Rozporządzenia z mocą ustawy – rodzaj rozporządzenia o mocy prawnej równej mocy prawnej ustawy.
W prawie polskim
Rozporządzenia z mocą ustawy od 17 października 1997 r. w Polsce W Polsce mają charakter prawa powszechnie obowiązującego (art. 234 ust. 2 Konstytucji RP). Prawo do ich wydawania ma od 17 października 1997 roku jedynie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Rady Ministrów, tylko w czasie trwania stanu wojennego, jeżeli Sejm nie może zebrać się na posiedzenie.
De iure moc wiążąca takich rozporządzeń w tym czasie jest ograniczona, ze względu na fakt, iż podlegają one zatwierdzeniu na najbliższym posiedzeniu Sejmu. De facto jednak, do tego czasu moc rozporządzeń z mocą ustawy jest równa ustawom. Rozporządzenia te mogą dotyczyć według art. 228 ust. 3-5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: zasad działania organów władzy publicznej podczas trwania stanu wojennego, zakresu, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w trakcie trwania stanu wojennego, zakresu, trybu i podstaw wyrównywania strat majątkowych wynikających z tych ograniczeń.
Przy wydawaniu rozporządzeń z mocą ustawy należy wziąć pod uwagę stopień zagrożenia. Powinny one zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa.
Rozporządzenie z mocą ustawy jest jedyną znaną polskiemu systemowi prawa formą aktów prawnych zrównaną z ustawami. Jest to odstępstwo od fundamentalnej dla hierarchii źródeł prawa zasady reguły nadrzędności i wyłączności ustawy.
Rozporządzenia z mocą ustawy w okresie obowiązywania Małej Konstytucji z 1992 r. W Polsce w okresie od dnia 8 grudnia 1992 r. do dnia 16 października 1997 r. włącznie rozporządzenia z mocą ustawy wydawać mógł Rząd, jeżeli został upoważniony do ich wydawania na podstawie stosownej ustawy upoważniającej. Ustawa taka mogła być uchwalona przez Sejm bezwzględną większością głosów (art. 23 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym, , i - uchylona przez obecną Konstytucję RP z dniem 17 października 1997 r.). Rozporządzenia te nie podlegały zatwierdzeniu przez Sejm, więc od chwili ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw miały moc ustawy. Mała Konstytucja ponadto przewidywała, że w okresie obowiązywania ustawy upoważniającej inicjatywa ustawodawcza w zakresie upoważnień udzielonych Rządowi należała wyłącznie do Rady Ministrów (mogła być wykonywania w formie rozporządzeń z mocą ustawy, jak i też inicjatywy ustawodawczej wniesionej do Sejmu). Rozporządzenia podpisywał Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Przysługiwało mu weto absolutne. Mógł też to rozporządzenie skierować do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją.
Rozporządzenia z mocą ustawy w okresie obowiązywania Konstytucji marcowej w brzmieniu nadanym nowelą sierpniową (1926 - 1935)
W Polsce w okresie od dnia 4 sierpnia 1926 r. do dnia 23 kwietnia 1935 r. włącznie rozporządzenia z mocą ustawy wydawać mógł Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów. Przepisy Konstytucji przewidywały dwie formy tych rozporządzeń: „w razie nagłej konieczności państwowej” oraz z upoważnienia ustawy.
Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej podlegały rozpatrzeniu przez Sejm pod rygorem utraty mocy obowiązującej.
Zobacz też Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Stan wyjątkowy Dekret
Przypisy
Bibliografia Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2004. Boć J., Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1998. Garlicki L., Konstytucja RP. Komentarz, Warszawa 2003.
Kategoria:Źródła prawa Kategoria:Polskie akty prawne