thumb|Proch czarny - najwcześniejszy materiał wybuchowy thumb|Uzbrajanie materiału wybuchowego C4 thumb|Eksplozja materiału wybuchowego Materiał wybuchowy – pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).

Pierwszym i jedynym do XIX w., kiedy wynaleziono nitroglicerynę, materiałem wybuchowym był proch czarny, wynaleziony w Chinach

Podział materiałów wybuchowych ze względu na zastosowanie Inicjujące – są to materiały o stosunkowo słabej mocy detonacji, a ich podstawową cechą jest szczególnie duża podatność na bodźce zewnętrzne i zdolność do detonacji nawet w bardzo małych ilościach; służą do zapoczątkowania reakcji w materiałach o mniejszej podatności na bodźce. Przykładami są piorunian rtęci, azydek ołowiu, trójnitrorezorcynian ołowiu. Kruszące – materiały o największej energii wybuchu. Mają dużo mniejszą wrażliwość na bodźce, dlatego ich detonację wywołuje się przy użyciu ładunku inicjującego materiału wybuchowego. Jest to największa grupa materiałów wybuchowych, wchodzą w jej skład zarówno czyste związki chemiczne (np. trotyl), jak i mieszaniny (np. amonity). Przykładami kruszących m.w. są nitrogliceryna, kwas pikrynowy, tetryl, heksogen. Miotające – wykorzystuje się je głównie do nadawania prędkości pociskom broni palnej i pocisków rakietowych; są to materiały o stosunkowo niskiej prędkości wybuchu, które nie detonują a deflagrują (nawet w warunkach wysokiego ciśnienia), dzięki czemu możliwe jest podtrzymanie w miarę stałego ciśnienia w lufie, bez ryzyka jej uszkodzenia i stopniowe rozpędzenie pocisku. Typowymi przykładami są prochy jak proch czarny i prochy bezdymne.

Dalsze podziały zależą od konkretnego zastosowania. Przykładowo kruszące materiały wybuchowe, używane w górnictwie, dzieli się ze względu na stopień zagrożenia jakie wywołują. W polskim górnictwie stosowany jest podział na materiały powietrzne, możliwe do wykorzystania w warunkach zagrożenia wybuchem metanu, węglowe - które można używać w warunkach zagrożenia pyłem węglowym i skalne, które wolno używać tylko w przypadku braku zagrożenia pyłem węglowym i metanem

Niektóre masy pirotechniczne spalają się szybko, z samoczynnym podtrzymaniem reakcji egzotermicznej i wydzielaniem znacznej ilości gazów, podobnie jak właściwe materiały wybuchowe (mają jednak dużo niższą energię wybuchu). Zasadniczo jednak spalanie tych mieszanin ma wywołać specjalne efekty np. cieplne lub świetlne, a nie niszczące.

Ładunki wybuchowe thumb|Trotyl w postaci znormalizowanych kostek W celu użycia materiałów wybuchowych, formuje się z nich ładunki wybuchowe, składające się z trzech podstawowych elementów: właściwego materiału wybuchowego i elementu inicjującego wybuch, umieszczonych w łączącej je w jedną całość obudowie. Jedną z form ładunków wybuchowych jest różnego typu amunicja np. amunicja strzelecka, w której ładunek miotającego materiału wybuchowego (np. prochu bezdymnego) zamknięty jest w obudowie w postaci łuska i inicjowany spłonką. Wybuch materiału służy w tym przypadku do wyrzucenia pocisku i rozpędzenia go do odpowiedniej prędkości.

Do wykonywania określonych zadań, ładunki materiałów wybuchowych można kształtować w różne formy; do często spotykanych należą: standaryzowane kostki, ładunki wiertnicze itp. (amunicja saperska); ładunki wydłużone - w postaci długiego węża, najczęściej używane do wykonywania przejść w polach minowych; ładunki kumulacyjne - z wydrążeniem skupiającym energię wybuchu, by osiągnąć przebicie przez np. pancerz.

Zobacz też

lista prędkości detonacji związków wybuchowych detonator, fugas, granat, kapiszon, lont, ładunek kumulacyjny, mina, nabój, pirotechnika, pocisk, spłonka, stopina, zapalnik, eksplozofory

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)