Osiek – gmina miejsko-wiejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie tarnobrzeskim.

Siedziba gminy to Osiek.

Według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 7 733 osób.

W czasach Królestwa Polskiego gmina Osiek należała do powiatu sandomierskiego w guberni radomskiej. 13 stycznia 18701 stycznia 1870 wg kalendarza juliańskiego do gminy przyłączono pozbawiony praw miejskich OsiekPostanowienie z 24 października (5 listopada) 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 419).

Struktura powierzchni Według danych z lat 1995–2005 gmina Osiek ma obszar 129,33 km². W ciągu tego okresu zmniejszył się procentowy udział użytków rolniczych (z 61,6% w '95 do 56,3% w '05), na rzecz zwiększenia się areału lasów (z 26,6% w '95 do 28,4% w '05) oraz nieużytków (z 11,8% w '95 do 15,3% w '05, przy czym zmniejszył się on w stosunku do roku '04 z 15,5%). Niska opłacalność/dochodowość z areału użytków rolnych wymusiła na rolnikach działania na rzecz odłogowania oraz zadrzewiania znacznych połaci swoich gospodarstw; trendu tego nie powstrzymały dopłaty bezpośrednie z UE, bowiem znaczna część z nich przebranżowiła się. Tabela 1. Poziom rolniczej działalności GiM Osiek w latach 1995–2005WYSZCZEGÓLNIENIEJ.m.STRUKTURA POWIERZCHNI(w latach według rodzaju rolniczej działalności) 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005I. OGÓŁEM ha 12 933 % 100II. UŻYTKI ROLNE1. Powierzchnia użyt-ków rolnych ha 7 964 8 006 7 917 7 948 7 716 7 654 7 680 7 680 7 635 7 327 7 277 % 61,6 61,9 61,2 61,5 59,7 59,2 59,4 59,4 59 56,6 56,3– grunty orne ha 6 314 6 340 5 698 5 691 5 417 5 385 5 400 5 400 5 176 4 875 4 825 % 79,3 79,2 72 71,6 70,2 70,3 70,3 70,3 67,8 66,5 66,3– sady ha 245 247 242 243 242 243 242 242 160 161 161 % 3,1 3,1 3 3 3,1 3,2 3,1 3,1 2,1 2,2 2,2– łąki ha 849 856 1 433 1 429 1 483 1 452 1 450 1 450 1 707 1 706 1 706 % 10,6 10,7 18,1 18 19,2 19 18,9 18,9 22,4 23,3 23,5– pastwiska ha 556 563 544 585 574 574 588 588 592 585 585 % 7 7 6,9 7,4 7,5 7,5 7,7 7,7 7,7 8 8II. LASY1. Lasy i grunty leśne ha 3 440 3 420 3 427 3 376 3 310 3 362 3 473 3 473 3 593 3 603 3 674 % 26,6 26,4 26,5 26,1 25,6 26 26,8 26,8 27,8 27,9 28,4III. POZOSTAŁE GRUNTY1. Pozostałe gruntyi nieużytki ha 1 529 1 507 1 589 1 609 1 907 1 917 1 780 1 780 1 705 2 003 1 982 % 11,8 11,7 12,3 12,4 14,7 14,8 13,8 13,8 13,2 15,5 15,3 Gmina stanowi 13,98 proc. powierzchni powiatu.

Demografia Struktura demograficzna gminy Osiek po reaktywacji państwa polskiego (tj. po I wojnie światowej) – gmina nie była organizmem jednolitym narodowościowo, odbiegając znacząco od unifikacji etnicznej do jej różnorodność wyznaniowej włącznie. Obecnie większość tych miejscowości (z ich ludnością) stanowi integralną część gminy Osiek, z kolei niewielka jej część przynależy do gminy Rytwiany i Staszów. Ponadto dla przykładu przysiółek Otoka Gągolińska wówczas administracyjnie przynależał do gminy Łoniów; z kolei pozostałe niewymienione tu miejscowości do gminy Tursko Wielkie. Wyjątek stanowi tu wioska Mucharzów nieujęta w tym spisie (co potwierdza ówczesny GŁ•U•ST w alfabetycznym wykazie miejscowości województwa kieleckiego na końcu książki, w którym nie figuruje). Poniżej struktura demograficzna na podstawie pierwszego spisu powszechnego ludności z 30 września 1921 roku.

