Okręty desantowe projektu 775 (w kodzie NATO: Ropucha) – typ okrętów desantowych z okresu zimnej wojny, budowanych w Polsce, używanych głównie przez marynarkę ZSRR, a następnie Rosji. Zbudowano 28 jednostek trzech podtypów. Klasyfikowane były w ZSRR i Rosji początkowo jako średnie okręty desantowe (SDK), a ostatecznie duże okręty desantowe (BDK).

Obszerna nadbudówka okrętów jest przystosowana do zakwaterowania piechoty morskiej. Pokład ładunkowy ma powierzchnię ok. 600 m kwadratowych. Można na nim zmieścić ok. 20 pojazdów lub ładunek o masie 450 t. Jednostki tego typu są przystosowane do rejsów oceanicznych. Pomimo dużych rozmiarów, okręty są przystosowane do bezpośredniego wyładunku pojazdów na nieprzygotowany brzegJacek Krzewiński: Okręty wojenne świata, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2000, s. 161..

Historia thumb|Sylwetka proj. 775/II thumb|„Korolow” proj. 775/III Dopiero po II wojnie światowej Marynarka Wojenna ZSRR zaczęła rozwijać siły desantowe, które jednak początkowo składały się z niewielkich okrętów o małej autonomiczności, przeznaczonych do operacji przybrzeżnych. Od lat 60. wiodącym dostawcą okrętów desantowych dla ZSRR stała się Polska, gdzie zaprojektowano i zbudowano w Stoczni Północnej w Gdańsku według wymagań radzieckich długą serię średnich okrętów desantowych projektów 770, 771 i 773 (w kodzie NATO typ Polnochny). Jednocześnie na przełomie lat 60. i 70. zbudowano w ZSRR 14 dużych okrętów desantowych projektu 1171 Tapir (w kodzie NATO typ Alligator), opartych na konstrukcji statków handlowych, dysponujących możliwością pływania oceanicznego i większymi możliwościami transportowymi. Następcami obu tych rodzin okrętów, wypełniającymi lukę pomiędzy nimi, stały się budowane od lat 70. okręty projektu 775, również opracowane według wymagań radzieckich w Stoczni Północnej w Gdańsku. Dysponowały one większymi zdolnościami transportowymi od średnich okrętów desantowych i miały możliwość pływania oceanicznego, a zarazem dzięki specjalnej konstrukcji były lepiej przystosowane do operacji desantowych i miały większą odporność od okrętów projektu 1171. Oprócz nich, w ZSRR zbudowano następnie jeszcze tylko trzy duże uniwersalne okręty desantowe projektu 1174, które jednak okazały się nieudane.

Wymagania na nowy średni okręt desantowy, będący następcą okrętów projektu 773, marynarka ZSRR sformułowała w 1968 roku. Głównym konstruktorem był inż. O. Wysocki, a ze strony zamawiającego prace projektowe nadzorował początkowo komandor B. Mołożożnikow, później M. Rybnikow. W toku prac jednak marynarka zdecydowała o powiększeniu okrętów w celu zwiększenia ich możliwości transportowych. Początkowo były one nadal klasyfikowane jako okręty desantowe średnie (ros. СДК – SDK), lecz w 1983 roku przeklasyfikowano je na okręty desantowe duże (ros. БДК, Большой Десантный Корабль – BDK, Bolszoj Diesantnyj Korabl). Okręty te zostały na nowo zaprojektowane i dzięki zwiększeniu wymiarów w stosunku do projektu 773, przede wszystkim szerokości z 9 do 15 metrów, ich wyporność wzrosła czterokrotnie oraz mogły przewozić do 13 czołgów (kompanię) zamiast 5–6. Istotną różnicą stało się dostosowanie do pływania oceanicznego i dłuższych rejsów przez zwiększenie autonomiczności z kilku do 30 dni. Podobnie jak poprzednie okręty, służyły do bezpośredniego wysadzania wojsk na nieprzygotowanym brzegu lub desantowania pojazdów pływających; w tym celu dysponowały furtą dziobową, a ponadto furtą rufową służącą do załadunku.

Pierwszy okręt SDK-47 (późniejszy BDK-47) wszedł do służby w 1974 roku. Wszystkie budowano w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Ogółem zbudowano do 1978 roku 12 okrętów projektu 775 (775/I). Po przerwie, od 1980 do 1988 roku zbudowano dalsze 13 okrętów nieznacznie ulepszonego projektu 775/II, po czym jeszcze trzy powstały w latach 1988–91 według zmodernizowanego projektu 775/III, określanego też w literaturze i marynarce jako 775MTak według ogółu źródeł (, i ), natomiast błędnie zalicza 15 okrętów do projektu 775/I, tylko trzy do projektu 775/II i 10 do projektu 775/III, sprzecznie z okresami ich budowy i fotografiami.. W projekcie 775/II wprowadzono niewielkie zmiany, unowocześniając głównie wyposażenie elektroniczne podaje i zamieszcza błędny rysunek, że w okrętach proj. 775/II zamieniono też radar Rubka na Pozitiw w półkulistej osłonie, lecz nie potwierdzają tego , i ani fotografie okrętów.. W zmodernizowanym projekcie 775/III (775M) ulepszono natomiast uzbrojenie i wyposażenie, zamieniając dwie podwójne armaty uniwersalne kalibru 57 mm AK-725 na jedną armatę uniwersalną 76 mm AK-176 i dwa zestawy artyleryjskie 30 mm obrony bezpośredniej AK-630M, oraz zamieniając radar Rubka na nowszy Pozitiw, w półkulistej osłonie. Ostatnie dwa okręty, nieodebrane przed rozpadem ZSRR, zostały po perturbacjach związanych z płatnością przekazane dopiero po 1992 roku przez stocznię marynarce Rosji.

