Billy Graham, właśc. William Franklin Graham Jr. (ur. 7 listopada 1918 w Charlotte, zm. 21 lutego 2018 w Montreat) – amerykański ewangelista przebudzeniowy, teolog i antropolog, jeden z najbardziej znanych ewangelistów na świecie i autor bestsellerów. Najbardziej rozpoznawalna postać w protestantyzmie drugiej połowy XX wieku. Bywał nazywany „Bożym ambasadorem”, „pastorem Ameryki”, „największym chrześcijaninem, jakiego kiedykolwiek wydała Ameryka”, „Janem Chrzcicielem”, „protestanckim papieżem”, „pastorem prezydentów”, „kapelanem Białego Domu” itd. Był kaznodzieją zaangażowanym w działalność ewangelizacyjną, podczas której odwiedził wiele krajów świata, w tym państwa socjalistyczne takie jak: Węgry, Polskę, Związek Radziecki i Koreę Północną. Pochodził z rodziny prezbiteriańskiej, sam jednak przystąpił do Południowej Konwencji Baptystów.
Osobiście spotkał się i rozmawiał z każdym prezydentem Stanów Zjednoczonych od Trumana do Obamy. Był doradcą amerykańskich prezydentów od Eisenhowera po Busha, z wieloma z nich był zaprzyjaźniony. W latach 50. i 60. walczył z komunizmem i rasizmem. Popierał interwencje zbrojne Stanów Zjednoczonych w Korei, Wietnamie i Iraku. Po aferze Watergate zdystansował się od świata polityki.
Laureat wielu prestiżowych nagród i wyróżnień, m.in. najwyższych cywilnych wyróżnień amerykańskich, siódmego miejsca na liście najbardziej podziwianych osób XX wieku Instytutu Gallupa). Był protestanckim kaznodzieją, który przemawiał do największej liczby słuchaczy w historii, pierwszym duchownym, który otrzymał gwiazdę w Hollywood Walk of Fame. Kawaler Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (KBE).
Był autorem wielu książek, większość z nich zyskała w Stanach Zjednoczonych status bestsellerów oraz doczekała się licznych przekładów. Najważniejsza z nich, Pokój z Bogiem, została sprzedana w nakładzie ponad 2 milionów egzemplarzy. Zajmował się także produkcją oraz dystrybucją filmów chrześcijańskich.
Młodość thumb|Rodzinny dom Billy’ego Grahama Urodził się 7 listopada 1918 roku w Charlotte, w prezbiteriańskiej rodzinie, jako najstarsze dziecko Williama Franklina Grahama I (1888–1962) i Morrow Coffey (1892–1981). Jego rodzice prowadzili farmę mleczną, mieli 75 krów i około czterystu stałych klientów. Gdy miał pięć lat, ojciec zabrał go na ewangelizację Billy’ego Sundaya. Charlotte w owym czasie zdominowane było przez protestanckich fundamentalistów. W 1933 roku, kiedy zniesiono prohibicję, ojciec zmuszał go oraz jego siostrę do picia piwa, dopóki nie zwymiotowali, co wytworzyło u nich awersję do alkoholu.
Według Centrum Billy’ego Grahama, Graham nawrócił się w 1934 roku w wieku 16 lat, podczas serii kampanii przebudzeniowych przeprowadzanych w Charlotte przez ewangelistę . Chciał przyłączyć się do lokalnej grupy młodzieżowej, ale nie został przez nich przyjęty, ponieważ ich zdaniem był zbyt „świecki”. Wtedy bardzo chciał się spotkać z Hamem, spotkanie nastąpiło na farmie Grahama.
Po ukończeniu Sharon High School w 1936 roku, rozpoczął naukę na Bob Jones College (obecnie ), który wtedy znajdował się w Cleveland. Po jednym semestrze stwierdził, że uczelnia jest zbyt restrykcyjna i legalistycznaGraham wspomina po latach: „Nasze życie towarzyskie było poddane restrykcjom. Wyjścia na randki musiały być wcześniej ustalone i podporządkowane kodeksowi dziekana. Podczas randki nie wolno było siedzieć razem z dziewczyną na tej samej kanapie czy fotelu. Cały czas było się pod czujnym okiem przyzwoitki, która niczym jastrząb bacznie nas obserwowała. (...) Nauczanie wszystkich tematów było dogmatyczne, bez możliwości zadawania pytań. Interpretacja doktryny, etyki i zagadnień akademickich w wydaniu dr. Jonesa była jedyną dopuszczalną” ().. Brakowało mu też zajęć sportowych i był zniechęcony do kontynuowania tutaj nauki„The coming of Christ was foretold centuries before the Messiah came, by type, by symbol, and by prophecy. The smoke from every Jewish altar was an index finger pointing to the Lamb of God who would take away the sins of the world. One thousand years rolled by and still no Messiah. Two thousand years and still no Christ … Three thousand … Five thousand…” (. W owym czasie był pod wpływem pastora Charleya Younga, z Eastport Bible Church, który był też dla niego inspiracją. W 1937 roku przeniósł się do Florida Bible Institute, gdzie studiował teologię. Tam zaczął głosić swoje pierwsze kazania, grał też w golfa w zawodach międzyuczelnianych. Temat jego pierwszego kazania brzmiał: „Co by się stało, gdyby Chrystus nie przyszedł?”.
