Беларусы Азербайджана — беларуская этнічная супольнасць у Азербайджане. Яе фарміраванне звязана з перасяленнем выхадцаў з беларускіх зямель на Каўказ у часы Расійскай імперыі, а найбольшы колькасны рост адбываўся ў савецкі перыяд. Галоўным гістарычным цэнтрам пражывання беларусаў быў Баку.
Паводле перапісу насельніцтва СССР 1989 года, у Азербайджанскай ССР жылі 7833 беларусы — найбольшая колькасць, зафіксаваная савецкімі перапісамі ў рэспубліцы.
Гісторыя
XIX — пачатак XX стагоддзя Прыкметная міграцыя насельніцтва з еўрапейскай часткі Расійскай імперыі на тэрыторыю сучаснага Азербайджана ўзмацнілася ў другой палове XIX стагоддзя. Хуткае развіццё нафтавай прамысловасці Баку прыцягвала ў горад спецыялістаў, служачых і рабочых з розных рэгіёнаў імперыі, у тым ліку з беларускіх губерняў.
У гэты перыяд беларусы яшчэ не ўтваралі шматлікай і выразна арганізаванай нацыянальнай супольнасці. Асноўным месцам іх канцэнтрацыі стаў Баку — адзін з найбуйнейшых прамысловых цэнтраў Паўднёвага Каўказа.
Савецкі перыяд Першыя поўныя перапісныя даныя пра колькасць беларусаў у Азербайджане дае перапіс насельніцтва СССР 1926 года. У Азербайджанскай ССР было зарэгістравана 2867 беларусаў, з іх 2510 жылі ў гарадскіх паселішчах, а 357 — у сельскай мясцовасці. Такім чынам, беларуская супольнасць ужо ў 1920-я гады мела пераважна гарадскі характар.
Паводле перапісу 1939 года, у Азербайджанскай ССР жылі 1472 беларусы. У самім Баку было зарэгістравана 574 беларусы.
У пасляваенны перыяд колькасць беларусаў зноў пачала расці. У 1959 годзе ў Азербайджанскай ССР жылі 4284 беларусы, з іх 3557 — у гарадах і 727 — у сельскай мясцовасці. У 1970 годзе іх колькасць павялічылася да 4929 чалавек, прычым 4652 з іх жылі ў гарадах.
Паводле перапісу 1979 года, у рэспубліцы жылі 4782 беларусы, з якіх 4609 былі гарадскімі жыхарамі. Да 1989 года колькасць беларусаў узрасла да 7833 чалавек.
Колькасць паводле перапісаў
+ Колькасць беларусаў у Азербайджане паводле перапісаў насельніцтва Год перапісу Колькасць беларусаў Гарадское насельніцтва Сельскае насельніцтва 1926 2867 2510 357 1939 1472 — — 1959 4284 3557 727 1970 4929 4652 277 1979 4782 4609 173 1989 7833 — —
Перапісныя даныя паказваюць, што на працягу большай часткі савецкага перыяду беларусы Азербайджана былі пераважна гарадской групай. У 1979 годзе больш за 96 % беларусаў рэспублікі жылі ў гарадскіх паселішчах.
Пасля распаду СССР колькасць выхадцаў з іншых былых саюзных рэспублік у Азербайджане істотна змяншалася ў выніку міграцыйных працэсаў. У зводных табліцах этнічнага складу насельніцтва Азербайджана паводле перапісаў 1999 і 2009 гадоў беларусы асобным радком не вылучаюцца і ўваходзяць у групу іншых нацыянальнасцей, таму гэтыя табліцы не дазваляюць вызначыць дакладную колькасць беларусаў.
Культурнае і адукацыйнае жыццё У XXI стагоддзі адной з форм прысутнасці беларускай культуры ў Азербайджане стала супрацоўніцтва ўстаноў вышэйшай адукацыі дзвюх краін. 15 мая 2024 года ў Азербайджанскім універсітэце моў у Баку быў створаны Цэнтр беларускай мовы і культуры.
Цэнтр быў адкрыты ў межах супрацоўніцтва Азербайджанскага ўніверсітэта моў з Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэтам. Яго мэтамі вызначаны папулярызацыя беларускай мовы, традыцый і культуры, развіццё міжкультурных сувязей, акадэмічнага абмену і сумесных навуковых даследаванняў.
У дзейнасць цэнтра ўваходзяць навуковыя семінары, канферэнцыі, круглыя сталы, лекцыі, выставы, майстар-класы, кінапаказы і іншыя адукацыйныя і культурныя мерапрыемствы. Цэнтр супрацоўнічае з Пасольствам Беларусі ў Азербайджане, а таксама імкнецца развіваць сувязі з беларускімі адукацыйнымі, навуковымі і культурнымі ўстановамі.
Крыніцы
Гл. таксама Беларуска-азербайджанскія адносіны
Азербайджан Катэгорыя:Народы Азербайджана Катэгорыя:Беларуска-азербайджанскія адносіны