7 Dywizja Piechoty (II RP)

thumb thumb thumb thumb thumb 7 Dywizja Piechoty (7 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego okresu II Rzeczypospolitej.

Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 8078/I z 9 maja 1919. W okresie międzywojennym dowództwo 7 DP stacjonowało w Częstochowie. W jej skład w 1923 wchodziły: 25 pp, 27 pp i 74 pułk piechoty. W czasie kampanii wrześniowej dywizja walczyła w składzie Armii „Kraków”. Od 1 września broniła rejonu Częstochowy; 3 września została okrążona i zniszczona w rejonie Złotego Potoku i Janowa. Część 25. i 27 pułku piechoty walczyła pod Rudą Maleniecką i Szydłowcem. Batalion 74 pułku piechoty został rozbity pod Ciepielowem.

7 Dywizja Piechoty w latach 1919-1921 14 maja 1919 w rejonie Częstochowy rozpoczęto formowanie 7 Dywizji Piechoty w składzie: dowództwo 7 Dywizji Piechoty dowództwo XIII Brygady Piechoty z plutonem łączności 25 pułk piechoty 26 pułk piechoty dowództwo XIV Brygady Piechoty z plutonem łączności dowódca brygady - płk Edward Pogorzelski 11 pułk piechoty 27 pułk piechoty dowództwo VII Brygady Artylerii z oddziałem telefonicznym 7 pułk artylerii polowej 7 pułk artylerii ciężkiej (przeformowany na 7 dywizjon artylerii ciężkiej) 7 kompania telegraficzna tabory zakłady Obsada personalna dowództwa dywizji w październiku 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódca dywizjigen. por. Karol Schubertszef sztabumjr szt. gen. Stanisław BorowiecReferent organizacyjnykpt. ad. szt. Stanisław StyrczulaReferent informacyjnyN.N.Referent operacyjnykpt. Eugeniusz KaniowskiOficer operacyjnypor. p. d. Szt. Gen. Eugeniusz HinterhoffReferent materialnypor. Tadeusz PawlewskiZastępcappor. Józef SzarskiOficer rozdzielczyppor. Józef WilczekOficer zdobyczyurz. wojsk. XI r. Jerzy KorczewskiReferent uzbrojeniakpt. Marian SzajowskiReferent spraw jeńcówpor. Józef WyszomirskiReferent personalnyppor. Michał HoffmanSzef łącznościpor. Stanisław SkowrońskiReferent technicznymjr Bohdan JabłońskiSzef intendenturypor. Maksymilian AmbrozikOficer intendenturypor. Rudolf ZlatkiesSzef sanitarnyppłk lek. dr Władysław JanuszkiewiczZastępcakpt, lek. Antoni LeszczyńskiPomocnik szefa sanitarnegoppor. Tadeusz FalkiewiczDywizyjny lekarz weterynariimjr lek. wet. Stefan PrzybyłkiewiczProboszcz dywizjiks. kpt. Władysław Żakks. Józef KałaKierownik sądu polowegomjr KS dr Juliusz KappelOficer sądukpt. Kazimierz BielaOficer sądukpt. KS Roman BurnatowiczOficer sądukpt. KS Edward WąsiakowskiOficer sąduppor. KS Stanisław HirschOficer sąduppor. Władysław Jorkasch-KochKierownik poczty polowej nr 19urz. wojsk. IX r. Franciszek RoniOficer pocztyurz. wojsk. XI r. Saul WischikOficer pocztyurz. wojsk. XII r. Michał MercałłoKierownik stacji Hughesaurz. wojsk. XI r. Antoni WorchOficer kasowyppor. Piotr KowalówkaOficer prowiantowyppor. Władysław Szybappor. Józef NowakReferent taborówppor. Józef WoźniakOficer ordynansowyppor. Stanisław HamulińskiKompania sztabowaDowódca kompaniipor. Emil KocyanDowódca plutonuchor. Ludwik Maj tyka (od 1 X)Pluton żandarmerii polowejDowódca plutonupor. Tadeusz Szmulkowski

7 Dywizja Piechoty w latach 1921-1939 thumb|Powitanie w Częstochowie oddziałów wojskowych powracających z manewrów - na pierwszym planie gen. bryg. Janusz Gąsiorowski; wrzesień 1935 thumb|Wizyta delegacji 7 DP u marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza; obok marszałka gen. bryg. Janusz Gąsiorowski; lipiec 1937 Po zakończeniu wojny z bolszewikami dywizja przeszła na „stopę pokojową”. Rozformowano brygady piechoty i brygadę artylerii oraz dywizyjne pododdziały broni i służb. Ze składu dywizji wyłączono 11 pułk piechoty i podporządkowano go dowódcy 23 Dywizji Piechoty.

W sierpniu 1921 kompania telegraficzna została włączona do 5 pułku łączności jako 3 kompania. 16 października tego roku 7 dywizjon artylerii ciężkiej wraz z baterią zapasową został włączony do 4 pułku artylerii ciężkiej.

