Choroba sieroca, inaczej syndrom dziecka porzuconego () – określenie na rzekome zaburzenie wynikające z utraty jednego lub obojga rodziców. Definicje choroby sierocej są nieprecyzyjne i miejscami potoczne. Nie jest też opisywana w literaturze naukowej.
Choroba sieroca nie jest obecnie uznawana za zaburzenie psychiczne w powszechnie stosowanych klasyfikacjach medycznych, takich jak ICD-10, ICD-11, DSM-IV czy DSM-5.
Przyczyny Najczęstszą przyczyną choroby sierocej jest długotrwały brak kontaktu z matką lub zerwanie więzi matka-dziecko. Przy czym za matkę uznaje się tu niekoniecznie matkę biologiczną, ale osobę sprawującą bezpośrednią opiekę nad dzieckiem w początkowym okresie jego życia. Choroba sieroca dotyczy , ale również pacjentów szpitali, zakładów opiekuńczo-wychowawczych i penitencjarnych.
.
Niemożność zaspokojenia potrzeby przywiązania może wynikać również i z przyczyn losowych, niezawinionych przez rodziców. Może to być: śmierć jednego lub obojga rodziców; oddanie dziecka do ośrodka opieki zbiorowej z powodów losowych (choroba rodziców, emigracja zarobkowa, ubóstwo); zbyt mała ilość czasu na pełnienie opieki nad dzieckiem (wielogodzinna praca rodziców).
Więź między matką a dzieckiem, nazywana miłością symbiotyczną, jest podstawą dobrego, uczuciowego i społecznego rozwoju dziecka w dalszych latach jego życia. Największe ryzyko traumy, spowodowanej zerwaniem takiej więzi, dotyczy dzieci 3–4-letnich.
Objawy Fazy reakcji dziecka na oddalenie się od matki: Faza protestu: ciągły krzyk i płacz, odrzucenie jakichkolwiek kontaktów, agresja, brak zainteresowania otoczeniem, brak apetytu, zaburzenia trawienia, zaburzenia snu, wymioty. Faza rozpaczy: gwałtowność reakcji spada. Dziecko nadal płacze, ale mniej. Mogą występować zaburzenia łaknienia, apatia, smutek, lęk i strach przed innymi, moczenie nocne, spadek wagi, ograniczona aktywność ruchowa, męczliwość, bladość, automatyzmy ruchowe takie jak np. ssanie palca, kiwanie się. Obniża się odporność organizmu na infekcje. Faza wyparcia: często w tej fazie pojawia się zaprzeczanie miłości do matki, często mylnie interpretowane jako „wyleczenie się” dziecka. Dziecko staje się bierne, wyciszone, następuje stopniowy regres stanu psychicznego, dziecko charakteryzuje uboga mimika, stereotypie ruchowe, tzw. „sufitowanie” (błądzenie pustym wzrokiem po ścianach i suficie), nastawienie lękowe.
Według niektórych badaczy choroba sieroca może powodować u dzieci zaburzenia przemiany materii i uszkadzać system endokrynologiczny, warunkujący wzrost fizyczny. Mogą występować zaburzenia łaknienia, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, zaburzenia nastroju. Dzieci mają zahamowany wzrost i wagę, czasem mimo nadmiernego apetytu lub wręcz żarłoczności, niektóre są ospałe, lękliwe, wycofujące się, smutne i przygnębione. Inne są nadpobudliwe, z zaburzoną koncentracją uwagi, skłonne do agresji i zachowań destrukcyjnych. Choroba sieroca może mieć charakter pełnoobjawowy lub epizodyczny, a jej skutki mogą się ujawniać w różnych etapach życia człowieka, w różnych sferach osobowości.
Dzieci starsze i młodzież dotknięte chorobą cechują się problemami z wyobraźnią, z koncentracją uwagi, ze zrozumieniem siebie i innych, z własną inicjatywą, z logicznym rozumowaniem i z abstrakcyjnym myśleniem.
Borykają się również z bardzo silną potrzebą , pragnieniem silnych bodźców emocjonalnych, oziębłością, egocentryzmem, egoizmem, . Wysoki procent dzieci wchodzi w konflikt z prawem, niejednokrotnie popełniając zbrodnie bez wyrzutów sumienia.
Zobacz też style przywiązania się u dzieci reaktywne zaburzenia przywiązania w dzieciństwie
Przypisy Encyklopedia Fogra 2003
Bibliografia
Kategoria:Zaburzenia rozwoju psychicznego