250px|thumb|korund syntetyczny – gruszka korundowa Syntetyczne kamienie szlachetne (syntetyki) – krystaliczne produkty wytworzone przez człowieka, których właściwości fizyczne i chemiczne w dużym stopniu zgadzają się z własnościami prawdziwych kamieni szlachetnych, będącymi ich wzorcem.
1828 r. – Francuz Gaudin otrzymał małe kulki stopionego rubinu, ale otrzymane masy były mętne. 1877 r. – Francuz Fremy otrzymał biały szafir (leukoszafir), a po dodaniu soli chromowej powstawał czerwony syntetyczny rubin. 1888 r. (według innych źródeł w 1902 r.) – francuski chemik A.V. Verneuil otrzymuje syntetyczne rubiny nadające się do celów jubilerskich. (Już ponad 50 lat wcześniej syntetyzowano pierwsze kamienie szlachetne, ale były zbyt małe do celów jubilerskich i cieszyły się tylko zainteresowaniem naukowców.) Opracowaną przez Verneuila metodę hodowania kryształów przez krystalizację z substancji stopionej stosuje się do dziś na szeroką skalę. Początkowo Verneuil produkował syntetyczne rubiny; od 1910 r. – syntetyczne szafiry, później korundy – bezbarwne, żółte, zielone i barwy aleksandrytu. od 1910 r. metodą Verneuila uzyskuje się również syntetyczne spinele. Ich skład jest jednak inny niż spineli naturalnych. 1918 r. – polski chemik J. Czochralski opracował „metodę wyciągania”: (gruszkę/kryształ wyciąga się ze stopu, kiedy zarodek krystalizacji w zetknięciu ze stopioną substancją zapoczątkuje jej wzrost. Obracając się, powstająca gruszka, jest stale wyciągana w górę, podczas gdy dołem w tym samym tempie narasta). Stosując tę metodę otrzymujemy duże syntetyczne kryształy o najwyższej czystości. 1935 r. – w Niemczech, w procesie syntezy hydrotermalnej udało się uzyskać dobrze wykształcone kryształy szmaragdów. 1942 r. – w USA wprowadzono zmianę w metodzie Verneuila; otrzymuje się kryształy w postaci okrągłych prętów (dotychczas gruszki) – przy obróbce dużo mniejsze straty kryształu. 1947 r. – dzięki dodatkowi substancji rutylowej do topionej masy substancji udało się wyhodować syntetyczne rubiny gwiaździste i szafiry gwiaździste. od 1948 r. – istnieje syntetyczny rutyl (zwany tytanią lub diamonitem). Posiada on dyspersję sześciokrotnie wyższą od diamentu. 1953/1954 r. – w Szwecji i w USA powiodła się synteza diamentu. Metody są jednak zbyt drogie do produkcji kamieni szlachetnych. Do celów przemysłowych syntezy te stały się nieodzowne. 1960 r. – w Polsce, w Hucie Aluminium w Skawinie otrzymano pierwsze gruszki korundowe, w 1964 r. zorganizowano szlifiernię syntetycznych korundów (A. Załubka), która dostarczyła na rynek około 12 tys. sztuk rubinów i białych szafirów (leukoszafirów).
Dziś nie istnieje już żaden kamień szlachetny czy kamień ozdobny, którego nie dało by się sztucznie naśladować. Powszechnie jest znanych ponad tuzin różnych metod syntezy, a wiele innych metod nie jest publikowanych, gdyż niektóre firmy trzymają w tajemnicy swoje metody produkcji. Szczególnym rodzajem imitacji są sztucznie wyprodukowane kamienie nieposiadające naturalnego wzorca.
Obowiązująca definicja, zgodna z ustaleniami międzynarodowymi zawartymi w „Wytycznych dotyczących kamieni szlachetnych, ozdobnych, pereł i korali” (RAL 560 A5 z 1963 r. i RAL 560 A5E z 1970 r.): Kamienie syntetyczne – produkty syntez, o własnościach chemicznych i fizycznych identycznych lub zbliżonych do własności naturalnych kamieni szlachetnych i ozdobnych, lub też o specjalnych własnościach chemicznych i fizycznych właściwych dla produktów, niemających swoich odpowiedników naturalnych.
Zobacz też kamienie półszlachetne obróbka kamieni barwnych barwienie agatów szlif (jubilerstwo) kamienie nieposiadające naturalnego wzorca kamienie rekonstruowane imitacje kamieni dublety, tryplety nazewnictwo kamieni szlachetnych i ozdobnych gemmologia metody traktowania materiałów gemmologicznych
Bibliografia K. Maślankiewicz – Kamienie szlachetne – Wyd. Geologiczne – 1982 r. C.Hall – Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne – Wyd. Wiedza i Życie – 1996 r. W.Schuman – Kamienie szlachetne i ozdobne – Wyd. „Alma–Press” – 2004 r.
Kategoria:Jubilerstwo