Chaïm Soutine (ur. 13 stycznia 1893 w Śmiłowiczach, zm. 9 sierpnia 1943 w Paryżu) – francuski malarz pochodzenia żydowskiego.
Życiorys Urodził się jako dziesiąte dziecko w ubogiej żydowskiej rodzinie krawca w miasteczku Śmiłowicze niedaleko Mińska. W 1913 wyemigrował do Paryża i blisko związał się z grupą malarzy, nazwaną później École de Paris, do której należeli m.in. Marc Chagall i Amedeo Modigliani. Główny przedstawiciel ekspresjonizmu. Wypracował własny styl, wyróżniający się jaskrawymi kolorami, energicznymi ruchami pędzla, smugami impastów. Jego obrazy nasycone są gorączkowymi emocjami. W latach 20. malował groteskowe postacie z wykrzywionymi twarzami i zdeformowanymi ciałami. Od 1925 coraz częściej w jego twórczości pojawiała się martwa natura, m.in. oskubane ptactwo i zabite zwierzęta obdarte ze skóry. Anegdota głosi, że wraz ze znajomymi malarzami wyniósł z rzeźni ubitego wołu, którego później przez wiele dni trzymał w mieszkaniu. Czekał aż mięso nabierze „właściwych barw”, by móc je namalować. Lokatorzy kamienicy wezwali straż miejską z powodu roznoszącego się smrodu.
Wywarł duży wpływ na takich artystów jak: Willem de Kooning, Jackson Pollock i Francis Bacon.
Wybrane myśli o sztuce Courbet umiał oddać atmosferę Paryża malując ciało kobiece – ja chcę pokazać Paryż w tuszy wołu. Deformacja to Życie. Sztuka Rafaela, Tycjana jest oczywiście doskonała, ale śmiertelnie nudna. Ekspresja zawarta jest w pociągnięciu pędzla. Gdybym nie był malarzem, zostałbym bokserem. Skoro piękno nie oddaje się samo, trzeba je brać gwałtem. To drzewo podobne jest do katedry.
W oczach krytyków Interesowały go nie tylko kształty liści i płatków, co krwista, ognista czerwień, którą kładł na płótno jak języki ognia. – Monroe Wheeler U Soutine’a brzydota, obnażona w swym absolucie, także pojmowanym w kategoriach absolutu, pięknem olśniewającym, niezwyciężonym, które zmuszeni jesteśmy zaakceptować, chociażby się przed nią wzbraniać. – Raymond Cogniat Żył w oczekiwaniu szoku, jaki przeżywał w zetknięciu się z modelem lub motywem, takie spotkanie go przeobrażało. – Marcellin Castaing Jak van Gogh, Soutine, maluje ręce, ułomne, niezgrabne, tak zdeformowane, że wydają się nie należeć do danej postaci i odgrywać niezależną od niej rolę. – Maurice Tuchman Kolor u niego to rwący potok lawy. – George Waldemar Soutine malował bardzo szybko. Nosił w sobie pomysł przez wiele miesięcy, a gdy był gotów, rzucał się z zapałem do dzieła. Pracował wtedy z pasją, jak w gorączce, jak w transie… – Chana Orloff Soutine to większy artysta niż van Gogh. – Albert Barnes Podobnie jak u Delacroix, szrafowania u Soutine’a budzą kolor do życia. Powierzchnie zdają się wibrować dzięki technice, polegającej na kładzeniu farby nieregularnymi pociągnięciami pędzla, przy zachowaniu harmonijnych przejść kolorystycznych. – George Waldemar Mistrzowsko łącząc błękity z zieleniami, Soutine doprowadza kolor poddany działaniu światła i wiatru, do najwspanialszego rozkwitu. – Pierre Courthion Buduje on powierzchnię, która przypomina tkaninę, materię. Jest w jego twórczości swego rodzaju transfiguracja, pewne pogrubienie cielesności. – Willem de Kooning Soutine był mistrzem subtelnych połączeń i bardzo odważnych zestawień. Potrafił łączyć i harmonizować tonacje, które uchodzą za niemożliwe do połączenia. – Pierre Courthion
Dzieła thumb|320px|Chaim Soutine, Domy, olej na płótnie, 1921, Musée de l’Orangerie, Paryż Autoportret (1916), 54 x 30 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Biały dom (1919), 66 x 55 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Czerwone gladiole (1919), Musée de l’Orangerie, Paryż Domy na wzgórzu (1920-21), 58 x 92 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Groon (Goniec z lokalu Maxime'a) (1928), 38,5 x 31,5 cm, Musee de l’Orangerie, Paryż Indyk z pomidorami (1925), 81 x 49 cm, Musee de l’Orangerie, Paryż Kamerdyner (Grand valet de chambre) (1928), 87 x 66 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Katedra w Chartres (1933), 36 x 20 cm, Museum of Modern Art, Nowy Jork Kobieta w niebieskiej sukni (1924-25), 81 x 60 cm, Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, Paryż Królik i żelazne naczynie (1925), 73 x 36 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Królik oskórowany (1921-22), 73 x 60 cm, Foundation Barnes, Merion Liściaste drzewo (1922), 60 x 81 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Maciory (1942), 45 x 56 cm, Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, Paryż Mały cukiernik (1921-22), 66,3 x 50,3 cm, Foundation Barnes, Merion Martwa natura z fajką (1914-15), Musée d’Art Moderne, Troyes Ministrant (1926), 69 x 49 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Młoda Angielka (1928-29), 46 x 55 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Narzeczona (1920-21), 82 x 45 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Portret chłopca (1928), 36 x 25 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Portret pani Castaing (ok. 1928), 39 x 28 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Powrót ze szkoły (1939), 43 x 50 cm, Kolekcja Phillipsa, Waszyngton Służąca (1937), 43 x 13 cm, Kunstmuseum, Lucerna Stajenny (1925), 98 x 80 cm, Centre Georges Pompidou, Paryż Wariatka (1920), 96 x 59 cm, Rokubin Hayashi, Tokio Widok Céret (1920-21), 54 x 73 cm, Art Museum, Cincinnati Widok Céret (1922), 74 x 75 cm, Museum of Art, Baltimore Wół i cielecy łeb (1925), 92 x 73 cm, Musée de l’Orangerie, Paryż Zarżniety wół (1925), 202 x 114 cm, Musée de Grenoble, Grenoble Zarżnięty wół (ok. 1925), 166,1 x 114,9 cm, Albright-Knox Art Gallery, Buffalo
Bibliografia Augustine de Butler, Chaim Soutine, Siechnice: Eaglemoss Polska, 2000 (Wielcy Malarze ; nr 110) Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki francuskiej, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN; WAiF 1997. Adam Kotula, Piotr Krakowski, Malarstwo, rzeźba, architektura. Wybrane zagadnienia plastyki współczesnej, wyd. 2, Warszawa: PWN, 1978. Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992. Malarze świata. Encyklopedia, Warszawa: Imbir, 2009.
Harry Pye, Soutine Chaim, [w:] 501 wielkich artystów, red. Stephen Farthing, Warszawa: MWK, 2009. Jon Thompson, Jak czytać malarstwo współczesne, Kraków: Universitas, 2006. Alfred Werner, Soutine, Nowy Jork: Harry N. Abrams, 1985.
Linki zewnętrzne Artykuł o artyście na portalu Niezła Sztuka Prace artysty w zbiorach Metropolitan Museum of Art
Kategoria:École de Paris Kategoria:Francuscy malarze ekspresjoniści Kategoria:Ludzie związani z Le Blanc Kategoria:Białoruscy Żydzi Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Ludzie urodzeni w Śmiłowiczach