mały|Zalipie - zagroda Felicji Curyłowej, Muzeum Okręgowe w Tarnowie. Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu – drewniana zagroda z początku XX wieku, położona w południowej części wsi Zalipie (województwo małopolskie), stanowiąca oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Obiekt jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów małopolskiej sztuki ludowej, związanej z tradycją malowania domów w kolorowe, kwiatowe wzory.
Historia Zagroda została wzniesiona w latach 30. XX wieku przez Felicję Curyłową (1903–1974) wraz z mężem. Artystka należała do grona najwybitniejszych malarek ludowych regionu Powiśla Dąbrowskiego i była jedną z pierwszych uczestniczek konkursu „Malowana Chata” organizowanych w Zalipiu po II wojnie światowej.
Po śmierci Curyłowej zagrodę wykupiła Cepelia, a w 1978 roku przekazała ją Muzeum Okręgowemu w Tarnowie, które urządziło w niej muzeum poświęcone lokalnej sztuce ludowej. W 1981 roku do kompleksu przeniesiono tzw. chatę biedniacką z innej części Zalipia. Zagroda została zachowana in situ i obejmuje dom mieszkalny, stajnię, stodołę oraz studnię.
Opis mały|Sad i dom w zagrodzie Felicji Curyłowej Zespół budynków rozmieszczono na planie litery U, otwartej w stronę drogi. Całość ogrodzona jest plecionym płotem. Drewniane budynki mają konstrukcję zrębową i są typowe dla zabudowy Powiśla Dąbrowskiego. Ich elewacje pokrywają ręcznie malowane wzory kwiatowe w odcieniach błękitu, różu, czerwieni, żółci i zieleni.
Dom Felicji Curyłowej z 1908 roku ma żółte ściany z niebieskimi obramieniami okien oraz ciemnobrązowe drzwi zdobione motywami kwiatowymi. Stajnię wyróżniają bukiety błękitnych kwiatów w wazonach, a stodołę – ciemnobrązowe deski kontrastujące z barwnymi zdobieniami.
Wnętrze domu zachowało oryginalny układ i wyposażenie. Ściany, sufity i piece ozdobione są malowanymi motywami roślinnymi, a wnętrza wypełniają tradycyjne meble, naczynia, tkaniny i wycinanki. W sieni widoczna jest czarna powała z białymi ornamentami wykonanymi glinką, nawiązująca do najstarszej techniki malowania zalipiańskiego. W kuchni szczególną uwagę zwraca niebieski piec pokryty wielobarwną malaturą o motywach roślinnych.
Na terenie zagrody znajdują się również dwa inne zabytkowe domy: dom Stefanii Łączyńskiej z II połowy XIX wieku oraz wspomniana chata biedniacka, których ściany pokrywają charakterystyczne zalipiańskie wzory kwiatowe.
Znaczenie kulturowe Zalipie, określane często mianem „wsi malowanej kwiatami”, stanowi ośrodek żywej tradycji zdobienia domów i budynków gospodarczych malaturami o motywach roślinnych. Zwyczaj ten wywodzi się z końca XVIII wieku, kiedy kobiety rozjaśniały wapnem zakopcone ściany dymnych chat, tworząc tzw. packi. Z czasem pojawiły się motywy kwiatowe, które przeniosły się na piece, ściany zewnętrzne, a nawet płoty, studnie i przydrożne kapliczki. Tradycja ta kontynuowana jest współcześnie dzięki Domu Malarek w Zalipiu, który stanowi centrum działań edukacyjnych i wystawienniczych związanych z zalipiańskim zdobnictwem.
Felicja Curyłowa, oprócz działalności w rodzinnej wsi, wykonywała również dekoracje w reprezentacyjnych wnętrzach, m.in. w restauracji Wierzynek w Krakowie oraz na statku pasażerskim MS Batory. Jej działalność przyczyniła się do popularyzacji Zalipia i uczyniła z miejscowej tradycji jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej sztuki ludowej.
Zagroda Felicji Curyłowej jest udostępniona do zwiedzania w godzinach otwarcia Muzeum Okręgowego w Tarnowie.
Przypisy
Kategoria:Zalipie (województwo małopolskie) Kategoria:Zabytkowe budynki mieszkalne w Polsce