mały|Alloqviorvm Osiecensium, 1615 mały|Anatomia consilii, 1611 Kasper Cichocki (ur. 1545 w Tarnowie, zm. 1616) – kanonik krakowski, kanonik sandomierski, kanonik prebendy mydłowskiej, współtwórca kolegium jezuitów w Sandomierzu, proboszcz kościoła św. Piotra w Sandomierzu, profesor na wydziale filozoficznym Akademii Krakowskiej, obok Piotra Skargi jeden z najwybitniejszych pisarzy kontrreformacji sandomierskiej. Teolog i polemista katolicki.
Życiorys Był synem Stanisława, mieszczanina tarnowskiego. W półroczu 1561/1562 wpisał się na listę studentów Akademii Krakowskiej, gdzie dwa lata uczył się dzięki funduszowi stypendialnemu ks. Marcina Łyczki, prepozyta kolegiaty tarnowskiej. Jako mentor kasztelanica Jana Herburta, w latach 1567-1569, studiował na uniwersytecie w Lipsku. Po powrocie do kraju, w 1570 zdobył stopień bakałarza nauk wyzwolonych i wykładał głównie Cycerona. W 1574, jako preceptor grupy młodzieży uniwersyteckiej, udał się do Ingolstadt. Powróciwszy przyjął służbę na dworze prymasa Jakuba Uchańskiego. W latach 1578–1584 pełnił urząd pisarza w kancelarii podskarbiego koronnego Jacka Młodziejowskiego, towarzysząc wojsku we wszystkich 3 wyprawach przeciw Moskwie. Po zakończeniu 3. wyprawy powrócił do przerwanych studiów. Po krótkim pobycie na Akademii Wileńskiej, w grudniu 1584 do kolegium „La Sapienza” w Rzymie, gdzie słuchał wykładów R. Bellarmina. Zły stan zdrowia i brak pieniędzy zmusiły go (styczeń 1587) do powrotu. W kraju przyjął święcenia kapłańskie i osiadł w Sandomierzu. W marcu 1595 otrzymał kanonię kolegiaty sandomierskiej, do której wkrótce dołączył 3 probostwa: w Górach, Św. Piotra w Sandormierzu i w Samborzu oraz kanonię wileńską. Jako gorący zwolennik jezuitów doprowadził do otwarcia ich kolegium w Sandomierzu.
Swoim dziełem Alloquiorum Osiecensium sive variorum familiarum sermonum libri V, dedykowanym opatowi Hieronimowi Ossolińskiemu, naraził się bezpośrednio królowi angielskiemu Jakubowi I, przypisując władcom Anglii liczne zbrodnie. Skandal, jaki wywołał tą publikacją, spotkał się z ostrą reakcją dworu angielskiego. W końcu lipca 1615 Jakub I wysłał do Zygmunta III, swego posła Johna Dickensona z żądaniem zadośćuczynienia za obrażające zwroty w stosunku do angielskiego monarchy. Sprawy tej zręcznie bronił kanclerz Feliks Kryski. W trakcie tych niesnasek na dworze królewskim Cichocki zmarł (1616).
Dzieła Anatomia consilii editi de stabilienda pace Regni Poloniae Iesuitis pulsis, Kraków 1611, drukarnia A. Piotrkowczyk, (przekł. polski, dziś nieznany, pt. Rozbiór rady danej do ustalenia pokoju Polski wypędziwszy jezuitów, Kraków 1611) - odpowiedź na paszkwil antyjezuicki pt. Consilium de recuperanda pace, wyd. 2, 1609 Alloquiorum Osiecensium sive variorum familiarum sermonum libri V, powst. 1611, uzupełn. 1614, wyd. Kraków 1615, drukarnia B. Skalski, (niewyczerpana kopalnia wiadomości o cofaniu się reformacji wśród szlachty)
Listy i materiały Do P. Gorczyna (Gorczyńskiego), Kraków lub Wilno, 1572-1574; do J. Młodeckiego, Rzym: 17 marca i 3 października 1585; 18 kwietnia oraz 16 i 20 października 1586; wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 1, Warszawa 1900 Kwit, Wilno, 14 lipca 1588, wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 1, Warszawa 1900 Materiały dot. zatargu o dzieło Alloquiorum Osiecensium sive variorum familiarum sermonum libri V, (mowa J. Dickensona z 20 października 1615, odpowiedź kanclerza F. Kryskiego z 1615)
Opracowania nt. Cichockiego źródło: J. Wielewicki: Historici diarii domus professae Societatis Jesu Cracoviensis. t. 3-4 (za lata 1609-1629), wyd. W. Chotkowski. Kraków 1889-1899 Scriptores Rerum Polonicarum t. 14, 17 D. Braun: De scriptorum Poloniae et Prussiae... virtutibus et vitiis catalogus et iudicium Kolonia (w rzeczywistości: Elbląg) 1723, s. 183-186; wyd. 2 pt. Catalogus Bibliothecae Braunianae Gdańsk 1739 F. Siarczyński: Obraz wieku panowania Zygmunta III cz. 1, Lwów 1828 M. Wiszniewski: Historia literatury polskiej t. 8, Kraków 1851; t. 9, Kraków 1857 L. Łętowski: Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich t. 2, Kraków 1852, s. 116-119
Przypisy
Bibliografia Wacław Urban, Kasper Cichocki - najwybitniejszy pisarz kontrreformacji sandomierskiej, Rocznik Świętokrzyski 1993, t. 20, s. 131-142 Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 90-91
Literatura uzupełniająca Reprint wydany przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1989, .
Linki zewnętrzne Dzieła Kaspra Cichockiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Lipsku Kategoria:Duchowni diecezji krakowskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy sandomierskiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Kanonicy wileńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnowie Kategoria:Ludzie związani z Sandomierzem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Wilnem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Polscy działacze kontrreformacji Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVII wieku Kategoria:Polscy pisarze religijni XVII wieku Kategoria:Polscy pisarze renesansu Kategoria:Polscy polemiści katoliccy Kategoria:Teolodzy katoliccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Krakowskiej Kategoria:Urodzeni w 1545 Kategoria:Zmarli w 1616