1972

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia: otwarcie granicy między Polską a NRD. powstanie Zespołów Filmowych: Panorama, „Pryzmat”, Silesia oraz X. 4 stycznia – odbyła się premiera filmu Trzecia część nocy. 5 stycznia – władze PRL uznały państwo Bangladesz. 6 stycznia: narada w Komitecie Centralnym PZPR na temat przyspieszenia inwestycji przemysłowych. Apel do robotników o podjęcie dodatkowej pracy. w Dąbrowie Górniczej aresztowano seryjnego mordercę Zdzisława Marchwickiego, zwanego „Wampirem z Zagłębia”. 8 stycznia – uchwałą Rady Ministrów zamrożono ceny detaliczne na artykuły żywnościowe i część przemysłowych. 9 stycznia – premiera 1. odcinka serialu Podróż za jeden uśmiech. 22 stycznia – w Łodzi otwarto Muzeum Polskiej Wojskowej Służby Zdrowia. 27 stycznia – premiera filmu Kazimierza Kutza pt. Perła w koronie. 1 lutego – powstał Teatr Studio pod dyrekcją Józefa Szajny. 3 lutego – zjazd ZLP w Łodzi. W obecności ministra Stanisława Wrońskiego ponownie wybrano Jarosława Iwaszkiewicza na przewodniczącego Związku (kontrkandydat: Igor Newerly). 15 lutego – Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał na karę pozbawienia wolności 9 oficerów MSW oskarżonych o udział w tzw. aferze „Zalew”. 17 lutego – ukazał się pierwszy numer „Literatury” pod redakcją Jerzego Putramenta. 20 lutego – premiera serialu Samochodzik i templariusze. 21 lutego – zapowiedź budowy pierwszej elektrowni atomowej, „najprawdopodobniej na północy kraju”. Planowany termin zakończenia budowy: 1980–1982. 22 lutego – 17 osób zginęło w wyniku eksplozji w Zakładach Ziemniaczanych w Luboniu. 25 lutego – premiera filmu Agent nr 1. 6 marca – podpisano umowę między ZSRR a Polską, dotyczącą warunków budowy huty „Katowice”. 19 marca – wybory do Sejmu VI kadencji. Front Jedności Narodu jako jedyny zgłosił listę wyborczą i uzyskał 99,53% ważnych głosów. 21 marca – premiera filmu Brylanty pani Zuzy w reżyserii Pawła Komorowskiego. 22 marca – milicja zlikwidowała zbudowaną kaplicę w Zbroszy Dużej. Natychmiastowa reakcja kardynała Stefana Wyszyńskiego.: „Nie przestaniemy ufać, że w Ojczyźnie przyjdą dni, gdy już takich zniewag nie będzie”. 28–29 marca – inauguracyjna sesja Sejmu nowej kadencji. 29 marca – został powołany drugi rząd Piotra Jaroszewicza. 7 kwietnia – premiera filmu Zaraza. 10 kwietnia – generał Stanisław Skalski, najlepszy polski as myśliwski z okresu II wojny światowej, został na własną prośbę przeniesiony do rezerwy. 15 kwietnia – rozpoczęto budowę Huty Katowice. 1 maja – weszła w życie Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela. 2 maja – wizyta 33-osobowej reprezentacji twórców i działaczy kultury u Edwarda Gierka. I sekretarzowi przekazano wyrazy uznania środowiska za „niezwykle pozytywny klimat dla wszelkiego rodzaju inicjatyw i poszukiwań twórczych”. 5 maja – premiera osnutego na wątkach autobiograficznych filmu Tadeusza Konwickiego Jak daleko stąd, jak blisko. 6 maja – Mieczysław Moczar został odwołany ze stanowiska prezesa Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Nowym prezesem został Stanisław Wroński. 9–12 maja – rozmowy gospodarcze między przedstawicielami Polski i Wielkiej Brytanii. 10–11 maja – V Plenum KC PZPR. Głównym tematem była polityka mieszkaniowa. Z przemówienia Edwarda Gierka: „Idzie o wielką sprawę – o to, aby w okresie życia jednego pokolenia zbudować drugą Polskę”. 15 maja – obniżka cen niektórych artykułów. 21 maja – założono Warmińsko-Mazurskie Muzeum Pożarnictwa w Lidzbarku. 31 maja–1 czerwca – wizyta prezydenta USA Richarda Nixona w Warszawie. 3 czerwca – w katastrofie kolejowej pod Bydgoszczą zginęło 12 osób, a 26 zostało rannych. 6 czerwca – „Hair” Marka Piwowskiego laureatem filmów krótkometrażowych w Krakowie. 8 czerwca – Sejm PRL powołał gen. dyw. Mieczysława Grudnia na stanowisko ministra do spraw kombatantów. 15 czerwca – Edward Gierek spotkał się oficjalnie z Bolesławem Piaseckim i innymi przedstawicielami Stowarzyszenia „Pax”. 