Taranis (Gromowładny) – jeden z trzech głównych bogów plemion celtyckich.
Należał do starszych bóstw mitologii galijskiej, tworząc wraz z Esusem i Teutatesem trójcę bóstw męskichBogowie, demony, herosi. Leksykon. Znak, 1995, s. 373.. W cesarstwie utożsamiany przez Rzymian z Jowiszem lub Dis PateremT.G.E. Powell: Celtowie. Warszawa: Wyd. RTW, 1999, s. 159; por. Paul-Marie Duval: Życie codzienne w Galii w okresie pokoju rzymskiego. Warszawa: PIW, 1967, s. 259.. W zachowanych inskrypcjach galijskich mógł również występować pod imieniem Taranucnusa (Taranucusa), jak np. na dedykowanym ołtarzu z wirtemberskiego BöckingenT.G.E. Powell: Celtowie, dz. cyt., s. 154, 216)..
Obok Teutatesa i Esusa wymieniony przez poetę Lukana w poemacie epickim Pharsalia jako istotny element tej triady. Poświęcone mu zabytki występują na całym obszarze świata celtyckiego, od Bałkanów aż po terytorium Brytanii. Będąc prawdopodobnie bogiem burz i piorunów (tarann dotychczas w języku walijskim i bretońskim oznacza „grom”), w ikonografii przedstawiany w postaci orła lub brodatego olbrzyma zwanego Włochaczem, zwykle ze swym głównym symbolem – kołem ze szprychamiJohn i Caitlin Matthews: Mitologia Wysp Brytyjskich. Poznań: Rebis, 1997, s. 190., a także z piorunem, spiralą (esownicą) albo trykwetrem.
Wiadomo, że ofiary ludzkie przeznaczone dla Taranisa poddawano całopaleniu. Nasuwa to przypuszczenie, iż w triadzie z pozostałymi bogami, ten sposób uśmiercania miał symbolizować ogień jako jeden z elementów natury (w przypadku Teutatesa – wodę, a Esusa – ziemię i wegetację)T.G.E. Powell: Celtowie, dz. cyt., s. 181..
Za panowania cesarza Tyberiusza ołtarz bogów celtyckiej Galii: Taranisa, Esusa i Teutatesa, znajdował się na terenie Paryża, odkryty w 1771 pod katedrą Notre-DameMały słownik religioznawczy (pod red. Zygmunta Poniatowskiego), Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969..
Zobacz też Perun Thor
Przypisy
Kategoria:Bóstwa celtyckie