытача з беларускай літаратурай.
Супрацоўнікі Цэнтра даследавання Беларусі Усходне-Кітайскага педагагічнага ўніверсітэта ўдзельнічалі ў перакладзе беларускай літаратуры на кітайскую мову. У межах праекта перакладаў сучаснай літаратуры краін «Аднаго пояса — аднаго шляху» быў выдадзены кітайскі пераклад беларускага рамана 永恒的瞬间 («Вечнае імгненне»). Кіраўніца Цэнтра даследавання Беларусі Бэй Вэньлі ўдзельнічала ў перакладзе і прадстаўленні выдання.
У 2019 годзе ў Пекіне была выдадзена кніга 白俄罗斯名人传 («Біяграфіі вядомых беларусаў»), падрыхтаваная групай кітайскіх даследчыкаў пры ўдзеле Пекінскага ўніверсітэта міжнародных даследаванняў і Цэнтра даследавання Беларусі Усходне-Кітайскага педагагічнага ўніверсітэта. Кніга змяшчае нарысы пра дзесяць прадстаўнікоў беларускай палітыкі, літаратуры і мастацтва, у тым ліку Святлану Алексіевіч.
Навуковыя сувязі з Беларуссю Беларусазнаўчыя цэнтры Кітая маюць шырокую сетку партнёрстваў з беларускімі ВНУ і навуковымі ўстановамі.
У 2014 годзе Міністэрства адукацыі Беларусі стала партнёрам Цэнтра даследавання Беларусі Усходне-Кітайскага педагагічнага ўніверсітэта. Пагадненне дазволіла ўніверсітэтам, падпарадкаваным міністэрству, удзельнічаць у сумесных праграмах і даследаваннях з цэнтрам.
У 2015 годзе Усходне-Кітайскі педагагічны ўніверсітэт увайшоў у склад беларуска-кітайскай міжурадавай камісіі па адукацыйным супрацоўніцтве, а ў 2017 годзе яго цэнтр быў афіцыйна зарэгістраваны Міністэрствам адукацыі Кітая як цэнтр рэгіянальных і краіназнаўчых даследаванняў.
У 2022 годзе прадстаўнікі кітайскіх цэнтраў даследавання Беларусі і беларускіх ВНУ правялі анлайн-канферэнцыю «Кітайска-беларуская адукацыя: 30 гадоў насустрач адзін аднаму», прысвечаную развіццю двухбаковага адукацыйнага супрацоўніцтва.
Стан у 2020-я гады