Gdy kończył Florida Bible Institute w 1940 roku, jego życie duchowe wciąż było na etapie eksperymentowaniaPóźniej, w dyskusjach z ateistami, lubił stosować argument z powszechności wiary – nigdy nie odkryto plemienia, które by w coś nie wierzyło.. Studiował też antropologię na Wheaton College (Illinois) i jej naukę zakończył w 1943 roku.
W lutym 1938 roku rozmyślał o tym, że chrześcijaństwo w USA stopniowo upada i uświadomił sobie, że „potrzebujemy proroka”, „potrzebujemy człowieka, który wezwie Amerykę z powrotem do Boga”. Ciążyło to bardzo w jego sercu, ale jednocześnie był przekonany, że nie jest to zadanie dla niego. Mówił o sobie – „nie jestem elokwentny”, „nie potrafię mówić dłużej niż dziesięć minut”, „jestem za słabo wyedukowany”. Jednak w owym czasie Brunette Bruck, sekretarka, wielokrotnie mu powtarzała: „Bóg powołuje cię do głoszenia”.
W 1939 roku został ordynowany na duchownego Południowej Konwencji Baptystów w Palatka na Florydzie. W latach 1943–1945 był pastorem pierwszego baptystycznego kościoła w Western Springs w Illinois. Jego zbór liczył 35 osób, a Graham otrzymywał 45 dolarów tygodniowo. Na początku 1945 roku ewangelista Torrey Johnson, zaproponował mu głoszenie przez radio każdego niedzielnego wieczoru, ponieważ on sam nie ma już na to czasu. Johnson był też jednym z założycieli organizacji „Youth for Christ” (YFC). Graham stał się jej pierwszym pełnoetatowym ewangelistą (otrzymywał 75 dolarów tygodniowo). W „Youth for Christ” Graham pracował do roku 1952. W 1948 roku został prezydentem Northwestern College w Minnesota i był najmłodszym prezydentem collegu w kraju. Funkcję tę pełnił do roku 1952.
Rodzina thumb|Franklin i Billy Grahamowie (1994) Dwa miesiące po uzyskaniu dyplomu, 13 sierpnia 1943 roku, ożenił się z (1920–2007), której rodzice byli prezbiteriańskimi misjonarzami w Chinach. Graham poznał Ruth w Wheaton College. Zamieszkali w drewnianej chatce zaprojektowanej przez Ruth w Paśmie Błękitnym w Montreat. Ruth była poetką i pisarką, jest autorką i współautorką 14 książek, regularnie pisywała do gazet i czasopism. Pomimo iż jej mąż stał się baptystą, ona sama do końca życia pozostała prezbiterianką.
W 1993 roku, w wywiadzie dla ABC – z okazji 50-lecia małżeństwa – Ruth powiedziała, że gdy była studentką, modliła się: „Boże, jeżeli pozwolisz mi wyjść za tego człowieka, będzie to największy zaszczyt, jaki mógłby mnie spotkać”. Kiedykolwiek reporterzy pytali Grahama o to, kto jego zdaniem jest największym chrześcijaninem, za każdym razem niezmiennie odpowiadał, że nigdy w swym życiu nie spotkał tak wielkiego chrześcijanina jak Ruth. Na pogrzebie powiedział: „Nikt inny nie mógłby unieść takich ciężarów, jakie ona dźwigała. Ona była integralną częścią naszej służby, a moja wieloletnia praca nie byłaby możliwa bez jej zachęty i wsparcia”. Podczas swych 93. urodzin w dniu 7 listopada 2011 powiedział, że czeka na ponowne połączenie ze swoją żoną po śmierci.
Graham miał z Ruth pięcioro dzieci: Virginię Leftwich (Gigi) Graham Tchividjian (ur. 1945), Anne Graham Lotz (ur. 1948), Ruth Graham (ur. 1950; założycielka organizacji Ruth Graham & Friends), Franklina Grahama (ur. 1952) oraz Nelsona „Ned” Graham (ur. 1958). Gigi jest autorką siedmiu książek, za jedną z nich otrzymała „Gold Medallion Award”. Anne Graham Lotz ukończyła studia w wieku 18 lat. W 1988 roku założyła AnGeL Ministries, została ewangelistką i doświadczyła wielu przeciwności oraz utrudnień ze strony konserwatywnych chrześcijan uważających, że kobieta nie może zajmować się kaznodziejstwem. W 1999 roku New York Times zaliczył ją do pięciu najbardziej wpływowych ewangelistów w Stanach Zjednoczonych. Franklin Graham, który jest kaznodzieją i ewangelistą, przejął prowadzenie misji Billy’ego Grahama. Postrzegany jest jako kopia ojca: ta sama ekspresja, podobne formuły, ten sam styl gestykulacji. Ned został pastorem, zajmuje się dystrybucją literatury chrześcijańskiej w Chinach. Według Grahama wielkim doświadczeniem dla niego jako rodzica był czas, gdy jego dwaj synowie brali narkotyki.
Graham doczekał się 19 wnuków i 28 prawnuków. Tullian Tchividjian (ur. 1972), syn Gigi, jest pierwszym pastorem „Coral Ridge Presbyterian Church” w Fort Lauderdale (Floryda). Will Graham (ur. 1975), najstarszy syn Franklina, od 2006 roku pełni służbę ewangelisty.
Graham stosował żelazne zasady w swoim życiu. Nigdy nie przebywał sam na sam z inną kobietą niż Ruth. Taki sposób postępowania nazywany bywa zasadą Billy’ego Grahama.
Ewangelista thumb|Düsseldorf (25 czerwca 1954)
Kampanie ewangelizacyjne
Graham rozpoczął swoje kampanie ewangelizacyjne w 1947 roku w Grand Rapids oraz w swoim rodzinnym CharlotteWilliam Martin, biograf Grahama, twierdzi, że Hearst jeszcze w 1946 roku dał polecenie „puff YFC” (Youth for Christ), a Graham należał do YFC. (John Dart, Billy Graham Recalls Help From Hearst, Los Angeles Times, June 07, 1997.).. Przełomowym punktem w jego karierze była kampania w Los Angeles w 1949 roku. Przeprowadzana była w namiocie cyrkowym początkowo mieszczącym 6 tysięcy osób, lecz wkrótce powiększonym do 9 tysięcy. Ewangelizacja przewidywana była na trzy tygodnie, ale trwała osiem tygodni, przybyło na nią 350 tysięcy ludzi. Po tej ewangelizacji stał się szeroko znany w Ameryce i stał się ikoną narodową. Do sukcesu przyczynił się magnat prasowy William Randolph Hearst, który dał swoim dziennikarzom krótkie polecenie: puff Graham (wesprzeć Grahama). W efekcie tego ewangelizacja była opisywana w dziennikach należących do Hearsta. Przypuszcza się, że Hearst cenił Grahama ze względu na jego patriotyzm i dostrzegał w nim szansę na powstrzymanie komunistycznego zagrożenia. Ewangelizacją w Los Angeles zainteresowały się również pisma spoza koncernu Hearsta: „TIME”, „LIFE” oraz Newsweek. TIME oraz LIFE oceniły, że Graham jest następcą Billy’ego Sundaya.
thumb|upright|Düsseldorf (25 czerwca 1954)
Kolejna ważna kampania ewangelizacyjna miała miejsce w Londynie w 1954 roku. Graham przybył tam na zaproszenie ewangelikalnych kościołów, ale został sceptycznie przyjęty przez przedstawicieli Kościoła anglikańskiego oraz prezbiterian (porównywano go z gwiazdami kina), z początku niechętną była również prasa, spotkał się jednak z entuzjastycznym zainteresowaniem tłumów, pomimo niesprzyjających warunków pogodowych. Początkowy sceptycyzm i niechęć ze strony Kościołów oraz prasy zmieniły się w bardziej przychylne nastawienie. W Londynie w ciągu trzech miesięcy słuchało go około 2 milionów ludzi, czemu towarzyszyło około 40 tysięcy nawróceń. Ostatniego dnia zgromadziło się 185 tysięcy słuchaczy. Jednym ze słuchaczy był abp Canterbury LIFE, 7 June 1954, s. 159.. Sukces w Londynie miał wielkie znaczenie dla Grahama, ponieważ zorientował się, że jego przesłanie jest skuteczne również poza granicami Stanów Zjednoczonych. Z Londynu udał się do Amsterdamu, Berlina, Kopenhagi, Düsseldorfu, Frankfurtu, ParyżaSebastien Fath, Billy Graham’s global impact on western continental Europe. The example of France ASCH 2007 Conference (Salt Lake City), 14th of April, 2007. i Sztokholmu.
thumb|left|Rotterdam, Feijenoord Stadion (30 czerwca 1955) W marcu 1955 przybył do Szkocji, gdzie przeprowadził 6-tygodniową krucjatę. Jeden z dziennikarzy magazynu Kościoła Szkocji Life and Work napisał, że sam Duch Boży przemawia przez Grahama. Wraz z żoną zaproszony został do Clarence House, gdzie spotkał się z królową Elżbietą oraz księżniczką Małgorzatą.