Jan Krasicki, także Janek Krasicki, ps. „Kazik”, „Janek” (ur. 18 września 1919 w Sowlinach, zm. 2 września 1943 w Warszawie) – polski działacz młodzieżowego ruchu komunistycznego (Komunistyczny Związek Młodzieży Polski, funkcjonariusz Komsomołu we Lwowie 1939-41), członek Drugiej Grupy Inicjatywnej Polskiej Partii RobotniczejMaciej Krawczyk, Polska Walcząca. Historia Podziemnego Państwa Podziemnego. Ani Polska, Ani Robotnicza PPR i Gwardia (Armia) Ludowa, Warszawa 2015, t. 11, s. 15. i Gwardii Ludowej, organizator i przewodniczący Związku Walki Młodych, zastrzelony przez Gestapo podczas próby ucieczki przy aresztowaniuPraca zbiorowa, Słownik historii Polski i świata, Katowice 2005, s. 129..
Życiorys Rodzina, młodość i działalność przedwojenna Wychował się w rodzinie inteligenckiej jako syn Marii z domu Drożdżak i Fryderyka Krasickiego (1888-1961), urzędnika pełniącego przed wojną funkcję inspektora oświatowego i posła na Sejm RP III kadencji z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem za: . Miał dwóch młodszych braci: Witolda (ur. 1921) i Jerzego (ur. 1923). Był kuzynem Mieczysława Granatowskiego. W 1922 i 1935 tymczasowo przebywał w rodzinnym mieście ojca, Zagórzu. Należał do Związku Harcerstwa Polskiego. Był zastępowym Wilków, kierownikiem gromady zuchowej, drużynowym 4 Święciańskiej Drużyny Harcerzy im. Zawiszy Czarnego, od 1 marca 1936 przybocznym komendanta Święciańskiego Hufca Harcerzy.
W 1937 r. ukończył Gimnazjum Państwowe im. Józefa Piłsudskiego w Święcianach, wiążąc się pod koniec nauki z Komunistyczną Partią Zachodniej BiałorusiP. Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944), Warszawa 2006, s. 80.. W 1937 r. rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Tam wstąpił do Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Życie”, która pozostawała pod wpływami nielegalnych ugrupowań – Komunistycznej Partii Polski i Komunistycznego Związku Młodzieży Polski. Nawiązał też bezpośrednie kontakty z działaczami KPP. W wyniku bójki z działaczami narodowymi został aresztowany i usunięty z Uniwersytetu Warszawskiego.
Okupacja sowiecka polskich ziem wschodnich mały|List Janka do rodziców, podpisany innym imieniem, aby zmylić Gestapo Po wrześniu 1939 przedostał się na tereny okupacji sowieckiej do Lwowa, gdzie został przyjęty na drugi rok prawa na Lwowskim Uniwersytecie Państwowym im. Iwana Franki. Mieszkał wówczas w II Domu Techników. Został przewodniczącym Związku Zawodowego Studentów i Pracowników Naukowych wydziału prawniczego. W 1940 rozpoczął starania o przyjęcie do Komunistycznego Związku Młodzieży (Komsomoł). Jego zabiegi zostały uwieńczone powodzeniem, co było dowodem zaufania władz okupacyjnych do Krasickiego jako wyróżniającego się agitatora politycznego. W okresie skierowanych w polską ludność represji NKWD, masowych deportacji i terroru Krasicki aktywnie włączył się w działalność na rzecz propagowania stalinizmu wśród polskiej i ukraińskiej młodzieży. Zgodnie z relacją Kazimierza Żygulskiego „tropił zawzięcie nieprawomyślność swych kolegów, brał udział w przeprowadzaniu deportacji”. Uczestniczył w zebraniach, w czasie których przesłuchiwano studentów przed przyjęciem do organizacji związkowej, do której przynależność była obowiązkowa. Zdaniem Kazimierza Żygulskiego zebrania te wykorzystywano także do układania list osób przeznaczonych do wywózki. W ich trakcie dochodziło również do rozstrzygania wzajemnych animozji pomiędzy działaczami przedwojennych młodzieżowych organizacji komunistycznych oraz do wstępnej selekcji kandydatów do partii i Komsomołu. Między 15 a 20 października 1939, w trakcie zebrania likwidacyjnego organizacji Bratnia Pomoc na Politechnice Lwowskiej, Krasicki wystąpił z referatem przypominającym o antysemickim wątku w działalności tej organizacji, zdominowanej przed wojną przez Młodzież Wszechpolską. Politechnika Lwowska była pierwszą uczelnią w Polsce, która już w 1936 r. wprowadziła, wymierzone w studentów żydowskich, getto ławkowe. Kolejni mówcy, narodowości żydowskiej, wskazali osoby będące na sali, które były działaczami organizacji antysemickich. Wskazanych następnie pobito i doprowadzono do mównicy, aby zabrali głos. Ostatecznie, według relacji Zbysława Popławskiego, część z nich wyprowadzono z sali i zastrzelono na korytarzu. Rolę Krasickiego w trakcie zebrania Zbysław Popławski określił jako prowokatora do zaplanowanego ludobójstwa.