Tabela 1.1 Powiat Sandomierz. Gmina OsiekLp. M i a s t a,G m i n y,Miejscowości Charakter miejscowości Budynki Ludność obecna w dniu 30 września 1921 r. (bez objętej spisem wojskowym)z prze-znacze-nia miesz-kalne inneza-miesz-kałe Ogó-łem Męż-czyzn Ko-biet W tej liczbie było wyznania Podało narodowość rzym-sko--kato-licki-ego ewan-gelic-kiego inne-gochrze-ścijań-skiego moj-żeszo-wego in-ne-go nie-wia-do-me-go pol-ską nie-miec-ką ży-dow-ską in-ną nie-wia-do-mą 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19— Gm. Osiek — 1 443 1 8 394 4 013 4 381 7 684 67 2Gm. Osiek: prawosławnych – 2.,Odsyłacz do rubr. 11 „inne chrześcijańskie wyznanie”. 641 — — 7 888 — 504 2Gm. Osiek: Rosjan – 2.,Odsyłacz do rubr. 18 „inna narodowość”. —1. Bukowa osada młyńska 2 – 36 16 20 6 – – 30 – – 36 – – – —2. Bukowa wieś 110 – 677 321 356 671 – – 6 – – 677 – – – —3. Bukowa-Majorat kolonjaNie zapisano błędnie wyrazu kolonja – w oryginalnej edycji użyto takowego wyjaśnienia. Dla przykładu skróty określające charakter topograficzny miejscowości: folw. – folwark, kol. – kolonja, os. m. – osada miejska, os. mł – osada młyńska. Tu użyto pełnych nazw celem czytelniejszego odbioru. 14 – 81 36 45 81 – – – – – 81 – – – —4. Długołęka wieś 54 – 303 155 148 303 – – – – – 303 – – – —5. Dzięki folwark 3 – 41 19 22 38 – – 3 – – 41 – – – —6. Gaj Plebański kolonia 9 – 36 20 16 36 – – – – – 36 – – – —7. Grabowiec kolonia 6 – 46 26 20 46 – – – – – 46 – – – —8. Jaźwiny-Polesie folwark 1 – 7 4 3 7 – – – – – 7 – – – —9. Lipnik wieś 19 – 115 55 60 115 – – – – – 115 – – – —10. Łęg wieś 11 – 61 29 32 61 – – – – – 61 – – – —11. Mikołajów folwark 1 – 4 1 3 4 – – – – – 4 – – – —12. Mikołajów wieś 20 – 114 56 58 47 67 – – – – 114 – – – —13. Osieczko wieś 98 – 561 263 298 561 – – – – – 561 – – – —14. Osiek folwark 3 – 53 30 23 53 – – – – – 53 – – – —15. Osiek osada miejska 193W tem 1 budynek niezamieszkały.,Takiż odsyłacz liczbowy w rubr. 4 (budynki z przeznaczenia mieszkalne) służy do wskazania ilości budynków niezamieszkałych. – 1 352 626 726 811 – 2, 539 – – 846 – 504 2, —16. Pliskowola wieś 217 – 1 186 562 624 1 186 – – – – – 1 186 – – – —17. Strzegom wieś 198 – 1 067 508 559 1 058 – – 9 – – 1 067 – – – —18. Strzegom-Majorat kolonia 36 – 175 80 95 170 – – 5 – – 175 – – – —19. Strzegom Poparafialny wieś 13W tem 2 budynki niezamieszkałe., – 57 34 23 57 – – – – – 57 – – – —20. Suchowola wieś 191 1 1 045 476 569 1 045 – – – – – 1 045 – – – —21. Wiązownica osada młyńska 2 – 32 12 20 16 – – 16 – – 32 – – – —22. Wiązownica-Majorat kolonia 30 – 154 72 82 140 – – 14 – – 154 – – – —23. Wiązownica Mała wieś 23 – 131 71 60 131 – – – – – 131 – – – —24. Wiązownica Poduchowna kolonia 37 – 174 82 92 169 – – 5 – – 174 – – – —25. Wiązownica Sołectwo kolonia 11 – 85 45 40 85 – – – – – 85 – – – —26. Wiązownica Wielka wieś 123 – 700 355 345 686 – – 14 – – 700 – – – —27. Wronia Góra kolonia 18 – 101 59 42 101 – – – – – 101 – – – — 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

