mały|Super Bowl I na Los Angeles Memorial Coliseum (1967) Super Bowl – finałowy mecz o mistrzostwo w futbolu amerykańskim zawodowej ligi National Football League (NFL), będący najważniejszym sportowym wydarzeniem roku w Stanach Zjednoczonych. Całość ceremonii określana jest jako Super Bowl Sunday w skrócie Super Sunday i stała się nieformalnym amerykańskim świętem narodowymSuper Bowl Underscores Cultural Divide.Celebrating the 50th anniversary of the American Football League.. Dzień finału jest także drugim (po Święcie Dziękczynienia) dniem z największą ilością spożytego jedzenia w Stanach Zjednoczonych.
Przez większość lat kolejne edycje Super Bowl stawały się najchętniej oglądanymi transmisjami w amerykańskiej telewizji; finał Super Bowl XLV w lutym 2011 (pomiędzy Pittsburgh Steelers a Green Bay Packers) miał największą oglądalność w jej historii, gromadząc przed telewizorami 111 milionów widzówSuper Bowl 2011 draws highest ever audience for US TV show.. Pobił tym samym rekord, ustanowiony przez Super Bowl XLIV (106,5 mln widzów)Super Bowl XLIV beats ‘M-A-S-H’ finale for U.S. viewership record.. Ponieważ transmisje z rozgrywek Super Bowl przyciągają przed telewizory rzesze widzów, reklamodawcy są gotowi płacić gigantyczne kwoty za minutę czasu reklamowego. W 2008 r. średnia cena za jeden 30-sekundowy spot reklamowy w trakcie transmisji na antenie stacji Fox wyniosła 2,7 mln dolWho’s Buying What in Super Bowl XLII.. Szacuje się, że Fox zarobił z tego tytułu ok. 250 mln dolFox sets new Super Bowl records with audience and ad revenues..
Super Bowl jest nie tylko wydarzeniem sportowym, ale także kulturalno-rozrywkowym. W przerwie finału (tzw. half-time show) ma miejsce koncert muzyczny, a udział w nim uważany jest za wyróżnienie dla artysty.
Trofeum Trofeum, o które toczy się walka, to Vince Lombardi Trophy, od nazwiska trenera zespołu Green Bay Packers, pierwszego zespołu, który zdobył mistrzostwo. Corocznie też najlepszy zawodnik meczu zdobywa laur MVP (Most Valuable Player), od 1990 r. nazwany Pete Rozelle Trophy od nazwiska wieloletniego commissionera (prezesa) ligi NFL (1960–1989) zmarłego w 1996 r. Graczem, który pięciokrotnie zdobył to wyróżnienie, był Tom Brady, rozgrywający New England Patriots, który był MVP XXXVI, XXXVIII, XLIX, LI i LV Super Bowl. Tylko raz MVP został gracz drużyny przegranej, był to Chuck Howley w Super Bowl V, gdzie jego Dallas Cowboys przegrało z Baltimore Colts.
Historia Po raz pierwszy rozgrywki te zorganizowano w 1967 r. jako AFL-NFL World Championship Game, a po 1970 r., kiedy obie ligi (National Football League i American Football League) się połączyły, stały się one Mistrzostwami NFL. Mecz toczy się między zwycięzcą konferencji American Football Conference (AFC) a zwycięzcą konferencji National Football Conference (NFC). Od tego czasu Super Bowl był rozgrywany corocznie po zakończeniu play-offów w połowie stycznia, potem pod koniec stycznia (ostatnia niedziela stycznia), a obecnie na początku lutego (pierwsza niedziela lutego). Rekordzistami w liczbie wygranych – 6 tytułów Super Bowl – są drużyny Pittsburgh Steelers (IX, X, XIII, XIV, XL, XLIII) oraz New England Patriots (XXXVI, XXXVIII, XXXIX, XLIX, LI, LIII). Zespoły, które wygrały ten mecz pięciokrotnie, to San Francisco 49ers (XVI, XIX, XXIII, XXIV, XXIX) i Dallas Cowboys (VI, XII, XXVII, XXVIII, XXX). Dwie drużyny wygrały Super Bowl trzy razy w ciągu czterech lat, są to Dallas Cowboys (XXVII, XXVIII i XXX) oraz New England Patriots (XXXVI, XXXVIII i XXXIX).
Zwycięzcy + AFL-NFL Championships Nr Data Zwycięzca Finalista Wynik Miejscowość Stadion MVP I 15 stycznia 1967 Green Bay Packers Kansas City Chiefs 33–10 Los Angeles Memorial Coliseum Bart Starr II 14 stycznia 1968 Green Bay Packers Oakland Raiders 33–14 Miami Orange Bowl Stadium Bart Starr III 12 stycznia 1969 New York Jets Baltimore Colts 16–7 Miami Orange Bowl Stadium Joe Namath IV 11 stycznia 1970 Kansas City Chiefs Minnesota Vikings 23–7 Nowy Orlean Tulane Stadium Len Dawson Wyniki w ligach: NFL – 2 zwycięstwa, AFL – 2 zwycięstwa.
