Jerzy PomianowskiPublikował pod pseudonimami: „Dyonizy Aczkolwiek”, „Michał Kaniowski”, „Hanna Kostek”., pierwotnie Jerzy BirnbaumJak Pomianowski dobił do Moskwy – wywiad Teresy Torańskiej [w:] „Duży Format” nr 41/849 (22 X 2009) – dodatek do „Gazety Wyborczej”. (ur. 13 stycznia 1921 w Łodzi, zm. 29 grudnia 2016 w Krakowie) – polski prozaik, eseista, ekspert do spraw historii Europy Wschodniej, krytyk teatralny, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury pięknej z języka rosyjskiego i niemieckiego.

Życiorys Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako syn Stanisława Birnbauma (zm. 1959), technika włókiennika, i Janiny z domu Kliger (zm. 1960), nauczycielki języka polskiego; był wnukiem chazana i kompozytora Abrahama Bera Birnbauma (1865–1923) oraz bratankiem aktorki Heleny Gruszeckiej (1901–1982) i publicysty Mieczysława Birnbauma (1889–1940). Rodzina Birnbaumów zmieniła nazwisko na Pomianowski po II wojnie światowej.

Debiutował w 1937 (pod pseudonimem Dyonizy Aczkolwiek) w „Próbach”, pierwsze fraszki i przekłady literackie zamieszczał w „Szpilkach”, był także felietonistą pisma „Młodzi idą” (organ Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego OM TUR). W 1938 zdał maturę w Polskim Gimnazjum Społecznym w Łodzi (języka polskiego uczył go Mieczysław Jastrun, chodził do klasy m.in. z Jerzym Jochimkiem). Rozpoczął studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim (seminarium Tadeusza Kotarbińskiego).

Po wybuchu II wojny światowej uciekł do radzieckiej strefy okupacyjnej. Został zwerbowany do pracy w kopalni w DonbasieProf. Osadczuk laureatem nagrody „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia – Rzeczpospolita.. Po napaści III Rzeszy na Związek Radziecki w 1941 wyjechał do Tadżykistanu, gdzie rozpoczął studia medyczne w Stalinabadzie; pracował w prosektorium.

W latach 1944–1946 redaktor PAP Polpress w Moskwie. Publikował m.in. w „Nowych Widnokręgach” (organie Związku Patriotów Polskich). W 1946 jako repatriant wrócił do Polski. Wstąpił do PPR. W tym samym roku wyjechał do ZSRR jako korespondent prasowy. W 1947 ukończył I Instytut Medyczny w Moskwie.

W latach 1947–1951 był kierownikiem Samodzielnego Referatu Prasy i Propagandy Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia (u ministra Tadeusza Michejdy). W latach 1951–1958 kierownik działu teatralnego tygodnika „Nowa Kultura”, a w latach 1953–1957 wykładowca na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Publikował m.in. w tygodniku „Świat”. W latach 1958–1961 kierownik literacki Teatru Narodowego za dyrekcji Wilama Horzycy i Władysława Daszewskiego, następnie w latach 1961–1968 zespołu filmowego SyrenaBył to okres największej świetności Syreny, wyprodukowała wtedy seriale: Czterej pancerni i pies oraz Stawka większa niż życie..

W 1966 wystąpił z PZPR, po proteście przeciwko wyrzuceniu z niej prof. Leszka Kołakowskiego.

Lata emigracji W lutym 1969 na fali antysemickiej kampanii, która była następstwem wydarzeń marcowych, pozbawiony pracy i możliwości druku, wyjechał do Włoch. W latach 1969–1970 wykładał na Akademii Teatralnej (Accademia nazionale d'arte drammatica) w Rzymie. Stypendysta włoskiego MSZ w Rzymie (1971–1973). Od 1974 profesor nadzwyczajny literatury polskiej na Uniwersytecie w Bari, Florencji i Pizie. Był współpracownikiem pism francuskich i włoskich oraz doradcą oficyny E/O (wydawcy wielu polskich dzieł). Współpracował z paryską „Kulturą”, tłumacząc dla Instytutu Literackiego w Paryżu (pod pseudonimem Michał Kaniowski) dzieła dysydentów rosyjskich, takich jak Andriej Sacharow i Aleksandr Sołżenicyn (m.in. trzytomowy Archipelag Gułag, nadawany też przez Rozgłośnię Polską Radia Wolna Europa). Tłumaczył także inne utwory literatury rosyjskiej i radzieckiej: Izaaka Babla, Michaiła Bułhakowa, Antona Czechowa, Eugeniusza Szwarca, Lwa Tołstoja, Anny Achmatowej, Osipa Mandelsztama, Leonida Martynowa, a także języka niemieckiego: m.in. Ericha Kästnera, Klabunda i Ericha Mühsama.