Ponadto Krasicki jako działacz Komsomołu, działał jako tajny obserwator podczas indoktrynujących wykładów marksizmu-leninizmu organizowanych zarówno dla polskich studentów, jak i profesorów Uniwersytetu im. Iwana Franki (wspominał o tym prof. Eugeniusz Rybka; wykłady obserwowali także funkcjonariusze NKWD). W początkach 1941 został II Sekretarzem Miejskiego Komitetu Komsomołu we Lwowie. Wiosną 1941 był członkiem delegacji studentów na spotkanie z I Sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Ukrainy Nikitą Chruszczowem. Organizował koła komsomolskie w zakładach pracy, urządzał odprawy dla agitatorów i wykładowców politycznych, którzy mieli organizować obowiązkowe spotkania polityczne, tzw. „masówki” dla robotników. Stał się wówczas bohaterem reportaży propagandowych w lwowskiej prasie i w radio.
Działalność po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej thumb|Grób Janka Krasickiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 pozostawał pod szczególną ochroną NKWD – wraz z władzami lwowskiego Komsomołu ewakuowano go na wschód w głąb ZSRR. W Moskwie został wytypowany do grupy Polaków, którzy mieli zostać przerzuceni do Polski w celu realizacji zadań dywersyjnych oraz wytycznych polityki ZSRR i taktyki propagandowej na ziemiach polskich. Po przeszkoleniach NKWD, zakamuflowanych jako Szkoła Kominternowska, mieszcząca się w Nagornoje, Puszkino i prawdopodobnie Schodni, włączono go do tzw. drugiej grupy inicjatywnej, która, po przerzuceniu do kraju 20 maja 1942, zasiliła kierownicze kadry komunistycznej konspiracji w ramach PPR i tworzonej wraz z nią Gwardii Ludowej.
Od czerwca 1942 do marca 1943 był kierownikiem łączności radiowej Komitetu Centralnego PPR z Moskwą oraz członkiem bojówki specjalnej, podległej władzom partii. Brał udział w różnego rodzaju akcjach zbrojnych GL, w tym w akcji na Komunalną Kasę Oszczędności w Warszawie 30 listopada 1942, w której zdobyto fundusze na działalność konspiracyjną i propagandową.
Pod koniec grudnia 1942 z polecenia kierownictwa PPR (Findera, Jóźwiaka, Gomułki i Fornalskiej), działając wspólnie z Mieczysławem (Mordechajem) Hejmanem, zastrzelił na ulicy Kamienne Schodki na Starym Mieście sekretarza PPR Bolesława Mołojca z powodu zagrożenia działań PPRAndrzej Werblan, „Władysław Gomułka. Sekretarz Generalny PPR”, Książka i Wiedza, 1988, s. 127, ..