W kodzie NATO okręty zostały oznaczone jako typ Ropucha (polskim słowem z uwagi na ich pochodzenie), a projekt 775/III jako typ Ropucha II. W rosyjskim piśmiennictwie oznaczenia są najczęściej zapisywane w formie: projektu (ros. проекта) 775, 775-II i 775-III. Zaklasyfikowano je jako okręty II rangi.

+ Okręty desantowe projektu 775Dane według z wyjątkiem numerów projektu według i oraz informacji z podanymi innymi źródłami. Zmiany nazw według .Nr bud.NazwaWejście do służbyFlota*, uwagi, dodatkowe źródła proj. 775/I:1 BDK-47 1974 FP, wycofany w 19942 BDK-48 1975 FOS, wycofany w 19943BDK-63 1975 FOS, wycofany w 19944BDK-90 1975 FOS, wycofany w 19945BDK-91 → Oleniegorskij gorniak 30. 06. 1976 FP6BDK-181 1976 FOS, wycofany w 19947BDK-182 → Kondopoga 30. 11. 1976 FP8BDK-183 → Kotłas 15. 03. 1977FP, wycofany w 20059BDK-197 1977FOS, wycofany w 199410BDK-200 1977FP, wycofany w 199811BDK-55 → Aleksandr Otrakowskij 30. 05. 1978FP12BDK-119 → 139 1978w 1979 sprzedany do Jemenu proj. 775/II:13BDK-14 1981FOS, wycofany w 200114BDK-101 → Oslabia 30. 12. 1981FOS15BDK-105 1981FB, wycofany przed 2015Brak bliższych danych – brak okrętu w służbie w 2015 według 16BDK-98 → Admirał Niewielskoj 28. 09. 1982FOS17BDK-32 1982FP, wycofany przed 201518BDK-43 → Minsk 30. 05. 1983FB, prawdopodobnie zniszczony 12/13 września 202319BDK-58 → Kaliningrad 30. 12. 1984FB20BDK-45 → Gieorgij Pobiedonosiec 30. 12. 1984FP21BDK-56 → Konstantin Olszanskij 1985 FCz, w 1996 przekazany Ukrainie jako „Kostiantyn Olszanśkyj”22 BDK-100 → Aleksandr Szabalin 30. 01. 1986FB23 BDK-64 → Cezar Kunikow 30. 09. 1986 FCz, zatopiony 14 lutego 202424 BDK-46 → Nowoczerkassk 30. 11. 1987 FCz, zniszczony 26 grudnia 202325 BDK-67 → Jamał 30. 04. 1988 FCz proj. 775/III (775M):26 BDK-54 → Azow 12. 10. 1990 FCz27 BDK-11 → Pierieswiet 30. 04. 1991FOS28 BDK-61 → Korolow 30. 04. 1991FB * FB – Flota Bałtycka, FCz – Flota Czarnomorska, FOS – Flota Oceanu Spokojnego, FP – Flota Północna

Opis Konstrukcja thumb|„Aleksandr Szabalin” proj. 775/II (późnej odmiany) od góry thumb|Ładownia okrętu „Cezar Kunikow” thumb|Wyładunek MT-LB z okrętu „Kondopoga” thumb|Salwa rakiet z okrętu „Azow” Okręt desantowy typu ro-ro, z zakrytym pokładem czołgowym na całej długości kadłuba. Architektura jednostek jest typowa dla okrętów desantowych podchodzących do brzegu, płaskodenna, ze wznoszącym się pokładem dziobowym, furtą na dziobie i czterokondygnacyjną nadbudówką w części rufowejNa podstawie rysunków . Długa bryła nadbudówki zwieńczona jest masztem kratownicowym z radarem, a na jej końcu znajduje się szeroki komin o kształcie ściętego ostrosłupa, mieszczący wyloty spalin ze znajdujących się pod nim burtowych maszynowni. Nadbudówka wykonana jest ze stopów aluminium. Pokład czołgowy na długości 55 m od dziobu ma szerokość 6,5 m, a na dalszej długości 40 m ma szerokość 4,5 m. Po jego bokach wzdłuż burt są oddzielone wzdłużnymi grodziami pomieszczenia żołnierzy desantu, a w tylnej części maszynownie. Ładownia zajmuje wysokość dwóch pokładów (4,5 m)Według ładownia ma wysokość 4 m.. Powierzchnia pokładu ładunkowego wynosi ok. 540–600 m². Na dziobie mają małe zanurzenie w celu umożliwienia podchodzenia do brzegu, rosnące w kierunku rufy. Kadłub pod pokładem czołgowym dzieli się na 12 poprzecznych przedziałów wodoszczelnych i ma dno podwójne na całej długości.

