Mel Columcille Gerard Gibson AO (ur. 3 stycznia 1956 w Peekskill) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.
Laureat Złotego Globu dla najlepszego reżysera oraz dwóch Oscarów za najlepszą reżyserię i najlepszy film – Braveheart. Waleczne serce (1995), oparty na historii życia sir Williama Wallace’a.
Życiorys Młodość Urodził się w Peekskill w stanie Nowy Jork jako szóste z jedenaściorga dzieci i drugi syn Anne Patricii (z domu Reilly) i pisarza Huttona Petera Gibsona. Jego rodzina była pochodzenia irlandzkiego. Jego ojciec był sedewakantystą, znanym z wielu kontrowersyjnych poglądów. W 1968, gdy Mel miał 12 lat, ojciec podjął decyzję o przeprowadzeniu się wraz z całą rodziną do West Pymble w Sydney w Australii, protestując tym przeciwko niemoralnej, jego zdaniem, wojnie w Wietnamie.
Początkowo chciał zostać dziennikarzem, a później księdzem. Kształcił się u Kongregacji Braci w Chrystusie w Kolegium Katolickim im. św. Leona w Wahroonga w Nowej Południowej Walii. W 1977 ukończył Narodowy Instytut Sztuki Dramatycznej w Sydney.
Kariera thumb|Mel Gibson na Festiwalu Filmowym w Cannes (2011)
Po raz pierwszy trafił na ekran w roli studenta surfera Scollopa w dreszczowcu Summer City (1977). Wystąpił gościnnie jako Ray Henderson w czterech odcinkach serialu Nine Network Sullivanowie (The Sullivans, 1978) z Michaelem Catonem i Megan Williams. Międzynarodową sławę przyniósł mu antybohater protagonista „Mad” Max Rockatansky w postapokaliptycznym filmie George’a Millera Mad Max (1979) oraz jego sequelach – Mad Max 2 (1981) i Mad Max pod Kopułą Gromu (1985).
Kreacja niepełnosprawnego intelektualnie 24–letniego Tima Melville’a w ekranizacji powieści Colleen McCullough Tim (1979) przyniosła mu nagrodę AACTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. W sensacyjnym dramacie fantastycznonaukowym Reakcja łańcuchowa (The Chain Reaction, 1980) u boku Steve’a Bisleya pojawił się jako brodaty mechanik (niewymieniony w napisach). W australijskiej operze mydlanej Kara (Punishment, 1981) wystąpił w roli więźnia Ricka Monroe’a. Sensacyjny dramat wojenny Tima Burstalla Atak jednostki Z (Attack Force Z, 1981) z Johnem Phillipem Lawem i Samem Neillem, gdzie Gibson zagrał australijskiego komandosa kapitana P.G. (Paula) Kelly’ego z jednostki specjalnej walczącej z Japończykami podczas II wojny światowej, prezentowany był na 34. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes. Za główną rolę cynicznego Franka Dunne’a, bezrobotnego byłego pracownika kolei, któremu skończyły się pieniądze w dramacie wojennym Petera Weira Gallipoli (1981) zdobył nagrodę Australian Film Institute. W melodramacie Petera Weira Rok niebezpiecznego życia (The Year of Living Dangerously, 1982) z Sigourney Weaver i Lindą Hunt został obsadzony w roli Guya Hamiltona, początkującego korespondenta zagranicznego australijskiej sieci telewizyjnej, który przybywa do Dżakarty, aby wykonać zadanie. W 1983 zagrał w Nimrod Theatre Company w spektaklu Arthura Millera Śmierć komiwojażera.
W swoim pierwszym filmie amerykańskim – przygodowym dramacie historycznym Rogera Donaldsona Bunt na Bounty (The Bounty, 1984) zagrał postać angielskiego marynarza Fletchera Christiana. Ale dramat Marka Rydella Rzeka (The River, 1984) z Sissy Spacek i melodramat Gillian Armstrong Pani Soffel (Mrs. Soffel, 1984) z Diane Keaton nie odniosły sukcesu. W 1985 został okrzyknięty najseksowniejszym mężczyzną świata przez magazyn „People”. Przed kamerą powrócił w świetnej formie w roli neurotycznego policjanta Martina Riggsa w sensacyjnym dreszczowcu kryminalnym Richarda Donnera Zabójcza broń (Lethal Weapon, 1987). W sierpniu 1989 założył firmę produkcyjną Icon Entertainment, której pierwszym filmem była ekranizacja sztuki Williama Szekspira Hamlet (1990) w reżyserii Franca Zeffirellego z Melem Gibsonem w roli tytułowej duńskiego księcia.
W 1993 zadebiutował jako reżyser dramatu Człowiek bez twarzy (The Man Without a Face). W westernie komediowym Richarda Donnera Maverick (1994) z Jodie Foster i Jamesem Garnerem zagrał tytułową rolę Breta Mavericka, uosobienie pokerzysty, zawsze szukającego gier o wysokie stawki i rzadko pozostającego w jednym miejscu na dłużej. Za rolę wpływowego biznesmena Toma Mullena, któremu zostaje uprowadzony syn i decyduje się na występ przed kamerami telewizyjnymi informując o wynoszącej dwa miliony dolarów nagrodzie za ujęcie porywaczy w dramacie sensacyjnym Rona Howarda Okup (Ransom, 1996) zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym. Użyczył swojego głosu Johnowi Smithowi w filmie animowanym Pocahontas (1995). Jako Nick Marshall, dyrektor ds. reklamy w Chicago, który ma dar rozumienia, co myślą kobiety w komedii romantycznej fantasy Czego pragną kobiety (What Women Want, 2000) z Helen Hunt był nominowany do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu.
W 2004 Gibson wyprodukował i wyreżyserował film Pasja, który został uznany za bardzo kontrowersyjny w niektórych żydowskich środowiskach religijnych. Pasja opowiada o ostatnich 12 godzinach z życia Jezusa Chrystusa. Pomimo wielu kontrowersji film ten został bardzo ciepło przyjęty przez większość chrześcijan, naukowców i wielu konserwatywnych przedstawicieli społeczeństwa żydowskiego. W 2006 Mel Gibson wyreżyserował film Apocalypto osadzony w realiach cywilizacji Majów przed przybyciem konkwistadorów do Ameryki.
W 2025 poinformował, że planuje nakręcić kontynuację filmu Pasja.
Życie prywatne Jest Tradycjonalistą Katolickim – Sedewakantystą, nie uznającym legalności pontyfikatów papieży po 1958 roku, jak i postanowień Soboru Watykańskiego II. Jest obywatelem amerykańskim i irlandzkim.
7 czerwca 1980 zawarł związek małżeński z Robyn Denise Moore, z którą ma siedmioro dzieci (sześciu synów i jedną córkę). 29 lipca 2006, po 26 latach małżeństwa, Gibson i Robyn rozstali się. 13 kwietnia 2009 Robyn Gibson złożyła pozew o rozwód, powołując się na nie dające się pogodzić różnice, a 23 grudnia 2011 doszło do rozwodu. W latach 2007–2010 był związany z rosyjską piosenkarką Oksaną Grigorjewą, z którą ma córkę Lucię. W 2014 związał się z pisarką Rosalind Ross, z którą ma syna Larsa Gerarda (ur. 20 stycznia 2017).
Odznaczenia Officer Orderu Australii – 1997
Filmografia 1977 – Summer City jako Scollop 1979 – Tim jako Tim 1979 – Mad Max jako Max 1981 – Mad Max 2: Wojownik Szos jako Max 1981 – Gallipoli jako Frank Dunne 1981 – Punishment jako Rick Monroe 1982 – Atak jednostki Z jako kapitan P.G. Kelly 1982 – Rok niebezpiecznego życia jako Guy Hamilton 1984 – Rzeka jako Tom Garvey 1984 – Bunt na Bounty (The Bounty) jako Fletcher Christian 1984 – Pani Soffel jako Ed Biddle 1985 – Mad Max pod Kopułą Gromu jako Max 1987 – Zabójcza broń (Lethal Weapon) jako Martin Riggs 1988 – Tequila Sunrise 1989 – Zabójcza broń 2 (Lethal Weapon 2) jako Martin Riggs 1990 – Air America 1990 – Ptaszek na uwięzi (Bird on a Wire) jako Rick Jarmin 1990 – Hamlet jako Hamlet 1992 – Zabójcza broń 3 (Lethal Weapon 3) jako Martin Riggs 1992 – Wiecznie młody (Forever Young) jako Daniel McCormick 1993 – Człowiek bez twarzy (The Man Without a Face) [także reżyseria] jako Justin McLeod 1994 – Maverick jako Bret Maverick 1995 – Braveheart. Waleczne serce (Braveheart) [także producent i reżyser] jako William Wallace 1995 – Pocahontas jako John Smith [głos] 1996 – Okup (Ransom) 1997 – Teoria spisku (Conspiracy Theory) jako Jerry Fletcher 1998 – Zabójcza broń 4 (Lethal Weapon 4) jako Martin Riggs 1999 – Godzina zemsty (Payback) jako Porter 1999 – Million Dollar Hotel (The Million Dollar Hotel) jako agent Skinner 2000 – Czego pragną kobiety (What Women Want) jako Nick Marshall 2000 – Uciekające kurczaki (Chicken Run) 2000 – Patriota (The Patriot) 2002 – Znaki (Signs) 2002 – Byliśmy żołnierzami (We Were Soldiers) 2003 – Śpiewający detektyw jako doktor Gibbon 2004 – Pasja (The Passion of the Christ) jako legionista [scenariusz i reżyseria] 2006 – Apocalypto [scenariusz i reżyseria] 2010 – Furia (Edge of Darkness) jako Thomas Craven 2011 – Podwójne życie (The Beaver) jako Walter Black 2012 – Dorwać gringo (Get the Gringo) jako kierowca 2014 – Niezniszczalni 3 (The Expendables 3) jako Conrad Stonebanks 2016 – Przełęcz ocalonych (Hacksaw Ridge) [reżyseria] 2016 – Dziedzictwo krwi (Blood Father) jako John Link 2017 – Co wiecie o swoich dziadkach? (Daddy’s Home 2) jako Kurt Mayron 2018 – Dragged Across Concrete jako Brett Ridgeman 2019 – Profesor i szaleniec (The Professor and the Madman) jako James Murray 2020 – Zabójczy żywioł (Force of Nature) jako Ray Barrett 2020 – Sposób na świętego (Fatman) jako Chris Cringle 2021 – Poziom mistrza (Boss Level) jako pułkownik Clive Ventor 2021 – Niebezpieczny (Dangerous) jako dr Alderwood 2022 – Ostatnia szansa (Last Looks) jako Alastair Pinch 2022 – Panama (Panama) jako Stark 2022 – Agent Game jako Olsen 2022 – Ojciec Stu (Father Stu) jako Bill Long 2022 – Gorące krzesło (Hot Seat) jako Wallace Reed 2022 – Bandyta (Bandit) jako Tommy Kay 2022 – Gorąca linia (On the Line) jako Elvis Cooney 2023 – Tajny informator (Confidential Informant) jako Kevin Hickey 2023 – Droga bez odwrotu (Desperation Road) jako Mitchell Gaines
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1979 Nagroda Australian Film Institute Najlepszy aktor pierwszoplanowyTim (1979) 1981 Najlepszy aktor pierwszoplanowy Gallipoli (1981) 1991 People’s Choice Award Ulubiony aktor filmowy – 1992 Will Award Znaczący wkład w teatr szekspirowski i klasyczny Hamlet (1990) 1993 MTV Movie Awards 1993 Najlepszy ekranowy zespółz Dannym Gloverem Zabójcza broń 3 (1992) Najlepsza sekwencja akcjiza wypadek motocyklowy Mela Gibsona 1995 National Board of Review Szczególne osiągnięcia w dziedzinie filmowania Braveheart. Waleczne serce (1995) 1996 Złoty Glob Najlepszy reżyser Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Najlepszy film 1997 People’s Choice Award Ulubiony aktor filmowy – 2001 Ulubiony aktor filmowy – Ulubiona gwiazda filmowa w dramacie – 2002 Nagroda Australian Film Institute Nagroda za osiągnięcia globalne – 2003 People’s Choice Award Ulubiony aktor filmowy – 2004 Ulubiony aktor filmowy – 2005 Złoty Satelita Najlepszy reżyser Pasja (2004) 2014 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach Nagroda specjalna za wybitny wkład w światowe kino – 2017 Złota Malina Odkupienie za Złotą Malinę (The Razzie Redeemer Award) Przełęcz ocalonych (2016) 2018 Złota Malina Najgorszy aktor drugoplanowy Co wiecie o swoich dziadkach? (2017)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia walijskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy tradycjonaliści katoliccy Kategoria:Artyści związani z Sydney Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy film Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci Złotego Globu za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci Złotej Maliny dla najgorszego drugoplanowego aktora Kategoria:Odznaczeni Orderem Australii Kategoria:Urodzeni w 1956