Marian Spoida

thumb|Komunikat Oficjalny Polskiego Związku Piłki Nożnej w Krakowie z 1926

thumb|Tablica upamiętniająca polskich olimpijczyków pomordowanych przez NKWD w bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana w Warszawie Marian Spoida (Spojda) (ur. 4 stycznia 1901 w Poznaniu, zm. 20-22 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski piłkarz (pomocnik) i trener piłkarski. Długoletni zawodnik poznańskiej Warty. Olimpijczyk 1924.

Brzmienie nazwiska W niemieckiej metryce urodzenia zapisano jego nazwisko w brzmieniu Spoida. W polskich dokumentach i źródłach widnieje nazwisko Spojda. Brak dokumentów poświadczających sądową zmianę pierwotnej pisowni Spoida. W niektórych opracowaniach pojawia się stwierdzenie jakoby formy Spojda nikt nie usankcjonował. Tymczasem warto zwrócić uwagę na publikację w Monitorze Polskim, w której zapisano, iż na wniosek prezesa Rady Ministrów, płk. dyplom. Walerego Sławka, zarządzeniem nr 64 z 19 marca 1931 roku nadano odznaczenia państwowe osobom, które zasłużyły się na polu rozwoju wychowania fizycznego i sportu oraz na polu rozwoju sportu. Wśród odznaczonych Srebrnym Krzyżem Zasługi znalazł się Marian Spojda (pisany przez jot) - urzędnik w Poznaniu„Monitor Polski” nr 64, 19.03.1931, poz. 102, 104, 106. Rok wcześniej w decyzji Polskiego Związku Piłki Nożnej, zatwierdzającej przyznanie odznak honorowych dla piłkarzy polskich za udział w grach międzypaństwowych i międzymiastowych, wymieniono SpojdęOdznaki honorowe dla zasłużonych piłkarzy, „Express Wieczorny Ilustrowany” nr 363, 31.12.1930, s. 7; „Przegląd Sportowy” nr 104 (593), 31.12.1930, s. 5. W takim też brzmieniu widnieje jego nazwisko w Komunikacie Oficjalnym Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w Krakowie z 1926 (załączony skan dokumentu)Komunikat Oficjalny Zarządu PZPN w Krakowie z 1926 r. oraz w innych międzywojennych publikacjach. W spisie członków KS Warta z 1928 jest wymieniony jako Spojda. W aktach personalnych nr 1686 Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie figuruje jako SpojdaJ. Owsiański, T. Siwiński – Historia futbolu wielkopolskiego, Poznań 2013, s. 173. Wszystkie dokumenty wojskowe zgromadzone w tych aktach wystawione są na nazwisko Spojda.

Życiorys Marian Spoida urodził się 4 stycznia 1901 w Poznaniu, w rodzinie Piotra i Jadwigi z Przybylskich.

Spoida pracował jako urzędnik bankowy. Uczestniczył w powstaniu wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiejKatyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, opracowanie zespołowe pod kierunkiem Marka Tarczyńskiego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000, , s. 587, jako Marian Spojda.. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie i Szkoły Podchorążych Wojsk Łączności w Zegrzu. Zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1921 w korpusie oficerów rezerwy łączności (jako Spojda). W 1934 roku posiadał przydział mobilizacyjny do 6 Batalionu Telegraficznego w Jarosławiu (jako Spojda)Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 177, 700, tu także, jako Marian Spojda..

Rozpoczynał grać w piłkę w poznańskiej drużynie Chelsea, później był piłkarzem Posnanii (1915–1916) oraz poznańskiej Warty (1916–1929). Z klubem tym brał udział w finałach mistrzostw Polski, a w 1929 został mistrzem kraju. W reprezentacji zadebiutował 3 września 1922 w meczu z Rumunią, ostatni raz zagrał w 1928. Brał udział w igrzyskach olimpijskich w Paryżu. Łącznie w biało-czerwonych barwach rozegrał 14 oficjalnych spotkań (jeden mecz z jego udziałem uznano w 1997 za nieoficjalny). Występował na pozycji lewego, a później środkowego pomocnika. Mistrz Polski 1929 oraz wicemistrz 1922, 1925 i 1928.