Zajmował się szkoleniem politycznym i wojskowym młodych członków GL. Latem 1943 na polecenie zwierzchników ściągnął do Warszawy Bolesława Bieruta. W 1943 r. przygotowywał powołanie młodzieżowej przybudówki PPR, która uzyskała nazwę Związku Walki Młodych, stając się jej drugim przewodniczącym. W sierpniu 1943 przygotowywał wydanie kolejnego po miesięcznej przerwie numeru pisma „Walka Młodych” oraz redagował planowaną deklarację ZWM.
2 września 1943 został aresztowany przez Gestapo w mieszkaniu przy ulicy Jasnej w Warszawie. Po wyprowadzeniu na ulicę kopnął jednego z gestapowców i usiłował uciec, lecz został zastrzelony. Został pochowany pod nazwiskiem Jana Lipińskiego przez Antoninę Burkacką i Walę. 9 maja 1945 został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C6 ZWM-1-2).
Upamiętnienie i propaganda PRL Pośmiertnie został awansowany do stopnia kapitana Gwardii Ludowej i podpułkownika ludowego Wojska Polskiego.
W okresie PRL-u nie eksponowano nadmiernie jego działalności na rzecz ZSRR i aktywności w propagowaniu kultu Stalina, całkowicie przemilczając, że był radzieckim agitatorem w czasach krwawych represji i deportacji ludności polskiej z ziem wschodnich w latach 1939–1941. Z reguły przemilczano także jego udział w zabójstwie Bolesława Mołojca, gdyż uznawano to za temat niewygodny. Wokół jego postaci wykreowano legendę (np. Halina Rudnicka napisała w 1955 r. Wspomnienie o Janku Krasickim), stał się symbolem patriotyzmu i bezinteresownej walki młodego pokolenia o socjalizm.
Powstał o nim godzinny film barwny pt. Janek Krasicki, który był emitowany w programie Rodowody 12 października 1976 roku, wystąpił w nim jego brat Witold oraz osoby, które go znały.
W 1951 r. przemianowano stary statek rzeczny z 1883 roku, noszący nazwę „Książę Józef” na MS „Janek Krasicki”. Jednostka pływała m.in. po Warcie. W 1959 został wodowany drobnicowiec typu B 54 MS „Janek Krasicki”. Imię Krasickiego nosił również szkuner szkolny Janek Krasicki Ligi Obrony Kraju z 1951 roku, którego macierzystym portem była Jastarnia.
Pomniki i tablice pamiątkowe thumb|Tablica na budynku w Gorzowie Wielkopolskim z 1973 roku Jego pomniki stały w Gdańsku (stał do 24 lipca 2007 roku), Opolu (odsłonięty w 1984 roku), Siemianowicach Śląskich (autorstwa Stanisława Barnasia, usunięty w 1991 roku), Skarżysku-Kamiennej (odsłonięty w 1984 roku) i Elblągu (zdemontowany 6 marca 2014 roku).
Tablicę pamiątkową przy ul. Jasnej 22 w Warszawie wmurowano w styczniu 1966 roku. Tablica poświęcona jego pamięci znalazła się także na ścianie budynku Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego.
7 maja 1976 roku odsłonięto tablicę pamiątkową w Święcianach przy ul. Miszko 22 (dawnej Leśnej), z inskrypcją w języku rosyjskim i litewskim: W domu tym w latach 1935–1937 mieszkał Jan Krasicki, uczestnik ruchu rewolucyjnego i antyfaszystowskiego, jeden z organizatorów Polskiej Partii Robotniczej. Zginął w walce przeciwko hitlerowskim okupantom w Warszawie 2 września 1943 r. Jego brat Jerzy z żoną Ozanną był na uroczystości jej odsłonięcia i zasadził przed domem krzak róży, który miał symbolizować piękno i życie.
Janek Krasicki jako patron thumb|upright=0.5|Odznaczenie im. Janka Krasickiego, wręczane działaczom ZSMP. Został patronem Związku Młodzieży Socjalistycznej, który ustanowił odznaczenie jego imienia, dekorowano nim m.in. działaczy Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej.