Jacopo Pontormo, właśc. Jacopo Carrucci (ur. 24 maja 1494 w Pontormo k. Empoli, zm. 31 grudnia 1556 we Florencji) – włoski malarz i rysownik, przedstawiciel manieryzmu florenckiego.
Był uczniem m.in. Andrei del Sarto. Tworzył pod wpływem Leonarda da Vinci, później Michała Anioła. Malował obrazy religijne, mitologiczne oraz portrety. Przez całe życie korzystał z patronatu Medyceuszów. Od ok. 1518 rozwijał styl charakteryzujący się ekspresyjną, dynamiczną kompozycją, wyrafinowanym rysunkiem i jasnym kolorytem.
Był neurotykiem, melancholikiem i egocentrykiem. Żył skromnie, niemal jak pustelnik. Jego współpracownik i pierwszy biograf Giorgio Vasari pisał: "Tak bał się śmierci, że nie lubił, gdy o niej mówiono w jego obecności, i jak mógł unikał widoku nieboszczyka. Nie bywał na uroczystościach i nigdzie tam, gdzie było dużo ludzi, lękał się bowiem, żeby go tłum nie zadusił, i w ogóle żył tak samotnie , że trudno to wprost sobie wyobrazić."Największe wydarzenia w historii sztuki, red. Jacques Marseille, Nadeije Laneyrie-Dagen, Warszawa: Mak, 1998, s. 142.
Najwybitniejszym jego uczniem był Agnolo BronzinoFlorencja i Toskania, Warszawa: Hachette, 2009 (Przewodniki Wiedzy i Życia), s. 119. Jego grobowiec znajduje się w krypcie kaplicy Capella di San LucaTamże, s. 98. w kościele Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny we Florencji.
Dzieła Józef sprzedany Putyfarowi - 1515-19, 61 x 51,5 cm, National Gallery w Londynie Józef w Egipcie - 1515-19, 96 x 109,5 cm, National Gallery w Londynie Leda z łabędziem - 1512-13, 55 x 40 cm, Uffizi, Florencja Madonna z Dzieciątkiem i małym świętym Janem Chrzcicielem - ok. 1528, 89 x 74 cm, Uffizi, Florencja Madonna z Dzieciątkiem, św. Józefem i św. Janem Chrzcicielem - 1521-27, 120 x 99 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Anną i czterema świętymi - 1529, 228 x 176 cm, Luwr, Paryż Męczeństwo dziesięciu tysięcy - ok. 1529-30, 67 x 73 cm, Galleria Palatina, Florencja Nawiedzenie - ok. 1515, 392 x 337 cm, fresk, 392 x 337 cm, Santissima Annunziata, Florencja Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny - 1528-29, 202 x 156 cm, San Michele, Carmignano Pokłon Trzech Króli - ok. 1520 cm, 85 x 190 cm, Galleria Palatina, Florencja Portret Kosmy Medyceusza - ok. 1520 cm, 90 x 72 cm, Uffizi, Florencja Portret halabardnika - 1537, 92 x 72 cm, J. Paul Getty Museum, Malibu Portret kobiety w czerwieni - ok. 1530, 90 x 71 cm, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt nad Menem Portret Marii Salviati - 1537-43, 87 x 71 cm, Uffizi, Florencja Portret młodego mężczyzny - 153033, 85 x 61 cm, Pinacoteca di Palazzo Mansi, Lucques Portret rytownika - 1517-18, 70 x 53 cm, Luwr, Paryż Sacra Conversazione z Matką Boską, Dzieciątkiem i świętymi: Józefem, Janem Ewangelistą, Franciszkiem i Jakubem (Ołtarz Puccich) - 1518, 214 x 185 cm, Kościół San Michele Visomini, Florencja Św. Antoni Padewski - ok. 1520, 78 x 66 cm, Uffizi, Florencja Św. Hieronim pokutujący - ok. 1528, 105 x 80 cm, Niedersachsisches Landesmuseum, Hanower Św. Kwintencencjusz - ok. 1518, 150 x 100 cm, Pinacoteca Comunale, Sansepolcro Św. Weronika - 1515, fresk, 307 x 413 cm, Santa Maria Novella, Florencja Wenus i Amor - ok. 1533, 128 x 197 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Wenus i Kupidyn - 1532-34, 128 x 197 cm, Uffizi, Florencja Wieczerza w Emaus - 1525, 230 x 173 cm, Uffizi, Florencja Zdjęcie z krzyża - ok. 1528, 313 x 192 cm, Kościół Santa Felicita, Florencja
Przypisy
Bibliografia
Augustin de Butler, Jacopo Pontormo, Siechnice: Eaglemoss Polska, 1999 (Wielcy Malarze; nr 43) Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992. Malarze świata. Encyklopedia, Warszawa: Imbir, 2009, Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007,
Kategoria:Malarze cinquecenta Kategoria:Włoscy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Urodzeni w 1494 Kategoria:Zmarli w 1556