thumb|Jacek Protas odbierający z rąk przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Wojciecha Hermelińskiego zaświadczenie o wyborze na posła VIII kadencji Sejmu (2015) Jacek Protas (ur. 15 stycznia 1964 w Lidzbarku Warmińskim) – polski polityk i samorządowiec, w latach 2006–2014 marszałek województwa warmińsko-mazurskiego, poseł na Sejm VIII, IX i X kadencji, w latach 2023–2024 sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, poseł do Parlamentu Europejskiego X kadencji.
Życiorys Z wykształcenia nauczyciel wychowania fizycznego, trener koszykówki. Ukończył studia na Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku (1987) oraz studia podyplomowe na kierunku zarządzanie w administracji publicznej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (2001) i MBA w zakresie dyplomacji na Akademii Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie (2023).
W latach 1986–1987 był trenerem koszykówki w klubie Wybrzeże Gdańsk. Następnie do 1999 pracował jako nauczyciel i później także dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Lidzbarku Warmińskim. W latach 90. zasiadał w radzie miejskiej, pełnił w latach 1996–1998 funkcję jej przewodniczącego.
W 1998, 2002 i 2006 uzyskiwał mandat radnego powiatu lidzbarskiego. W 2000 objął stanowisko starosty. W 2001 bezskutecznie startował do Sejmu z listy Platformy Obywatelskiej w okręgu elbląskim. W wyborach samorządowych w 2002 bez powodzenia ubiegał się o urząd burmistrza Lidzbarka Warmińskiego, zajmując trzecie miejsce spośród sześciu kandydatów. Pozostał jednocześnie starostą lidzbarskim. Po wyborach samorządowych w 2006 został powołany przez sejmik województwa na stanowisko marszałka warmińsko-mazurskiego.
W 2008 został przewodniczącym Komisji ds. Polski Wschodniej Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej, podczas Kongresu XX-lecia Samorządu Terytorialnego w 2010 został wybrany na prezesa zarządu Związku Województw RP. W 2009 powołano go na prezydenta Euroregionu Bałtyk. Był pomysłodawcą utworzenia i pierwszym prezesem Stowarzyszenia „Dom Warmiński”. Został przedstawicielem polskiej delegacji w Komitecie Regionów oraz prezesem oddziału zarządu wojewódzkiego związku skupiającego ochotnicze straże pożarne.
W 2006 objął funkcję przewodniczącego zarządu regionu Platformy Obywatelskiej. Ponownie wybierany na tę funkcję w kolejnych latach. W 2010 uzyskał mandat radnego sejmiku warmińsko-mazurskiego z najlepszym wynikiem indywidualnym w regionie. 30 listopada 2010 ponownie został wybrany na urząd marszałka. W 2014 został wybrany do sejmiku V kadencji, zakończył urzędowanie jako marszałek, obejmując funkcję wicemarszałka w nowym zarządzie województwa.
W 2015 wystartował w wyborach parlamentarnych, otrzymał 18 099 głosów, zdobywając tym samym mandat poselski z listy PO w okręgu elbląskim. W Sejmie VIII kadencji został zastępcą przewodniczącego Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 bezskutecznie ubiegał się o mandat europosła.
W wyborach parlamentarnych w tym samym roku z powodzeniem ubiegał się o reelekcję z ramienia Koalicji Obywatelskiej, zdobywając 24 266 głosów, co było najlepszym wynikiem indywidualnym w okręgu. W wyborach w 2023 po raz trzeci z rzędu uzyskał mandat poselski (z wynikiem 35 745 głosów, co również stanowiło najwyższy wynik indywidualny w okręgu). W IX kadencji ponownie był wiceprzewodniczącym Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, a w X kadencji pełnił początkowo funkcję jej przewodniczącego. W grudniu 2023 powołany na stanowisko sekretarza stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.
W wyborach do Europarlamentu w 2024 wystartował z pierwszego miejsca listy KO w okręgu nr 3; otrzymał 125 861 głosów, uzyskując mandat posła do PE X kadencji. W konsekwencji w czerwcu tego samego roku zakończył pełnienie funkcji wiceministra. W Europarlamencie zasiadł w Komisji Kontroli Budżetowej. W marcu 2026 wybrany na przewodniczącego regionalnych struktur partii KO (powstałej w 2025 z przekształcenia PO).
Wyniki w wyborach ogólnopolskich Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 2001Platforma ObywatelskaSejm IV kadencjinr 34 2078 (1,06%) 2015 Sejm VIII kadencji 18 099 (9,03%) 2019 Koalicja Europejska Parlament Europejski IX kadencji nr 3 52 169 (6,58%) 2019Koalicja Obywatelska Sejm IX kadencjinr 34 24 266 (9,67%) 2023 Sejm X kadencji 35 745 (11,94%) 2024 Parlament Europejski X kadencjinr 3 125 861 (18,31%)
Odznaczenia i wyróżnienia W 2009, za zasługi w działalności społecznej na rzecz osób niewidomych i słabowidzących, odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Złotym Krzyżem ZasługiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 października 2009 r. o nadaniu orderów i odznaczeń ().. Wyróżniony również Srebrnym Medalem „Za Zasługi dla Straży Granicznej” (2009). W 2015 został odznaczony Odznaką Honorową za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego. W 2010 otrzymał Złotą Odznakę „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej.
Życie prywatne Był żonaty z Eleonorą (zm. w marcu 2026); ma syna.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku Kategoria:Absolwenci uczelni w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego Kategoria:Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej Kategoria:Marszałkowie województwa warmińsko-mazurskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Zasługi dla Straży Granicznej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Koalicji Obywatelskiej Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Polscy nauczyciele wychowania fizycznego Kategoria:Polscy radni rad gmin Kategoria:Polscy radni rad powiatów Kategoria:Polscy trenerzy koszykarscy Kategoria:Posłowie z okręgu Elbląg Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego X kadencji Kategoria:Starostowie województwa warmińsko-mazurskiego Kategoria:Radni sejmiku województwa warmińsko-mazurskiego IV kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa warmińsko-mazurskiego V kadencji Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy III Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Lidzbarku Warmińskim Kategoria:Urodzeni w 1964