16 czerwca – Zygmunt Garbacki i Marian Wojtasik, zabójcy pisarza i posła na Sejm PRL Jana Gerharda, zostali skazani na karę śmierci. 19–23 czerwca – z oficjalną wizytą przybył do Warszawy prezydent Jugosławii Josip Broz Tito. 24 czerwca – na górze Czcibor koło Cedyni odsłonięto Pomnik Polskiego Zwycięstwa nad Odrą. 26 czerwca: FSO rozpoczęła produkcję modelu Syrena 105. papież Paweł VI ustanowił nowe diecezje i metropolie na Ziemiach Odzyskanych. 28 czerwca – w wyniku negocjacji pomiędzy władzami PRL i Stolicą Apostolską, papież Paweł VI wydał bullę Episcoporum Poloniae coetus, która normalizowała stosunki prawne między PRL a Watykanem oraz ustalała nowy kościelny podział administracyjny na Ziemiach Odzyskanych. 5–8 lipca – z oficjalną wizytą przybył do Warszawy sekretarz generalny ONZ Kurt Waldheim. 19 lipca: informacja prasowa o odkryciu bogatych złóż węgla kamiennego na Lubelszczyźnie. Browary Warszawskie rozpoczęły produkcję licencyjnej Coca-Coli. 20 lipca – apel intelektualistów polskich w sprawie zaprzestania wojny w Wietnamie. 1 sierpnia – zakup licencji francuskiego autobusu „Berliet PR100”. 21 sierpnia – produkcję samochodu Syrena przeniesiono z Warszawy do Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej. 29 sierpnia – premiera filmu Dziewczyny do wzięcia. 3 września – założono Ogólnokształcące Liceum Lotnicze im. F. Żwirki i S. Wigury w Dęblinie. 8 września – Sąd Wojewódzki w Opolu ogłosił wyroki skazujące w sprawie braci Kowalczyków, oskarżonych o wysadzenie auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. 14 września – nawiązanie stosunków dyplomatycznych między Polską a RFN. Ambasadorami zostali Wacław Piątkowski i Gerhard Ritzel. 15 września – premiera filmu Ocalenie. 16–17 września – po raz pierwszy w Warszawie zorganizowano święto „Trybuny Ludu”; wielki kiermasz przed Pałacem Kultury, festyny i okolicznościowe występy artystów scen polskich. 19–22 września – rozmowy gospodarcze między Polską a Francją, poprzedzające wizytę Edwarda Gierka w Paryżu. 25 września – pierwsza „Warszawska Jesień Poezji” z udziałem 50 amatorów. 27 września – tematem VI Plenum KC PZPR była reorganizacja władz terenowych. 6 października – premiera filmu Bolesław Śmiały. 15 października – informacja o nowej strukturze organizacji kościelnej na Ziemiach Zachodnich i Północnych. 17 października – premiera filmu Poślizg. 19 października – Sejm przyjął uchwałę o perspektywicznym planie budownictwa mieszkaniowego. 22 października – w katedrze koszalińskiej odbył się ingres biskupa Ignacego Jeża. 25 października – przewodniczącym Komitetu ds. Radia i Telewizji został Maciej Szczepański. Jego poprzednik Włodzimierz Sokorski – minister kultury i sztuki w czasach stalinowskich – przeszedł na emeryturę. 31 października – decyzja polityczna w sprawie stabilizacji cen detalicznych na podstawowe artykuły żywnościowe. 1 listopada – w związku z planowanym podziałem kraju na 49 województw utworzono eksperymentalny, największy w Polsce (2909 km²) powiat bieszczadzki ze stolicą w Lesku. 16 listopada – tragiczny wypadek w kopalni „Lenin”: 7 górników zginęło. 17 listopada – Ministerstwo Łączności wydało rozporządzenie o wprowadzeniu od 1 stycznia 1973 roku systemu kodów pocztowych. 26 listopada – premiera pierwszego odcinka serialu Chłopi. 29 listopada – Sejm uchwalił reformę władz terenowych. Zlikwidowano 4 tys. gromad i osiedli wprowadzając na ich miejsce gminy, które istniały do 1954 r. Na czele każdej z 2 tys. gmin miał stanąć naczelnik, podlegający wyższym organom administracji państwowej. 2 grudnia – otwarto muzeum w dworku Wincentego Pola w Lublinie. 10 grudnia – premiera filmu Trzeba zabić tę miłość. 19 grudnia – premiera filmu Anatomia miłości. 16 grudnia – w Gdańsku Oliwie oddana do użytku została hala Olivia. W Lądku-Zdroju założone zostało arboretum. Zakończono budowę Jeziora Nyskiego.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Luksemburg objął prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. 