Współczesna struktura demograficzna gminy Osiek na podstawie danych z lat 1995–2009 wedle roczników GUS-u: Rysunek 1.1 Populacja kobiet w GiM Osiek w latach 1995-2009 Rysunek 1.2 Populacja mężczyzn w GiM Osiek w latach 1995-2009 Rysunek 1.3 Populacja ogółem w GiM Osiek w latach 1995-2009 Tabela 1.2 Poziom populacji GiM Osiek w latach 1995-2009WYSZCZEGÓLNIENIEPOPULACJA(w latach wedle mieszkańców i powierzchni, w wieku przed-, po- i produkcyjnym) 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009I. OGÓŁEM 8 126 8 104 8 073 8 076 8 009 8 035 8 008 7 999 7 955 7 934 7 929 7 927 7 914 7 934 7 9081. Gęstość zaludnienia 62,8 62,7 62,4 62,4 61,9 62,1 61,9 61,8 61,5 61,3 61,3 61,3 61,2 61,3 61,12. W wiekua. przedprodukcyjnym 2 202 2 168 2 148 2 108 2 080 2 076 2 031 1 969 1 930 1 895 1 858 1 829 1 811 1 771 1 716– w procencie (%) 27,1 26,8 26,6 26,1 26 25,8 25,4 24,6 24,3 23,9 23,4 23,1 22,9 22,3 21,7b. produkcyjnym 4 395 4 392 4 378 4 445 4 433 4 468 4 508 4 592 4 617 4 642 4 682 4 698 4 686 4 739 4 777– w procencie (%) 54,1 54,2 54,2 55 55,3 55,6 56,3 57,4 58 58,5 59,1 59,3 59,2 59,7 60,4c. poprodukcyjnym 1 529 1 544 1 547 1 523 1 496 1 491 1 469 1 438 1 408 1 397 1 389 1 400 1 417 1 424 1 415– w procencie (%) 18,8 19 19,2 18,9 18,7 18,6 18,3 18 17,7 17,6 17,5 17,6 17,9 18 17,9II. MĘŻCZYZN 4 091 4 100 4 077 4 082 4 073 4 073 4 073 4 078 4 070 4 040 4 035 4 031 4 035 4 030 4 0181. Gęstość zaludnienia 31,6 31,7 31,5 31,5 31,5 31,5 31,5 31,5 31,5 31,2 31,2 31,2 31,2 31,1 312. W wiekua. przedprodukcyjnym 1 105 1 095 1 090 1 085 1 058 1 044 1 028 998 981 962 944 932 929 901 879– w procencie (%) 13,6 13,5 13,5 13,4 13,2 13 12,9 12,5 12,4 12,1 11,9 11,8 11,7 11,3 11,1b. produkcyjnym 2 442 2 453 2 427 2 457 2 472 2 489 2 514 2 561 2 577 2 566 2 588 2 593 2 593 2 620 2 642– w procencie (%) 30,1 30,3 30 30,4 30,8 31 31,4 32 32,4 32,3 32,7 32,7 32,8 33 33,4c. poprodukcyjnym 544 552 560 540 543 540 531 519 512 512 503 506 513 509 497– w procencie (%) 6,7 6,8 7 6,7 6,8 6,7 6,6 6,5 6,4 6,4 6,3 6,3 6,5 6,4 6,3III. KOBIET 4 035 4 004 3 996 3 994 3 936 3 962 3 935 3 921 3 885 3 894 3 894 3 896 3 879 3 904 3 8901. Gęstość zaludnienia 31,2 31 30,9 30,9 30,4 30,6 30,4 30,3 30 30,1 30,1 30,1 30 30,2 30,12. W wiekua. przedprodukcyjnym 1 097 1 073 1 058 1 023 1 022 1 032 1 003 971 949 933 914 897 882 870 837– w procencie (%) 13,5 13,3 13,1 12,7 12,8 12,8 12,5 12,1 11,9 11,8 11,5 11,3 11,2 11 10,6b. produkcyjnym 1 953 1 939 1 951 1 988 1 961 1 979 1 994 2 031 2 040 2 076 2 094 2 105 2 093 2 119 2 135– w procencie (%) 24 23,9 24,2 24,6 24,5 24,6 24,9 25,4 25,6 26,2 26,4 26,6 26,4 26,7 27c. poprodukcyjnym 985 992 987 983 953 951 938 919 896 885 886 894 904 915 918– w procencie (%) 12,1 12,2 12,2 12,2 11,9 11,9 11,7 11,5 11,3 11,2 11,2 11,3 11,4 11,6 11,6 Rysunek 1.4 Piramida populacji – struktura płci i wieku gminy Według danych z 31 grudnia 2009 roku GiM Osiek zamieszkiwało 8 042 osób (4 080 – mężczyzn, 3 962 – kobiet, tj. zameldowanych na pobyt stały – stan na 31 XII; przy 8 055 osobach, w tym 4 087 – mężczyznach, 3 968 – kobietach w zestawieniu na 30 VI); jednocześnie faktyczne miejsce zamieszkania określono na poziomie 7 908 osób (4 018 – mężczyzn, 3 890 – kobiet, tj. – stan na 31 XII; przy 7 933 osobach, w tym 4 024 – mężczyznach, 3 909 – kobietach w zestawieniu na 30 VI).