W dziobie jest otwierana hydraulicznie dwuskrzydłowa furta, kryjąca opuszczaną pochylnię do desantowania, zamykającą ładownię. Awaryjne jest ona otwierana przy pomocy lin, bloków i windy kotwicznej. Na rufie znajduje się natomiast furta do załadunku zamykana opuszczaną pochylnią. W pokładzie dziobowym znajdują się także luki do załadunku przy pomocy dźwigów lub wentylacji. Okręty mają wzmocnienia dna w części dziobowej oraz zbiorniki balastowe ułatwiające wchodzenie na plażę i schodzenie z niej. W tym celu wyposażone są też w kotwicę na rufie, rzucaną przed desantowaniem i stabilizującą okręt podczas operacji rozładunku oraz pomagającą ściągać go z brzegu. Okręty mogą transportować 10–13 czołgów lub transporterów opancerzonych lub innych pojazdów bojowych13 czołgów średnich (podstawowych) lub transporterów opancerzonych według , , ; 10 czołgów według ; 10 czołgów T-55 lub 12 lekkich PT-76 według i .. Alternatywnie można przewozić 20 ciężarówek lub warianty mieszane. Co do zasady przewidywano transport czołgów wielkości T-55 (41 ton). Ostatnie okręty proj. 775/III miały być zmodyfikowane do transportu czołgów T-80. Obok pojazdów okręty zabierają do 190 osób, w tym 150 żołnierzy desantu i 40 osób załóg pojazdów (część publikacji podaje większe liczby, jak 230)150 żołnierzy desantu według i , tak samo plus 40 żołnierzy załóg pojazdów (maksymalnie 190) według i . Odmiennie podaje 225 ludzi, a starsze źródła zachodnie 230 ludzi (dwie kompanie) (; ). Część źródeł rosyjskich podaje większe liczby, jak 313 z mieszanym wariantem pojazdów ().. Desant mieści się w kubrykach z trzypiętrowymi kojami, a oficerowie w czteroosobowych kabinach . Masa ładunku określana jest w różnych źródłach na 450–500 ton450 ton według , 480 ton według , 500 ton według .. Załoga liczy według różnych źródeł (być może w różnych okresach) od 82–87 osób (w tym 7–8 oficerów) do 98 osób82 osoby (7 oficerów, 12 miczmanów) według , 87 osób (8 oficerów) według , 87–98 osób według , 95 (7 oficerów) według , 98 (17 oficerów) według i ).

Wyporność okrętu niezaładowanego wynosi ok. 2900 ton, a pełna – 4400 ton (spotykane są rozbieżne dane)Wyporność okrętu pustego 2900 t i pełna 4400 t wg , wyporność standardowa 2768 t i pełna 4012 t wg , wyporność standardowa/normalna/pełna 3404／3675／3895 według .. Długość całkowita wynosi 112,5 m, na linii wodnej 105 m, a szerokość 15 m. Zanurzenie wynosi ok. 3,7 m (spotykane są rozbieżne dane)Zanurzenie przy wyporności pełnej 3,7 m wg , zanurzenie średnie 4,26 m wg , zanurzenie na dzobie 1,46 m ina rufie 4,05 według ..

Uzbrojenie Uzbrojenie artyleryjskie okrętów proj. 775/I i 775/II stanowią cztery automatyczne armaty uniwersalne kalibru 57 mm AK-725 w dwóch dwudziałowych wieżach, umieszczonych przed i za nadbudówką i kierowanych radarem artyleryjskim Bars na rufie. W projekcie 775/III uzbrojenie stanowi pojedyncza armata uniwersalna 76 mm AK-176 w wieży przed nadbudówką, kierowana radarem MR-123 Wympieł na rufie, oraz dwa zestawy artyleryjskie obrony bezpośredniej kalibru 30 mm AK-630M na rufie, kierowane tym samym radarem. Zapas amunicji wynosi 2200 nabojów 57 mm lub 550 nabojów 76 mm. Ponadto okręty mają do samoobrony dwie poczwórne wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych bardzo bliskiego zasięgu samonaprowadzających się na podczerwień Strieła-3, z zapasem 32 pocisków.

W toku budowy, od okrętu projektu 775/II o numerze 19 (z wyjątkiem nr 20), okręty otrzymały ponadto dwie dwudziestoprowadnicowe wyrzutnie UMS-73 niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 122 mm Grad-M, służących do wsparcia desantu. Zapas amunicji wynosił 160 pocisków. Okręty mogą też służyć do stawiania 92 min morskich, przewożonych wówczas w ładowni i stawianych przez furtę rufową.

Wyposażenie