5 stycznia: prezydent USA Richard Nixon ogłosił rozpoczęcie programu załogowych lotów kosmicznych, przy użyciu wahadłowców. Władimir Bukowski został skazany na siedem lat więzienia za działalność antyradziecką. 7 stycznia: na zakończenie dwudniowego szczytu w San Clemente w Kalifornii prezydent Richard Nixon i premier Eisaku Sato wydali wspólne oświadczenie przewidujące zwrot Okinawy Japonii 15 maja 1972 roku. w katastrofie hiszpańskiego samolotu Sud Aviation Caravelle w górach na Ibizie zginęły 104 osoby. 8 stycznia – Pakistan uwolnił bengalskiego przywódcę niepodległościowego Mujibura Rahmana. 9 stycznia – w porcie w Hongkongu spłonął brytyjski liniowiec pasażerski RMS „Queen Elizabeth”, od czasu sprzedaży w 1969 roku używany tam jako pływający uniwersytet. 11 stycznia – Pakistan Wschodni zmienił nazwę na Bangladesz. 12 stycznia – Sheikh Mujibur Rahman został premierem Bangladeszu. 13 stycznia: Richard Nixon zapowiedział ewakuację wojsk USA z Wietnamu. w wyniku wojskowego zamachu stanu władzę w Ghanie przejął generał Ignatius Kutu Acheampong. 14 stycznia – na duński tron wstąpiła Małgorzata II. 15 stycznia – we Włoszech rozwiązano rząd Emilio Colombo. 17 stycznia – przyjęta została flaga Bangladeszu. 21 stycznia – utworzono indyjskie stany Manipur i Tripura. 22 stycznia: w Manili spłonęło lotnisko, zginęło osiem osób. w Brukseli podpisano traktat o przystąpieniu Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii do Wspólnoty Europejskiej w dniu 1 stycznia 1973 roku. 24 stycznia – w dżungli na Guam znaleziono japońskiego żołnierza Shoichi Yokoi, ukrywającego się od czasu zajęcia wyspy przez wojska amerykańskie w 1944 roku. 26 stycznia – 27 osób zginęło w wyniku dokonanego przez chorwackich nacjonalistów zamachu bombowego na jugosłowiański samolot McDonnell Douglas DC-9 nad Czechosłowacją. Katastrofę cudem przeżyła stewardesa Vesna Vulović, która spadła z wysokości ponad 10 km. 27 stycznia – w Paryżu ukazał się ostatni numer dziennika „Paris Jour”. 28 stycznia – został zaprezentowany Renault 5. 30 stycznia: tzw. krwawa niedziela; w Londonderry w Irlandii Północnej żołnierze brytyjscy z 1 Regimentu Spadochroniarzy zabili 14 uczestników marszu protestacyjnego przeciwko prawu umożliwiającemu internowanie każdego Irlandczyka podejrzanego o terroryzm. Pakistan wystąpił ze Wspólnoty Narodów w związku z zamiarem uznania Bangladeszu przez rząd brytyjski. 31 stycznia: Birendra został królem Nepalu. austriacki narciarz alpejski Karl Schranz, po występie w reklamie, został wykluczony z udziału w zbliżających się Igrzyskach Olimpijskich w japońskim Sapporo. 2 lutego – ambasada brytyjska w Dublinie została zniszczona przez rozwścieczony tłum po wydarzeniach krwawej niedzieli w Derry. 3 lutego – nagły atak zimy w Iranie spowodował w dniach 3–9 lutego śmierć około 4 tys. osób. 7 lutego – Jack Marshall został premierem Nowej Zelandii. 11 lutego: emirat Ras al-Chajma został przyłączony do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w japońskim Sapporo skoczek narciarski Wojciech Fortuna zdobył dla Polski pierwszy złoty medal olimpijski w sportach zimowych. 14 lutego: została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 20. Chińska Republika Ludowa i Meksyk nawiązały stosunki dyplomatyczne. odkryto diament Gwiazda Sierra Leone o masie 968,9 karata. 15 lutego – Mu’ammar al-Kaddafi zamyka cmentarz chrześcijański w Trypolisie, dwadzieścia tysięcy grobów zostaje przeniesionych do Bari we Włoszech. 17 lutego: Giulio Andreotti został premierem Włoch. Izba Gmin przyjęła protokół przystąpienia Wielkiej Brytanii do EWG. VW Garbus wyprzedził Forda Model T w ilości wyprodukowanych egzemplarzy. 21 lutego: prezydent USA Richard Nixon rozpoczął wizytę w Chinach. radziecka sonda Łuna 20 wylądowała na Księżycu. 22 lutego: 7 osób zginęło w bazie spadochroniarzy w Aldershot w zamachu bombowym dokonanym przez IRA. szejk Chalifa ibn Ahmad Al Sani, wiceemir i premier Kataru, odsunął swego kuzyna emira szejka Ahmada, przejmując pełnię władzy w kraju.