Wacław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 15 sierpnia 1605 w Baranowie Sandomierskim, zm. 1 kwietnia 1666 w Łyszkowicach) – biskup warmiński 1644–1659, arcybiskup gnieźnieński od 1658, prymas Polski, prepozyt płockiej kapituły katedralnej w latach 1643–1644Antoni Julian Nowowiejski, Płock: monografia historyczna / napisana podczas wojny wszechświatowej i wydrukowana w roku 1930, Płock , s. 354., przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Królestwie Francji w 1645 rokuRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 67..

Życie prywatne Pochodził z możnowładczego rodu wywodzącego się z południowej Wielkopolski, a pieczętującego się herbem Wieniawa. Był synem wojewody brzeskokujawskiego Andrzeja i Zofii z Opalińskich. Na wyraźne życzenie ojca, gorliwego kalwinisty, został ochrzczony w tym wyznaniu. Jednak po śmierci Andrzeja Leszczyńskiego, matka, gorliwa katoliczka, wychowała jego i jego rodzeństwo na katolików. Jego rodzonym bratem był Jan Leszczyński, kanclerz wielki koronny, a przyrodnim Rafał Leszczyński (wojewoda bełski), przywódca kalwinistów w Koronie.

Kariera skończył Kolegium Jezuitów w Poznaniu, a następnie studiował w Perugii, Padwie i Paryżu. od 1630 r. był sekretarzem króla Zygmunta III Wazy, od 1633 r. był kanonikiem krakowskim, prepozytem płockim i łęczyckim, w 1637 r. przyjął święcenia kapłańskie od 1643 r. był referendarzem wielkim koronnym. w dniu 29 lutego 1644 r. został kanonikiem fromborskim a 6 kwietnia tego samego roku został wybrany przez kapitułę na biskupa warmińskiego w 1645 r. z rąk nuncjusza apostolskiego w Polsce abpa Giovanniego de Torresa przyjął sakrę biskupią w kolegiacie Św. Jana Chrzciciela w Warszawie. Był również administratorem apostolskim diecezji sambijskiej wkrótce po objęciu biskupstwa warmińskiego wyjechał z polecenia króla Władysława IV z poselstwem do Francji po królową Ludwikę Marię Gonzagę. Był zwolennikiem stronnictwa francuskiego. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 85., w 1648 roku był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa chełmińskiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego [...]. Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s.], podpisał jego pacta conventaPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 19.. w stolicy swego biskupstwa, w Lidzbarku Warmińskim urządził wystawny dwór. Był pierwszym biskupem warmińskim, który tytułował się „księciem cesarstwa”. Był gorliwym zarządcą diecezji. Dbał o szkoły jezuickie, udzielał stypendiów, konserwował zamki biskupie. Wybudował letnią rezydencję biskupów (dworek modrzewiowy) w Sątopach i dom pielgrzyma w Świętej Lipce. Podczas najazdu szwedzkiego na Warmię w 1655 r. ukrył się w Królewcu. Gdy Warmię zagarnął elektor pruski Fryderyk Wilhelm, lękając się o los Kościoła złożył hołd elektorowi. Został za to oskarżony o zdradę. Aby się rehabilitować, przyczynił się do zawarcia traktatów welawskich w roku 1657. Po tym nie wypominano mu już zdrady, a król Jan Kazimierz zaproponował arcybiskupstwo gnieźnieńskie i godność prymasowską Prymasem Polski był od roku 1659. Był zwolennikiem reform Jana Kazimierza. W okresie rokoszu próbował pogodzić Jerzego Lubomirskiego z królem. w 1661 roku otrzymał ze skarbu francuskiego 12 000 liwrówKazimierz Waliszewski, Polsko-francuzkie stosunki w XVII wieku 1644-1667. Opowiadania i źródła historyczne ze zbiorów archiwalnych francuzkich publicznych i prywatnych..., Kraków 1889, s. 103.. zmarł 1 kwietnia 1666 roku w Łyszkowicach.

Pochowany w kolegiacie Wniebowzięcia NMPi św. Mikołaja w ŁowiczuKrzysztof Rafał Prokop, Nekropolie biskupie w nowożytnej Rzeczypospolitej (XVI–XVIII w.), Kraków-Warszawa 2020, s. 137..

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Catholic-hierarchy

Kategoria:Absolwenci i studenci kolegium jezuitów w Poznaniu Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Biskupi gnieźnieńscy Kategoria:Biskupi warmińscy Kategoria:Członkowie dworu Władysława IV Wazy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648 Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo chełmińskie) Kategoria:Kanonicy warmińscy Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy płoccy Kategoria:Książęta sambijscy Wacław Leszczyński Kategoria:Pobierający pieniądze ze skarbu francuskiego w I Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani w bazylice katedralnej Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Łowiczu Kategoria:Prepozyci łęczyckiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Prepozyci płockiej kapituły katedralnej Kategoria:Prymasi Polski Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski we Francji (I Rzeczpospolita) Kategoria:Referendarze wielcy koronni (duchowni) Kategoria:Sekretarze Zygmunta III Wazy Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Urodzeni w 1605 Kategoria:Zmarli w 1666