Powrót do Polski thumb|240px|Grób Jerzego Pomianowskiego Do Polski wrócił w 1994. Współpracował z „Tygodnikiem Powszechnym”, „Gazetą Wyborczą” i „Rzeczpospolitą”. Z inspiracji Jerzego Giedroycia założył w 1999 i redagował miesięcznik „Nowaja Polsza”. Przez kilka lat jego sekretarką była Sylwia Frołow.

Członek ZPL, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Polskiego PEN-Clubu (od 1999 członek Zarządu), SFP, jeden z założycieli i prezes Unii Polskich Pisarzy Medyków (1967–1969).

Dwukrotnie żonaty (z Anną Rembacz, a następnie Aleksandrą Kurczab). Mieszkał w Krakowie i Warszawie.

Zmarł w Krakowie, pochowany 10 stycznia 2017 w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G-tuje-29).

Twórczość Proza

Przekłady

Scenariusze filmowe Godziny nadziei, (1955) Wiano (scenariusz, dialogi), (1963) Szkice warszawskie, (1969)

Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 2005) „za wybitne zasługi dla współpracy między narodami Polski i Rosji, za działalność literacką i publicystyczną”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (4 lutego 1998) „za wybitne zasługi w twórczości literackiej i działalności wydawniczej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (1989) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (13 stycznia 2006) Medal „Zasłużony dla Tolerancji” (2003) Medal ZAiKS-u (2009)

Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia za realizację (autor scenariusza) filmu Godziny nadziei (1955) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (za przygotowanie i wystawienie sztuki Mikołaja Pogodina Kremlowskie kuranty, 1962) Nagroda za literackie i sceniczne walory przekładu sztuki E. Szwarca Nagi król wystawionej w Teatrze im. Stefana Jaracza Olsztyn-Elbląg (Toruń – V FTPP 1963) Nagroda literacka ZAiKS-u dla tłumaczy literatury polskiej za granicą oraz literatur obcych na język polski (1988) Nagroda Literatury na Świecie za najlepsze przekłady opublikowane w 1990 roku Nagroda Polskiego PEN-Clubu za wybitne osiągnięcia w dziedzinie przekładu za rok 1990 Nagroda Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1994) Nagroda im. Juliusza Mieroszewskiego (1997) Nagroda Ambasady Polskiej w Moskwie za szczególne zasługi w budowaniu zaufania między społeczeństwami obu krajów (2001) Nagroda Przeglądu Wschodniego im. Aleksandra Gieysztora (2004) Nagroda „Rzeczpospolitej” im. Dariusza Fikusa za wieloletnie działania na rzecz dialogu między Polakami a Rosjanami (2005) Nagroda im. Jerzego Giedroycia (2006)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Kto jest kim w Polsce. 1984 (wyd. Interpress, Warszawa, 1984). wspomnienia J. Pomianowskiego - III Kongres Kultury Chrześcijańskiej. wspomnienia J. Pomianowskiego „Rozmowy na koniec wieku”. Polska Bibliografia Literacka PAN.

Linki zewnętrzne Jerzy Pomianowski – Polak Ochotnik Film dokumentalny 1996 r.

Kategoria:Absolwenci uczelni w Moskwie Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Unii Polskich Pisarzy Lekarzy Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Laureaci Nagrody im. Dariusza Fikusa Kategoria:Laureaci Nagrody „Literatury na Świecie” Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Publicystycznej im. Juliusza Mieroszewskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pisarze związani z Moskwą Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy rosjoznawcy Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Scenarzyści związani z Łodzią Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2016