7 DP była rozlokowana na terenie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. Dowództwo i poszczególne jednostki stacjonowały w garnizonach: dowództwo 7 DP w Częstochowie Komenda Rejonu Przysposobienia Wojskowego Konnego w Częstochowie 25 pułk piechoty w Piotrkowie Trybunalskim 27 pułk piechoty w Częstochowie 74 Górnośląski pułk piechoty w Lublińcu 7 pułk artylerii lekkiej w Częstochowie Ośrodek Sapersko-Pionierski 7 DP w Częstochowie kadra batalionu zapasowego 74 pułku piechoty w Piotrkowie Trybunalskim kompania łączności 7 Dywizji Piechoty w Częstochowie thumb|7 DP w 1938

thumb

Dywizja w kampanii wrześniowej 1939 Zgodnie z planem operacyjnym „Zachód” 7 DP pod dowództwem gen. bryg. Janusza Gąsiorowskiego weszła w skład Armii „Kraków”. Przewidziana została do obrony odcinka granicy długości 40 km Lubliniec–Krzepice na styku z Armią „Łódź”. Operując na linii Warty we współdziałaniu z Krakowską Brygadą Kawalerii gen. Zygmunta Piaseckiego, miała za zadanie utrzymać łączność z Armią „Łódź” i bronić Częstochowy, która była wówczas prawdopodobnie najsilniej umocnionym miastem Polski. Fortyfikacje na przedpolu miasta obejmowały 19 dużych schronów betonowych, pola minowe, rowy przeciwpancerne i zasieki z drutu kolczastego.

Skład Ordre de Bataille i obsada personalna 7 DP w dniu 1 września 1939 przedstawiała się następująco (w nawiasie podano nazwę jednostki mobilizującej): Kwatera Główna 7 DP dowództwo dowódca dywizji – gen. bryg. Janusz Gąsiorowski dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Kazimierz Janicki dowódca artylerii dywizyjnej – ppłk dypl. Stanisław Wojtowicz oficer sztabu – mjr Józef Chrzanowski oficer sztabu – kpt. Andrzej Borkowski Sztab szef sztabu – ppłk dypl. Leopold Ombach oficer operacyjny – kpt. dypl. Zygmunt Jarzęcki (poległ 18.IX) pomocnik oficera operacyjnego – kpt. Edward Petkowicz oficer informacyjny – kpt. Jerzy Marynowski pomocnik oficera informacyjnego – kpt. Stanisław Wołowiec dowódca łączności – kpt. Michał Banasiak kwatermistrz – kpt. dypl. Aleksander Ratuszny szef sanitarny – mjr dr med. Wiśniewski 25 pułk piechoty 27 pułk piechoty 74 Górnośląski pułk piechoty 7 pułk artylerii lekkiej 7 dywizjon artylerii ciężkiej typ II z plutonem taborowym nr 7 7 batalion saperów (Ośrodek Sapersko-Pionierski 7 DP) bateria artylerii przeciwlotniczej motorowa typ A nr 7 (5 daplot.) kompania kolarzy nr 41 (27 pp) dowódca kompanii – por. Zygmunt Szewczyk szwadron kawalerii dywizyjnej (Komenda Rejonu PWK) dowódca szwadronu – mjr Kazimierz Mikołajewski samodzielna kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej nr 41 (25 pp) kompania telefoniczna 7 DP pluton radio 7 DP pluton łączności Kwatery Głównej 7 DP drużyna parkowa łączności 7 DP samodzielny patrol meteorologiczny nr 7 (7 pal) pluton pieszy żandarmerii nr 7 (pluton żandarmerii Częstochowa) dowódca plutonu – por. Karski kompania sztabowa kompania asystencyjna nr 141 (27 pp) poczta polowa nr 108 (Urząd Poczt i Telegrafu Łódź) pluton parkowy uzbrojenia nr 401 (7 pal) park intendentury typu I nr 401 (składnica materiału intendenckiego nr 17 w Częstochowie) kompania sanitarna nr 401 (27 pp) dowódca kompanii – mjr dr med. Roman Rettinger szpital polowy nr 401 polowa pracownia dentystyczna nr 401 polowa Kolumna dezynfekcyjno-kąpielowa nr 401 polowa pracownia bakteriologiczno-chemiczna nr 401 zespół przeciwgazowy nr 401 kolumna taborowa parokonna nr 401 kolumna taborowa parokonna nr 402 kolumna taborowa parokonna nr 403 kolumna taborowa parokonna nr 404 warsztat taborowy nr 401 sąd polowy 7 DP (dowództwo 7 DP) ośrodek zapasowy 7 DP batalion ON „Kłobuck” – kpt. Stanisław Ostaszewski

Mobilizacja Kadra 4 dywizjonu taborów w Łęczycy miała zmobilizować dla 7 DP, w I rzucie mobilizacji powszechnej dowództwa grup marszowych służb typ II nr 401 i 402, kolumny taborowe parokonne nr 405, 406, 407 i 408 oraz pluton taborowy nr 431. Mobilizacja została przerwana z uwagi na postępy Wehrmachtu. Brak danych czy, a jeżeli tak to, które z wymienionych wyżej pododdziałów zostały wystawione. Pozostałe pododdziały taborów zostały zmobilizowane, w mobilizacji alarmowej przez kadrę batalionu zapasowego 74 pułku piechoty w Piotrkowie Trybunalskim. Bataliony marszowe pułków piechoty miały zostać zmobilizowane dopiero w II rzucie mobilizacji powszechnej. Pododdziały sanitarne dywizji, z wyjątkiem kompanii sanitarnej, mobilizował 4 Szpital Okręgowy w Łodzi. Kompania łączności 7 Dywizji Piechoty zmobilizowała wszystkie pododdziały łączności dywizji.