+ NFL Championships Nr Data Zwycięzca Drugi finalista Wynik Miejscowość Stadion MVP V 17 stycznia 1971 Baltimore Colts Dallas Cowboys 16–13 Miami Orange Bowl Stadium Chuck Howley VI 16 stycznia 1972 Dallas Cowboys Miami Dolphins 24–3 Nowy Orlean Tulane Stadium Roger Staubach VII 14 stycznia 1973 Miami Dolphins Washington Redskins 14–7 Los Angeles Memorial Coliseum Jake Scott VIII 13 stycznia 1974 Miami Dolphins Minnesota Vikings 24–7 Houston Rice Stadium Larry Csonka IX 12 stycznia 1975 Pittsburgh Steelers Minnesota Vikings 16–6 Nowy Orlean Tulane Stadium Franco Harris X 18 stycznia 1976 Pittsburgh Steelers Dallas Cowboys 21–17 Miami Orange Bowl Stadium Lynn Swann XI 9 stycznia 1977 Oakland Raiders Minnesota Vikings 32–14 Pasadena Rose Bowl F. Biletnikoff XII 15 stycznia 1978 Dallas Cowboys Denver Broncos 27–10 Nowy Orlean Louisiana Superdome Harvey Martin/Randy White XIII 21 stycznia 1979 Pittsburgh Steelers Dallas Cowboys 35–31 Miami Orange Bowl Stadium Terry Bradshaw XIV 20 stycznia 1980 Pittsburgh Steelers Los Angeles Rams 31–19 Pasadena Rose Bowl Terry Bradshaw XV 25 stycznia 1981 Oakland Raiders Philadelphia Eagles 27–10 Nowy Orlean Louisiana Superdome Jim Plunkett XVI 24 stycznia 1982 San Francisco 49ers Cincinnati Bengals 26–21 Detroit Pontiac Silverdome Joe Montana XVII 30 stycznia 1983 Washington Redskins Miami Dolphins 27–17 Pasadena Rose Bowl John Riggins XVIII 22 stycznia 1984 Los Angeles Raiders Washington Redskins 38–9 Tampa Tampa Stadium Marcus Allen XIX 20 stycznia 1985 San Francisco 49ers Miami Dolphins 38–16 Stanford Stanford Stadium Joe Montana XX 26 stycznia 1986 Chicago Bears New England Patriots 46–10 Nowy Orlean Louisiana Superdome Richard Dent XXI 25 stycznia 1987 New York Giants Denver Broncos 39–20 Pasadena Rose Bowl Phil Simms XXII 31 stycznia 1988 Washington Redskins Denver Broncos 42–10 San Diego Jack Murphy Stadium Doug Williams XXIII 22 stycznia 1989 San Francisco 49ers Cincinnati Bengals 20–16 Miami Joe Robbie Stadium Jerry Rice XXIV 28 stycznia 1990 San Francisco 49ers Denver Broncos 55–10 Nowy Orlean Louisiana Superdome Joe Montana XXV 27 stycznia 1991 New York Giants Buffalo Bills 20–19 Tampa Tampa Stadium Ottis Anderson XXVI 26 stycznia 1992 Washington Redskins Buffalo Bills 37–24 Minneapolis Metrodome Mark Rypien XXVII 31 stycznia 1993 Dallas Cowboys Buffalo Bills 52–17 Pasadena Rose Bowl Troy Aikman XXVIII 30 stycznia 1994 Dallas Cowboys Buffalo Bills 30–13 Atlanta Georgia Dome Emmitt Smith XXIX 29 stycznia 1995 San Francisco 49ers San Diego Chargers 49–26 Miami Joe Robbie Stadium Steve Young XXX 28 stycznia 1996 Dallas Cowboys Pittsburgh Steelers 27–17 Tempe Sun Devil Stadium Larry Brown XXXI 26 stycznia 1997 Green Bay Packers New England Patriots 35–21 Nowy Orlean Louisiana Superdome Desmond Howard XXXII 25 stycznia 1998 Denver Broncos Green Bay Packers 31–24 San Diego Qualcomm Stadium Terrell Davis XXXIII 31 stycznia 1999 Denver Broncos Atlanta Falcons 34–19 Miami Pro Player Stadium John Elway XXXIV 30 stycznia 2000 St. Louis Rams Tennessee Titans 23–16 Atlanta Georgia Dome Kurt Warner XXXV 28 stycznia 2001 Baltimore Ravens New York Giants 34–7 Tampa Raymond James Stadium Ray Lewis XXXVI 3 lutego 2002 New England Patriots St. Louis Rams 20–17 Nowy Orlean Louisiana Superdome Tom Brady XXXVII 26 stycznia 2003 Tampa Bay Buccaneers Oakland Raiders 48–21 San Diego Qualcomm Stadium Dexter Jackson XXXVIII 1 lutego 