(łac. 'książka żywności, kodeks żywnościowy) – jest to zbiór przyjętych w skali międzynarodowej norm żywności, praktyk, zaleceń i wytycznych dotyczących bezpieczeństwa i jakości żywności oraz żywienia, wykorzystywanych przez urzędowe służby kontroli, przemysł rolno-spożywczy oraz środowiska naukowe. Zbiór ten zwany jest także Kodeksem Żywnościowym i jest opracowywany przez Komisję Kodeksu Żywnościowego / przy pomocy jej ciał pomocniczych.

Komisja Kodeksu Żywnościowego / Komisja Kodeksu Żywnościowego została utworzona w 1961 roku przez Organizację do spraw Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych () oraz Światową Organizację Zdrowia (). Komisja jest głównym elementem „Wspólnego programu i dotyczącego norm dla żywności”. Pierwsza sesja Komisji odbyła się w 1963 roku i jest to oficjalna data rozpoczęcia jej działania.

Celem działania Komisji jest ochrona zdrowia konsumentów oraz zapewnienie uczciwych praktyk w handlu żywnością, promocja koordynacji prac wszystkich rządowych i pozarządowych organizacji zajmujących się tworzeniem norm dla żywności, określanie priorytetów prac, inicjowanie i kierowanie przygotowaniem norm przy współpracy z właściwymi organizacjami, zatwierdzanie i publikowanie regionalnych i światowych norm dla żywności, w tym, o ile to praktyczne, publikowanie norm opracowanych przez inne organizacje, rewizja przyjętych norm w świetle postępującego rozwoju nauki i technologii.

W skład Komisji wchodzi 188 państw członkowskich oraz Unia Europejska. W charakterze obserwatorów w pracach Komisji uczestniczy ponad 230 międzynarodowych organizacji pozarządowych, w tym międzynarodowe zrzeszenia producentów, organizacje konsumenckie i agendy Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ).

Ciała pomocnicze Komisji Kodeksu Żywnościowego W celu realizacji swoich zadań i opracowania dokumentów – tworzących Kodeks Żywnościowy – Komisja Kodeksu Żywnościowego powołuje wyspecjalizowane komitety i grupy zadaniowe. Komitety mają charakter ogólny, branżowy lub regionalny. Wykaz aktualnie pracujących ciał pomocniczych Komisji Kodeksu Żywnościowego.

Komitety ogólne

Komitet do spraw Zasad Ogólnych () Komitet do spraw Substancji Dodatkowych do Żywności () Komitet do spraw Zanieczyszczeń Żywności () Komitet do spraw Higieny Żywności () Komitet do spraw Znakowania Żywności () Komitet do spraw Kontroli Żywności w Imporcie i Eksporcie oraz Systemów Certyfikacji () Komitet do spraw Pozostałości Pestycydów () Komitet do spraw Pozostałości Leków Weterynaryjnych w Żywności () Komitet do spraw Metod Analiz i Próbkobrania () Komitet do spraw Żywienia oraz Żywności Przeznaczonej do Specjalnych Celów Żywieniowych ()

Komitety branżowe

Komitet do spraw Świeżych Owoców i Warzyw () Komitet do spraw Ryb i Produktów Rybnych () Komitet do spraw Przypraw i Ziół Kulinarnych () Komitet do spraw Tłuszczów i Olejów ()

Komitety Regionalne

Komitet Regionalny dla Afryki () Komitet Regionalny dla Azji () Komitet Regionalny dla Europy () Komitet Regionalny dla Ameryki Łacińskiej i Karaibów () Komitet Regionalny dla Ameryki Północnej i Południowo-Zachodniego Pacyfiku () Komitet Regionalny dla Bliskiego Wschodu ()

Normy i inne dokumenty KKŻ Dokumenty KKŻ opracowane są w oparciu o podstawy naukowej oceny ryzyka dokonywanej w określonych obszarach przez wspólne grupy ekspertów i :

– w zakresie zanieczyszczeń, pozostałości leków weterynaryjnych i substancji dodatkowych do żywności, – w zakresie ryzyka mikrobiologicznego, – w zakresie pozostałości pestycydów w żywności, – w zakresie wartości odżywczej.

