Graniczna Placówka Kontrolna Gdynia – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i jednostek pływających bezpośrednio w przejściu granicznym na granicy morskiej.

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Gdyni – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób i jednostek pływających bezpośrednio w przejściu granicznym na granicy morskiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne W październiku 1945 Naczelny Dowódca WP nakazywał sformować na granicy 51 przejściowych punktów kontrolnychRozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 ().. Graniczna placówka kontrolna Gdynia powstała w 1945 jako morski przejściowy punkt kontrolny II kategorii o etacie nr 8/11. Obsada PPK składała się z 17 żołnierzy i 2 pracowników cywilnych. W październiku 1946 funkcjonowała według etatu 7/13 jako PPK morski w Gdyni.

W początkach 1947 przejściowe punkty kontrolne Gdańsk i Gdynia zostały poważnie wzmocnione. Wobec powyższego strażnice 97 i 99 zaprzestały ochrony obiektów portowych, a zajęły się wyłącznie ochroną obiektów lądowych i kontrolą ruchu rybackiego. thumb|Port morski Gdynia, żołnierz GPK w Porcie Gdynia i marynarze Wojsk Ochrony Pogranicza na kutrze patrolowym Wojsk Ochrony Pogranicza ORP „Hel” (ex „Batory”) (1947–1950) W lipcu 1947 Morskie GPK w Gdyni otrzymała nr 21.

Latem 1948 została połączona strażnica specjalna nr 97 z Morską GPK nr 21 Gdynia. Dowództwo nad tymi pododdziałami objął dowódca Morskiego GPKRozkaz nr 17/OP/48 z 16.07.1948 ()..

W lipcu 1949 nastąpiła reorganizacja 21 gdyńskiego i 22 gdańskiego Morskiego GPK. Zostały utworzone samodzielne bataliony kontroli granicznej. W skład gdańskiego weszły 263 i 264 strażnice WOP, a w gdyńskim: kompanie nr 1 i nr 2.

1 lipca 1965 WOP podporządkowano Ministerstwu Obrony Narodowej, Dowództwo WOP przeformowano na Szefostwo WOP z podległością Głównemu Inspektoratowi Obrony Terytorialnej. Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła cała kontrola ruchu granicznego oraz ochrona GPK. Tym samym naruszono jednolity system ochrony granicy państwowej. Jesienią 1965 GPK w Porcie Gdynia i GPK Rybołówstwa w Gdyni weszła w podporządkowanie Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej, kontrolę graniczną wykonywali funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej podlegli MSW.

1 października 1971 WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym, a od 1 stycznia 1972 pod względem gospodarczym MSW. Do WOP powrócił cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwowej. Od 1 sierpnia 1972 GPK w Porcie Gdynia podlegała bezpośrednio pod sztab 16 Kaszubskiej Brygady WOP w Gdańsku (W 1976 zniesiona została numeracja brygad WOP i przyjęto tylko nazwę „regionalną” Kaszubska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza), tak funkcjonowała do 15 maja 1991.

Straż Graniczna: Po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 Graniczna Placówka Kontrolna Gdynia weszła w podporządkowanie Kaszubskiego Oddziału Straży Granicznej w GdańskuZarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7.05.1991, utworzono Kaszubski Oddział SG. i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Gdyni.

W wyniku zmian nadmorskich struktur Straży Granicznej i rozformowaniu Kaszubskiego Oddziału Straży Granicznej, 2 czerwca 1992 Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Gdyni została włączona struktury Morskiego Oddziału Straży Granicznej.

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Gdyni funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Gdyni (PSG w Gdyni)W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (). w strukturach Morskiego Oddziału Straży Granicznej.

Podległe przejście graniczne thumb|Port morski Gdynia, żołnierze Wojsk Ochrony Pogranicza podczas kontroli statku „Suomen“ (1947–1950) Gdynia (morskie).

Kierownicy/komendanci/dowódcy granicznej placówki kontrolnej mjr Stanisław Bański (był 10.1946)Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 062 z 19.10.1946 (). kpt. Zygmunt Dziubiński mjr Szczepan Cheba kpt. Stefan Rojowski mjr Jan Januszewicz mjr Piotr Wtorek Piotr Wtorek zastępca komendanta placówki w Porcie Gdynia (15.10.1965–15-06-1967), a od 16.06.1967 zastępca komendanta placówki w Porcie Gdańsk. ppłk Józef Gałaś mjr/ppłk Roman Białek (1.12.1965–15.04.1968) ppłk Zbigniew Rydlewski (16.04.1968–30.11.1984) ppłk Ludwik Kruczek (1.12.1984–był 31.07.1990)

Komendanci GPK SG: mjr SG Zbigniew Czajka (był w 2002).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Gdynia Gdynia Kategoria:Wojsko Polskie w Gdyni Kategoria:Przejściowe punkty kontrolne Kategoria:Formacje graniczne w Gdyni Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1949