thumb thumb Kompania graniczna KOP „Rudziszki” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Landwarowieniu rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 17 batalionu celnego, a jego 4 kompania stacjonowała w Rudziszkach. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 22 batalion graniczny , a w jego składzie 1 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 10 podoficerów, 6 nadterminowych i 95 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → . W 1939 2 kompania graniczna KOP „Rudziszki” podlegała dowódcy batalionu KOP „Troki”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
1 kompania graniczna „Rudziszki” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 31 kilometrów 500 metrów.
Sąsiednie kompanie graniczne: 4 kompania graniczna KOP „Wójtowo” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Rykonty” – 1928, 1929, 1932, 1934 4 kompania graniczna KOP „Olkieniki” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Rykonty” – 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w 1928 strażnica KOP „Markowszczyzna” strażnica KOP „Skobsk” strażnica KOP „Tataryszki” strażnica KOP „Kotysz” strażnica KOP „Podumble”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Podworańce →
Strażnice kompanii w latach 1929 – 1939W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Wejksztelańce”, „Markowszczyzna”, „Skobyle”, „Rotysz” → strażnica KOP „Wejksztelańce”wieś Wejksztelańce, gmina Rudziszki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie strażnica KOP „Markowszczyzna”wieś Markowszczyzna, gmina Rudziszki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie strażnica KOP „Skopsk”kolonia Skobsk, gmina Rudziszki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskieW komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Skobsk → strażnica KOP „Tataryszki”zaścianek Tataryszki, gmina Rudziszki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie strażnica KOP „Kotysz”folwark Kotysze, gmina Rudziszki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie Strażnica KOP „Podworańce”kolonia Podworańce, gmina Troki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
Dowódcy kompanii kpt. Stanisław IV Markiewicz (był 31 VII 1928 - † 21 IX 1928 WarszawaDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 148.) p.o por. Bohdan Łuczaj (24 VII 1928 − 2 IX 1928) kpt. Józef Trepjak (2 IX 1928 − 12 XI 1928) → dowódca 3 kompanii granicznej por. Aleksander Rackiewicz (12 XI 1928 − 12 XI 1930) → zmarł w szpitalu wskutek rany postrzałowej kpt. Stanisław VIII Sokołowski (14 I 1931 − ) kpt. Józef Kusztra (był 1 IV 1933 −) kpt. Roman GałkowskiRoman Gałkowski urodził się 20 stycznia 1905 Pustelniku, w rodzinie Jana i Marii z Pomorskich. Na kapitana został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936. W 1936 został przeniesiony do KOP. Dowódca 1 kompanii granicznej „Rudziszki”. Od 15 lipca 1939 dowódca 1 kompanii granicznej batalionu KOP „Delatyn”. Więzień obozu w Starobielsku. W 1940 w Charkowie został zamordowany przez NKWD → , . (do VII 1939) kpt. Maurycy WochankaMaurycy Bolesław Wochanka (1907-1940), kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dowódca kompanii odwodowej baonu KOP „Troki”. We wrześniu 1939 dowódca 1 kompanii granicznej „Rudziszki”. Więzień obozu w Kozielsku. Zamordowany przez NKWD. → (IX 1939) kpt. Kowalski (IX 1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.181/53.)
Rudziszki Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Troki” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie wileńsko-trockim Kategoria:Rudziszki (Litwa) Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1926 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939