thumb|240px|Miejskie Gimnazjum Męskie (fot. Bronisław Wilkoszewski, 1896) III Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi – liceum ogólnokształcące znajdujące się w Łodzi przy ulicy Henryka Sienkiewicza 46.
Historia Pierwotnie szkoła mieściła się w wynajętych pomieszczeniach przy ul. Cegielnianej 64 (obecnie ul. Jaracza 28). Budowę właściwego gmachu szkoły rozpoczęto w 1881 a ukończono w 1885 roku. Budynek oddano do użytku we wrześniu 1891 roku, w którym znalazło miejsce rosyjskojęzyczne „Męskie Rosyjskie Gimnazjum Rządowe”. Fundatorem szkoły był m.in. Karol Scheibler, którego posąg stał w auli szkoły, vis-à-vis portretu cara Mikołaja. Tuż obok szkoły znajdował się targ mięsny (obecnie park im. Sienkiewicza), który jednak został zastąpiony w 1896 roku przez park miejski zwany wówczas parkiem Mikołajewskim (od nazwy ulicy).
W czasach carskich uczęszczało tu 150 uczniów. W 1905 roku uczniowie gimnazjum męskiego aktywnie wzięli udział w walce o wprowadzenie języka polskiego do szkół.
W pierwszych latach okupacji niemieckiej Łodzi podczas I wojny światowej w budynku mieścił się szpital dla jeńców rosyjskich. Z dniem 9 marca 1916 r., wobec szalejącej w Łodzi epidemii tyfusu plamistego, niemieckie władze okupacyjne uruchomiły tu szpital dla chorych na tyfus. Lekarzem naczelnym został mianowany dr Haberlau. W 1918 r. gmach stał się miejscem formowania łódzkich pododdziałów Legionów Polskich.
Budynek ponownie został siedzibą szkoły od 1918 roku, kiedy reaktywowano tu 4-klasowe gimnazjum męskie, którego dyrektorem został Leon Starkiewicz. Trzy lata później gimnazjum zamieniono w 8-klasowe Męskie Gimnazjum typu przyrodniczo-matematycznego.
W 1921 roku patronem szkoły został Józef Piłsudski, a jego portret (namalowany na wcześniejszym wizerunku cara Mikołaja) zawisł w auli szkoły. Symbolem szkoły była w tamtych czasach szara maciejówka. Kończący szkołę uczniowie przełamywali jej daszek oraz przeszywali do góry nogami znaczek szkoły (litery MG otoczone wieńcem laurowym). Pierwsi absolwenci zdawali maturę w 1923 roku, a w 1926 powołali oni Stowarzyszenie Byłych Wychowanków.
Po wojnie szkoła wznowiła działalność w 1945, a rok później przyjęła imię obecnego patrona Tadeusza Kościuszki. W roku 1949 nadano szkole nazwę XXI Państwowego Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki, a we wrześniu przekształcono ją w III Ogólnokształcącą Szkołę Stopnia Podstawowego i Licealnego.
W 1954 roku „Trójka” ze szkoły męskiej stała się koedukacyjną. Od września 1962 roku osobno funkcjonują: III Liceum Ogólnokształcące oraz Szkoła Podstawowa nr 173, która znajduje się w części dobudowanej po lewej, północnej stronie pierwotnego budynku „Trójki”.
Budynek Budynek szkoły, zaprojektowany na planie wydłużonego prostokąta, powstał w latach 1881–1885 według projektu H. Majewskiego i wystrojem nawiązywał do neorenesansu. Charakterystyczne dla całego obiektu są klucze nad oknami, zdobione kolumny oraz ozdobny gzyms tuż pod linią dachu. W części frontowej wysunięty ryzalit jest ozdobiony arkadowymi oknami i attyką. Przeprowadzony pod koniec lat 90. XX wieku remont wnętrza budynku pozwolił zachować oryginalny wygląd klatki schodowej oraz auli.
20 listopada 1966 r., przed budynkiem szkoły, z okazji 50-lecia jej istnienia, Marian Spychalski odsłonił pomnik dyrektora Leona Starkiewicza. W uroczystości uczestniczyła córka dyrektora – Eugenia Chłapowska.
thumb|240px|Popiersie Leona Starkiewicza przed budynkiem III LO, odsł. 20 XI 1966; treść inskrypcji:ROKU TYSIĄCLECIA PAMIĘCI ZAŁOŻYCIELA-DYREKTORA SZKOŁY w LATACH 1916–1939 LEONA STARKIEWICZA i ZESPOŁU NAUCZYCIELI TWÓRCZYCH i ODDANYCH MŁODZIEŻY WYCHOWAWCÓW PRZYJACIÓŁ w 50 ROCZNICĘ POWOŁANIA PRZEZ ROBOTNICZĄ ŁÓDŹ GIMNAZJUM MIEJSKIEGO, KTÓRE DOBRZE ZASŁUŻYŁO SIĘ MIASTU I OJCZYŹNIE
Dyrektorzy szkoły 1886–1887: A. Maziukiewicz 1887–?: M. F. Rożdiestwieńskij 1916–1939: Leon Starkiewicz 1945–1959: Mieczysław Woźniakowski 1959–1971: Bolesław Dębski 1971–1979: Bolesław Kuroczkin 1979–1991: Radzisław Olbrychowski 1991–2002: Marek Kaczorowski 2002–2007: Irena Rajch od 2007: Maria Włodarczyk
Znani nauczyciele Stefan Kopciński Zygmunt Lorentz Henryk Plich Krystyna Poklewska Tadeusz Sivert
Znani uczniowie Paweł Spodenkiewicz Jerzy Urban
Znani absolwenci Piotr Amsterdamski Jerzy Bodalski Marcin Bosak Marcin Brzozowski Jacek Chmielnik Maciej Drygas Bolesław Fichna Grzegorz Filipowski Ryszard Marek Groński Henryk Grynberg Marian Gwizdka Stefan Jackowski Michał Jędrzejewski Andrzej Jocz Natasza Korczarowska-Różycka Jan Karski Andrzej Kern Jan Krysiński Jan Machulski Tomasz Wojciech Majewski Marek Markiewicz Józef Mayer Zbigniew Nienacki Stefan Niesiołowski Tomasz Pertyński Marian Piechal Bartosz Prokopowicz Lucjan Siewierski Piotr Skrzynecki Antoni Słodkowski Marian Spychalski Edward Szuster Barbara Tatara Julian Tuwim Aleksandra Urbańczyk Michał Walczak Andrzej Wilczkowski
Przypisy
Linki zewnętrzne Opis gmachu Męskiego Rosyjskiego Gimnazjum Rządowego („Dziennik Łódzki”, nr 213 z 27 września 1891 roku, s. 1).
Kategoria:Budynki szkół i instytucji badawczych w Łodzi Kategoria:Budynki szkół i instytucji badawczych w Polsce LO 03 Łódź Kategoria:Śródmieście (Łódź) Kategoria:Zabytkowe budynki w Łodzi