2004 New England Patriots Carolina Panthers 32–29 Houston Reliant Stadium Tom Brady XXXIX 6 lutego 2005 New England Patriots Philadelphia Eagles 24–21 Jacksonville ALLTEL Stadium Deion Branch XL 5 lutego 2006 Pittsburgh Steelers Seattle Seahawks 21–10 Detroit Ford Field Hines Ward XLI 4 lutego 2007 Indianapolis Colts Chicago Bears 29–17 Miami Dolphins Stadium Peyton Manning XLII 3 lutego 2008 New York Giants New England Patriots 17–14 Glendale University of Phoenix Stadium Eli Manning XLIII 1 lutego 2009 Pittsburgh Steelers Arizona Cardinals 27–23 Tampa Raymond James Stadium Santonio Holmes XLIV 7 lutego 2010 New Orleans Saints Indianapolis Colts 31–17 Miami Sun Life Stadium Drew Brees XLV 6 lutego 2011 Green Bay Packers Pittsburgh Steelers 31–25 Arlington Cowboys Stadium Aaron Rodgers XLVI 5 lutego 2012 New York Giants New England Patriots 21–17 Indianapolis Lucas Oil Stadium Eli Manning XLVII 3 lutego 2013 Baltimore Ravens San Francisco 49ers 34–31 Nowy Orlean Louisiana Superdome Joe Flacco XLVIII 2 lutego 2014 Seattle Seahawks Denver Broncos 43–8 East Rutherford MetLife Stadium Malcolm Smith XLIX 1 lutego 2015 New England Patriots Seattle Seahawks 28–24 Glendale University of Phoenix Stadium Tom Brady 507 lutego 2016Denver BroncosCarolina Panthers24–10Santa ClaraLevi’s StadiumVon Miller LI5 lutego 2017New England PatriotsAtlanta Falcons34–28HoustonNRG StadiumTom Brady LII4 lutego 2018Philadelphia EaglesNew England Patriots41–33MinneapolisU.S. Bank StadiumNick Foles LIII3 lutego 2019New England PatriotsLos Angeles Rams13–3AtlantaMercedes-Benz StadiumJulian Edelman LIV2 lutego 2020Kansas City ChiefsSan Francisco 49ers31–20Miami GardensHard Rock StadiumPatrick Mahomes LV7 lutego 2021Tampa Bay BuccaneersKansas City Chiefs31–9TampaRaymond James StadiumTom Brady LVI13 lutego 2022Los Angeles RamsCincinnati Bengals23–20InglewoodSoFi StadiumCooper Kupp LVII12 lutego 2023Kansas City ChiefsPhiladelphia Eagles38–35GlendaleState Farm StadiumPatrick Mahomes LVIII11 lutego 2024Kansas City ChiefsSan Francisco 49ers25–22ParadiseAllegiant StadiumPatrick Mahomes LIX 9 lutego 2025Philadelphia EaglesKansas City Chiefs40–22Nowy OrleanCaesars SuperdomeJalen HurtsLX9 lutego 2026Seattle SeahawksNew England Patriots29–13Seattle SeahawksLevi’s StadiumKenneth Walker III
Bilans klubów Liczba zwycięstwLiczba porażekKlubLata zwycięstw6 6New England Patriots2002, 2004, 2005, 2015, 2017, 20196 2Pittsburgh Steelers1975, 1976, 1979, 1980, 2006, 20095 3Dallas Cowboys1972, 1978, 1993, 1994, 19965 3San Francisco 49ers1982, 1985, 1989, 1990, 19954 3Kansas City Chiefs1970, 2020, 2023, 20244 1New York Giants1987, 1991, 2008, 20124 1Green Bay Packers1967, 1968, 1997, 20113 5Denver Broncos1998, 1999, 20163 2Washington Commanders1983, 1988, 19923 2Las Vegas Raiders1977, 1981, 19842 3Miami Dolphins1973, 19742 3Los Angeles RamsTytuł zdobyty jako Saint Louis Rams.2000, 20222 3Philadelphia Eagles2018, 20252 2Indianapolis Colts1971, 20072 0Tampa Bay Buccaneers2003, 20212 0Baltimore Ravens2001, 20132 2Seattle Seahawks2014, 20261 1Chicago Bears19861 0New Orleans Saints20101 0New York Jets19690 4Buffalo Bills –0 4Minnesota Vikings –0 3Cincinnati Bengals –0 2Atlanta Falcons –0 2Carolina Panthers –0 1Tennessee Titans –0 1Los Angeles Chargers –0 1Arizona Cardinals –
Lokalizacja zwycięskich klubów
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa Super Bowl Polska strona internetowa o NFL i Super Bowl