Dokumenty kodeksowe publikowane są na stronie internetowej Komisji Kodeksu Żywnościowego / i dostępne nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych w oficjalnych językach : angielskim, francuskim, rosyjskim, hiszpańskim, chińskim i arabskim.

Dokumenty i ich oznaczenia Normy (), Wytyczne (), Kodeksy praktyki (), Inne ().

Na stronie Komisji Kodeksu Żywnościowego publikowane są również bazy danych na temat: maksymalnych poziomów substancji dodatkowych do żywności, maksymalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności, maksymalnych poziomów pozostałości leków weterynaryjnych w żywności.

Rodzaje norm Normy ogólne

Są to podstawowe teksty kodeksowe i dotyczą wszystkich produktów i kategorii produktów. Teksty te zazwyczaj dotyczą higieny, etykietowania, substancji dodatkowych do żywności, kontroli i certyfikacji, żywienia, zanieczyszczeń, pozostałości leków weterynaryjnych oraz pozostałości pestycydów w żywności.

Normy branżowe

Normy branżowe zawierają wymagania dla konkretnych produktów i są opracowywane według sformalizowanego układu sekcji oraz są konsultowane z komitetami ogólnymi w celu uzgodnienia proponowanych wymagań ujętych w normach branżowych, a będących w zakresie kompetencji komitetów ogólnych na przykład sekcja znakowania i sekcja zanieczyszczeń żywności.

Normy regionalne

Normy te ustalane są przez poszczególne regiony i odpowiadają na ich specyficzne potrzeby. Obowiązują w państwach członkowskich danego regionu i dotyczą żywności w obrocie wewnątrzregionalnym, na przykład azjatycka norma dla tempeh, europejska norma dla kurek. Komitety koordynacyjne mogą zalecać Komisji opracowanie światowych norm dotyczących produktów będących przedmiotem zainteresowania w regionie, w tym produktów uznanych przez komitet za mające potencjał na rynku międzynarodowym w przyszłości.

Status norm Co do zasady, dokumenty zatwierdzane przez Komisję Kodeksu Żywnościowego nie są obowiązkowe, mają charakter zaleceń i dobrych praktyk w zakresie produkcji bezpiecznej żywności o wysokiej jakości oraz uczciwych praktyk w handlu żywnością. Normy te stanowią jednak ważny punkt odniesienia dla Światowej Organizacji Handlu () w przypadku sporów dotyczących handlu międzynarodowego.

Przykładem fundamentalnego dokumentu opracowanego przez Komisję Kodeksu Żywnościowego są Ogólne Zasady Higieny Żywności, zawierające System analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli () oraz wytyczne dotyczące jego stosowania, a także zasady kultury bezpieczeństwa żywności. Z okazji 60-lecia Komisji Kodeksu Żywnościowego Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego dla Polski opublikował polskie tłumaczenie tego dokumentu.

Procedura opracowywania norm kodeksowych Normy kodeksowe opracowywane są na ośmiu etapach pracy.

Komisja Kodeksu Żywnościowego / podejmuje decyzję o opracowaniu normy i zleca ją odpowiedniemu komitetowi. Komitet może również sam podjąć decyzję o opracowaniu nowej normy, popartą przez Komisję Kodeksu Żywnościowego / lub Komitet Wykonawczy. Sekretariat Komisji Kodeksu Żywnościowego / przygotowuje „Proponowany Projekt Normy”. „Proponowany Projekt Normy” wysyłany jest do państw członkowskich i międzynarodowych organizacji w celu uzyskania komentarzy i opinii. Sekretariat Komisji Kodeksu Żywnościowego / przekazuje otrzymane komentarze i opinie do właściwego komitetu. Komitet rozważa komentarze i „Proponowany Projekt Normy” przesyła poprzez Sekretariat KKŻ / o Komisji Kodeksu Żywnościowego / do zaakceptowania jako „Projekt Normy”. Komisja Kodeksu Żywnościowego / przesyła „Projekt Normy” do państw członkowskich i międzynarodowych organizacji w celu uzyskania komentarzy i opinii. Sekretariat KKŻ / przekazuje otrzymane komentarze i opinie do właściwego komitetu, w celu rozważenia poprawek. Komitet po rozważeniu komentarzy przekazuje „Projekt Normy” do Komisji Kodeksu Żywnościowego / w celu przyjęcia go jako „Normy Kodeksowej”. Następnie „Norma Kodeksowa” zatwierdzona przez KKŻ / przesyłana jest do rządów państw członkowskich w celu akceptacji.

