Związki Kombatanckie () – włoska faszystowska organizacja polityczna założona 23 marca 1919 roku w Mediolanie przez Benito Mussoliniego, grupująca weteranów wojennych. Była kontynuacją Fasci d’Azione Rivoluzionaria, a jej działalność przypadła na jeszcze wyraźniejszy zwrot ruchu kombatanckiego w stronę prawicyE. Gentile, The Origins of Fascist Ideology 1918-1925, 2005, s. 156-157.G. Besier, K. Stokłosa, European Dictatorships. A Comparative History of the Twentieh Century, 2023, s. 77.. Należała do prawicowej koalicji sformowanej przez Giovanniego Giolittiego i dzięki członkostwu w niej weszła do parlamentuF. Barreca, The Italian Genius on Display, 2022, s. 18-19.D. I. Kertzer, Papież i Mussolini, 2016, s. 44-45.. W listopadzie 1921 roku Mussolini przekształcił swoją organizację kombatancką w Narodową Partię Faszystowską (wł. Partito Nazionale Fascista, PNF)J. Bartyzel, Faszyzm, [w:] Encyklopedia polityczna, t. 1, red. J. Bartyzel, B. Szlachta, A. Wielomski, Radom 2007, s. 78.. Związki Kombatanckie były popierane głównie przez niższą klasę średnią i konserwatywne kręgi klasy wyższejM.E. Hametz, In the Name of an Italian Widow. Nationalism, Patriotism and Gender in Mussolini's Fascist Italy, [w:] The Human Tradition in Modern Europe, 1750 to the Present (red.), 2008, s. 123..

Faszyści prowadzili działalność bojówkarską. Atakowano m.in. działaczy Włoskiej Partii Socjalistycznej (PSI), związkowców, dziennikarzy lewicowych pism i spółdzielnie chłopskie. Nierzadko ofiarom siłą wlewano do gardeł olej rycynowy, by dodatkowo ich upokorzyćD. I. Kertzer, Papież i Mussolini, 2016, s. 25.M. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 150.. Przed wyborami w 1921 r. zabito sto osób i raniono dalszych kilkasetD. I. Kertzer, Papież i Mussolini, 2016, s. 44.. Policja przymykała oko na działalność bojówkarskąM. Albright, Faszyzm. Ostrzeżenie, 2018, s. 35..

Program Ugrupowanie powstało w celu przeciwdziałaniu wpływom socjalistów i komunistów (także w sposób fizycznyA. Todd, S. Waller, J. Bottaro, History for the IB Diploma Paper 3 European States in the Interwar Years (1918–1939), 2016, s. 125.M. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 150.)A. De Grand, Italian Fascism. Its origins & development, 2000, s. 29-30A. Todd, S. Waller, J. Bottaro, History for the IB Diploma Paper 3 European States in the Interwar Years (1918–1939), 2016, s. 19.M.E. Hametz, In the Name of an Italian Widow. Nationalism, Patriotism and Gender in Mussolini's Fascist Italy, [w:] The Human Tradition in Modern Europe, 1750 to the Present (red.), 2008, s. 123.M. Blinkhorn, Mussolini and Fascist Italy, 2006, s. 27.. Miało charakter skrajnie prawicowyM.E. Hametz, In the Name of an Italian Widow. Nationalism, Patriotism and Gender in Mussolini's Fascist Italy, [w:] The Human Tradition in Modern Europe, 1750 to the Present (red.), 2008, s. 123.M. Blinkhorn, Mussolini and Fascist Italy, 2006, s. 27., o czym otwarcie mówił sam MussoliniD.M. Smith, Mussolini: A Biography, 1983, s. 43., a także skrajnie nacjonalistycznyS. Payne, Fascism, [w:] Encyclopedia of Government and Politics: 2-volume set (red.), 2013, s. 174.M. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 149.. Początkowo poglądy Związków Kombatanckich były radykalne i republikańskieP. Knight, Mussolini and Fascism, 2013, s. 16., a także narodowo-socjalistyczneEncyclopedia Britannica, t. 15, 1973, s. 1100. (pewne znaczenie w ich początkach miał narodowy syndykalizmA. De Grand, Italian Fascism. Its origins & development, 2000, s. 18, 29, 30.). Ugrupowanie dążyło do likwidacji Senatu, zniesienia tytułów szlacheckich, parcelacji ziemi wielkich posiadaczy, większego opodatkowania własności prywatnej, dopuszczenia robotników do udziału w dochodach przedsiębiorstw, wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy, płacy minimalnej, zakazu pracy dla dzieci, obniżenia wieku emerytalnego z 65 do 55 lat, a także konfiskaty majątków kościelnychP. Davis, D. Lynch, Fascism and the Far Right, 2002, s. 282.M. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, Wrocław 2009, s. 264-265.M. Kiwier-Filo, Faszyzm włoski a własność prywatna – ewolucja doktryny, „Studia nad faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi” 27, 2004, s. 34.. Z czasem porzucono postulaty republikańskie, antykościelneE. Gentile, The Origins of Fascist Ideology 1918-1925, 2005, s. 157. i wszystkie mające zabarwienie socjalistyczneM. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 149., i obrano kurs prawicowo-nacjonalistycznyP. Knight, Mussolini and Fascism, 2013, s. 16.M. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 149.. Wzrost ruchu zbiegł się w czasie z okazaniem wsparcia obszarnikom i właścicielom gospodarstw rolnych podczas niepokojów społecznychP. Knight, Mussolini and Fascism, 2013, s. 16.. Dzięki zmianie programu faszystom udało się też pozyskać przychylność sklepikarzy i przemysłowców. Koła przemysłowe zapewniły znaczne wsparcie finansowe Związkom KombatanckimM. Kitchen, Historia Europy 1919–1939, 1992, s. 149.. W 1921 r. ruch wyraził sprzeciw wobec upaństwowienia ziemi oraz zastosowań rozwiązań kwestii agrarnej w duchu socjalistycznym lub komunistycznym, w tym wobec kolektywizacji wsiM. Kiwier-Filo, Faszyzm włoski a własność prywatna – ewolucja doktryny, „Studia nad faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi” 27, 2004, s. 35.. W pierwszym przemówieniu w parlamencie Mussolini tak nakreślił swoją wizję państwa: „Państwo musi mieć policję, sądownictwo, armię i politykę zagraniczną. Cała reszta, nie wyłączając szkolnictwa średniego, powinna znowu być przedmiotem prywatnej działalności jednostek. Aby ratować państwo, należy znieść państwo kolektywistyczne”G. Bel, The First Privatization: Selling SOEs and Privatizing Public Monopolies in Fascist Italy (1922-1925), 2009, s. 14..

Jacek Bartyzel uważa Związki Kombatanckie za skrajnie lewicowe.

Przypisy

Kategoria:Faszyzm Kategoria:Organizacje kombatanckie Kategoria:Nacjonalizm włoski Kategoria:Włochy w XX wieku Kategoria:Skrajna prawica