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Osiek w 2014 roku

Budżet Rysunek 1.1 Dochody ogółem w GiM Osiek w latach 1995-2013 (w zł) Tabela 1.1 Relacje działalności statutowej GiM Osiek w latach 1995-2013WYSZCZEGÓLNIENIE J.m. ROK 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013Dochody ogółemzł 4 037 729,- 6 047 071,- 7 154 040,- 10 634 209,- 8 650 749,- 10 431 305,- 12 132 720,- 13 244 262,- 11 991 826,- 13 731 491,- 14 529 594,- 17 281 741,83 20 105 382,97 20 193 191,28 22 783 892,33 30 058 271,50 25 549 725,39 25 803 734,64 25 557 326,62 ZNAK ± - - + + + + + + - - - + + + - + + - -Nadwyżka/deficytbudżetowa(-y)zł 19 861,- 130 576,- 21 628,- 9 724,- 160 618,- 1 777 682,- 2 735 070,- 1 179 995,- 53 008,- 251 897,- 75 838,- 3 041 966,88 835 169,09 53 185,95 176 470,46 5 291 262,29 138 912,11 825 705,68 386 719,02 ZNAK Σ=Wydatki ogółemzł 4 017 868,- 5 916 495,- 7 175 668,- 10 643 933,- 8 811 367,- 12 208 987,- 14 867 790,- 14 424 257,- 11 938 818,- 13 479 594,- 14 453 756,- 20 323 708,71 20 940 552,06 20 246 377,23 22 607 421,87 35 349 533,79 25 688 637,50 24 978 028,96 25 170 607,60 Rysunek 1.2 Wydatki ogółem w GiM Osiek w latach 1995-2013 (w zł)

Według danych z roku 2013 średni dochód na mieszkańca wynosił 3 268,62 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 3 235,78 zł w zestawieniu na 30 VI); jednocześnie średnie wydatki na mieszkańca kształtowały się na poziomie 3 219,16 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 3 215,46 zł w zestawieniu na 30 VI).

Transport i komunikacja