Messier 40 (w skrócie M40, również Winnecke 4, WNC4) – gwiazda optycznie podwójna, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy.
Historia odkrycia Pierwszym udokumentowanym odkrywcą obiektu jest Charles Messier, który dokonał tego w roku 1764. Przeszukiwanie tego fragmentu nieba Messier rozpoczął sugerując się notatkami Jana Heweliusza. Nie znajdując tam jednak żadnej mgławicy, skatalogował zamiast niej, dla porządku, tę gwiazdę podwójną. Nieporozumienie dwóch astronomów zauważył i skomentował w 1966 roku John Mallas w liście do redakcji sierpniowego „Sky and Telescope”John H. Mallas, 1966. list do redakcji „Sky and Telescope”, sierpień 1966, s. 83..
Obiekt został ponownie niezależnie odkryty w 1863 roku przez Friedricha Winnecke, poszukującego układów wielokrotnych.
Winnecke zmierzył odległość między składnikami na 49,2″Friedrich August Theodor Winnecke, 1869, Doppelsternmessungen. Von Herrn Dr. A. Winnecke. „Astronomische Nachrichten” (8 lutego 1869). W 1966 wyznaczona ponownie wynosiła 51,7″Zdjęcie Evereda Kreimera z 1966 roku., a w 1991 już 52,8″Przy pomocy satelity Hipparcos.. Obecnie wiadomo, że tak naprawdę M40 jest obiektem jedynie optycznie podwójnym, a nie, jak sądzono dawniej, układem związanym grawitacją.
Podstawowe dane Jasności obserwowane tych dwóch gwiazd wynoszą 9 oraz 9,3mwedług SEDS.org; SIMBAD podaje 9,64m i 10,11m, a typy widmowe bliskie G0 oraz F8według SIMBADa; Brian Skiff w prywatnej korespondencji do Richarda Nugenta, cytowanej w pracy Nugenta z 2002 roku podaje K0III oraz G0V – są to jednak dane bardzo zbliżone., odpowiednio.
Próby zmierzenia odległości do obu obiektów podjął się Richard Nugent w pracy opublikowanej w 2002 roku, studiując widma obu gwiazd, potem jasności absolutne i masy. Doszedł do niezbyt precyzyjnych wyników 1900 ± 750 lat świetlnych (jaśniejszy składnik) i 550 ± 230 lat świetlnych (ciemniejszy).
W 2018 roku, na podstawie pomiarów z sondy kosmicznej Gaia, opublikowano wartości paralaks obu tych gwiazd; obliczone na ich podstawie odległości wynoszą odpowiednio: 317,1 parseków (1034 lata świetlne) i 145,8 parseków (476 lat świetlnych).
Przypisy
Bibliografia Messier 40 w SEDS.org
Linki zewnętrzne oraz dane poszczególnych składników: HD 238107, HD 238108 Katalog gwiazd podwójnych Friedricha Augusta Winnecke
M040 Kategoria:Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy Kategoria:Gwiazdy typu widmowego F Kategoria:Gwiazdy typu widmowego G