Po zakończeniu kariery piłkarskiej został trenerem. Krótko prowadził kluby w rodzinnym mieście Legię Poznań (1930) i Wartę (1931–1932). Po ukończeniu kursu trenerskiego zatrudniony z dniem 1 maja 1932 jako trener objazdowy PZPN, gdzie pracował m.in. jako asystent selekcjonera Józefa Kałuży (1934–1939). Pełnił funkcję asystenta selekcjonera podczas finałów mistrzostw świata, rozgrywanych w 1938 r. we Francji. W jednym meczu – przegranym 1:2 z Łotwą – samodzielnie poprowadził kadrę (25 września 1938 w Rydze). Spotkanie z Łotyszami było jednym z dwóch meczów polskiej reprezentacji rozgrywanych tego dnia (25 września 1938). W drugim drużyna prowadzona przez Kałużę zremisowała z Jugosławią.

Jako podporucznik rezerwy 3 pułku lotniczego uczestniczył w kampanii wrześniowej i dostał się do radzieckiej niewoli. Wg stanu z kwietnia 1940 r. był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku. Do dyspozycji naczelnika UNKWD obwodu smoleńskiego został skierowany w dniach 19–21.04.1940 r.*. Został rozstrzelany przez NKWD w Lesie Katyńskim. W trakcie prac ekshumacyjnych prowadzonych w 1943 roku przez Niemców przy jego zwłokach (nr 3624) znaleziono dowód osobisty oraz legitymację KS WartaAmtliches Material zum Massenmord von Katy, zwłoki numer 3634.

5 października 2007 minister obrony Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia porucznikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON. W decyzji figuruje jako Marian Spojda.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Mecze w reprezentacji Polski Lp. Data Miejsce Gospodarz Wynik Gość Rodzaj rozgrywek Źródło Stadion Miasto 1. 3 września 1922 Maccabi Czerniowce 1:1 towarzyski 2. 1 października 1922 HASK Zagrzeb 1:3 towarzyski 3. 3 czerwca 1923 Cracovii Kraków 1:2 towarzyski 4. 23 września 1923 Töölön Pallokenttä Helsinki 5:3 towarzyski 5. 25 września 1923 Kalevi Tallinn 1:4 towarzyski 6. 18 maja 1924 Olimpijski Sztokholm 5:1 towarzyski 7. 26 maja 1924 Bergeyre Paryż 5:0 IO 8. 26 czerwca 1924 MOSiR Łódź 2:0 towarzyski 9. 10 sierpnia 1924 Agrykola Warszawa 1:0 towarzyski 10. 31 sierpnia 1924 Üllői út Budapeszt 4:0 towarzyski 11. 30 sierpnia 1925 Töölön Pallokenttä Helsinki 2:2 towarzyski 12. 2 września 1925 Kalevi Tallinn 0:0 towarzyski 13. 20 sierpnia 1926 Hungária körúti Budapeszt 4:1 towarzyski 14. 1 lipca 1928 1.FC Katowice Katowice 2:1 towarzyski

Ordery i odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu rozwoju sportu” (jako Marjan Spojda).

Bibliografia

Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918–1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017 Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, opracowanie zespołowe pod kierunkiem Marka Tarczyńskiego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000, ISBN 83-905590-7-2. . . .

Przypisy

Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Piłkarze Warty Poznań Kategoria:Podporucznicy łączności II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy olimpijczycy (Paryż 1924) Kategoria:Polscy piłkarze na igrzyskach olimpijskich Kategoria:Piłkarze nożni na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1924 Kategoria:Polscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Reprezentanci Polski w piłce nożnej Kategoria:Selekcjonerzy reprezentacji Polski w piłce nożnej mężczyzn Kategoria:Trenerzy piłkarzy Warty Poznań Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1940