W przyspieszonym procesie opracowywania norm kodeksowych, można stopień 6 i 7 może zostać ominięta, na podstawie 2/3 oddanych głosów Komisji Kodeksu Żywnościowego /.

Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego dla Polski W każdym państwie członkowskim Komisji Kodeksu Żywnościowego / zorganizowany jest Punkt Kontaktowy KKŻ /.

Punkt Kontaktowy dla Polski realizuje następujące zadania: przekazuje instytucjom i organizacjom zainteresowanym pracami Komisji informacje, w tym projekty norm i innych dokumentów, zaproszenia do prac w grupach roboczych oraz informacje o sesjach, koordynuje opiniowanie projektów norm i innych dokumentów oraz przygotowywanie komentarzy Polski, koordynuje uczestnictwo ekspertów krajowych w pracach Komisji, w tym ich udziału w sesjach, promuje wiedzę o Komisji Kodeksu Żywnościowego i jej działaniach, przedstawiciele Punktu Kontaktowego uczestniczą w sesjach Komisji Kodeksu Żywnościowego oraz innych sesjach o charakterze ogólnym i proceduralnym.

Historia Punktu Kontaktowego KKŻ / dla Polski

Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego / działa w Polsce tak długo, jak istnieje Komisja Kodeksu Żywnościowego (KKŻ). W 1963 r. Punkt Kontaktowy KKŻ / został zorganizowany w Polskim Komitecie Normalizacyjnym (PKN). Na mocy Zarządzenia nr 91 Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 28 października 1964 r., funkcję prowadzenia Polskiego Sekretariatu do spraw Światowego Kodeksu Żywnościowego / powierzono Centralnemu Inspektoratowi Standaryzacji (CIS), działającemu przy Ministerstwie Handlu Zagranicznego. W konsekwencji CIS został notyfikowany w Sekretariacie Komisji Kodeksu Żywnościowego w Rzymie jako Punkt Kontaktowy KKŻ / dla Polski.

Punkt Kontaktowy w wyniku zmian organizacyjnych wędrował do kolejnych ministerstw, dbając o zachowanie ciągłości prac i kontaktów z Komisją Kodeksu Żywnościowego. 1 stycznia 2003 roku na mocy ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych prowadzenie Punktu Kontaktowego powierzono Głównemu Inspektoratowi Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Teorie spiskowe Komisja Kodeksu Żywnościowego była przedmiotem różnych teorii spiskowych i kampanii dezinformacyjnych. Teorie te twierdzą, że Komisja Kodeksu Żywnościowego jest częścią globalnej intrygi mającej na celu kontrolę dostaw żywności, ograniczenie osobistych wolności lub promowanie szkodliwych substancji w żywności. Jednak ważne jest zauważenie, że te teorie spiskowe nie są oparte na faktach i są w dużej mierze nieuzasadnione.

Wbrew teoriom spiskowym, Komisja Kodeksu Żywnościowego nie ma władzy regulacyjnej, a jej normy nie mają mocy prawnej. Służy ona jako przewodnik referencyjny, który kraje wykorzystują do opracowywania własnych przepisów dotyczących żywności i stanowi podstawę do rozstrzygania międzynarodowych sporów handlowych związanych z bezpieczeństwem żywności.

Przypisy

Kategoria:Bezpieczeństwo żywności