Działania wojenne Dywizja zniszczyła mosty w Krzepicach i Opatowie, opóźniając natarcie niemieckiej 4 Dywizji Pancernej z XVI Korpusu 10 Armii, ale nie osłoniła przepraw ogniem. Z chwilą rozpoczęcia wojny została zaatakowana w Przystajni przez bombowce Henschel Hs 123 II grupy bojowej mjr. Spielvogla z ppłk. (II.(Schl.)/LG 2). Według meldunków niemieckich rozpoczęła odwrót w pierwszym dniu wojny. Na skutek niekorzystnie rozwijających się działań wojennych dywizja w nocy z 1 na 2 września 1939 r. wycofała się pod naciskiem niemieckiej 1 DPanc. z zajmowanych pozycji w rejonie Truskolasów i Kłobucka i obsadziła główny pas obrony wokół Częstochowy. W Wilkowiecku został rozbity szwadron dywizyjnej kawalerii, próbujący zatrzymać niemieckie czołgi i osłonić styk dywizji z Wołyńską Brygadą Kawalerii.

Oddziały 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty 7 DP stoczyły 1 września przed południem bój o Lubliniec przeciwko grupie operacyjnej opartej na 103 pp 4 Dywizji Piechoty gen. z IV Korpusu Armijnego gen. , ponosząc znaczne straty. Atakowany od południa przez oddziały XV Korpusu Zmotoryzowanego gen. Hermanna Hotha, które zdążyły odrzucić na wschód Krakowską Brygadę Kawalerii i do godz. 12:45 zająć Koszęcin, 74 pp wycofał się wieczorem 1 września z rejonu Lisowa do Częstochowy.

Bezpośrednio na południe od terenu bitwy pod Mokrą, 27 Pułk Piechoty 7 DP został odrzucony z Kłobucka w kierunku Częstochowy przez natarcie 1 Dywizji Pancernej gen. Ericha Hoepnera i 14 Dywizji Piechoty gen. , co umożliwiło 1 DPanc. ominięcie Częstochowy od północy i wdarcie się w lukę między Armiami „Kraków” i „Łódź”. Tym samym 7 DP już w pierwszym dniu walk utraciła powierzony jej kontakt z Armią „Łódź”.

2 września po godz. 17 dywizja odparła w ramach bitwy o Częstochowę skoordynowane natarcie sił niemieckiego IV Korpusu na miasto od północy i południa, zadając przeciwnikowi straty m.in. w sprzęcie opancerzonym. Kiedy jednak na skutek opuszczenia Woźnik przez Krakowską Brygadę Kawalerii niemiecki XV Korpus (zmot.) przekroczył linię Częstochowy od południa, dowódca Armii „Kraków” gen. Antoni Szylling rozkazał gen. Gąsiorowskiemu wycofać się z Częstochowy w rejon Janowa, by uniknąć okrążenia. Wraz z dywizją miasto opuściła część ludności cywilnej.

Po kilkugodzinnym marszu rano 3 września dywizja dotarła do miejsca koncentracji, gdzie łącznik z dowództwa Armii „Kraków” doręczył dowódcy 7 DP rozkaz kontynuowania odwrotu w kierunku południowo-wschodnim w rejon Pradeł i współdziałania z Krakowską Brygadą Kawalerii, wycofującą się za Pilicę.

Rozkaz nie został jednak wykonany, gdyż z rejonu Żarek i Lelowa na pozycje 74 pp uderzyła niemiecka 2 Dywizja Lekka gen. Georga Stummego z XV Korpusu (zmot.), która wyprzedziła i okrążyła 7 DP od południa, przecinając jej drogę. Wykorzystując dogodną sytuację, około godz. 14 rozbiła 2/74 pp spełniający rolę południowego skrzydła straży bocznej i wdarła się w ugrupowanie obronne 7 DP. Na tyły sił polskich uderzyła również ścigająca je niemiecka 4 DP z IV Korpusu.

Wkrótce Niemcy spotęgowali natarcie wspierane przez czołgi i samochody pancerne. Pomimo skutecznego ognia 7 pal, straty poniesione przez polskie pododdziały okazały się bardzo poważne. Również i Niemcy okupili to zwycięstwo stratą blisko 50 wozów bojowych. Grób zbiorowy żołnierzy 7 Dywizji Piechoty oraz baonów ON „Lubliniec” i „Kłobuck” poległych 4 września 1939 na cmentarzu w Lelowie|thumb