EuroLiga (ang. EuroLeague) – międzynarodowe, klubowe rozgrywki koszykarskie, przeznaczone dla najlepszych oraz najbogatszych męskich drużyn Europy i zachodniej Azji (tj. zajmujących najwyższe miejsca w czołowych ligach krajowych), organizowane i zarządzane przez Euroleague Basketball Company, a wcześniej przez FIBA Europa.
Historia Na fali sukcesu idei europejskich pucharów – stworzonej przez dziennikarzy francuskiego dziennika L'Équipe – dla klubów piłkarskich, wiosną 1957 r. grupa działaczy FIBA z Sekretarzem Generalnym Williamem Jonesem na czele, postanowiła przeszczepić koncepcję klubowej rywalizacji na starym kontynencie również dla męskich zespołów koszykarskich. W celu zorganizowania i sprawnego przeprowadzenia rozgrywek powołano specjalną Komisję, której przewodniczącym został sam W. Jones, mając do pomocy Roberta Busnela, Miloslava Kriza, Raimundo Saportę, Nikołaja Semaszkę i Borislava Stankovicia. Wzorem piłkarskim rywalizacji nadano oficjalną nazwę Pucharu Europy Mistrzów Krajowych (PEMK) i pod takim mianem toczyła się ona do lat 90. Do premierowego sezonu 1957/58 przystąpiło 24 mistrzów krajowych, a wśród nich Legia Warszawa. W inauguracyjnym spotkaniu – rozegranym 22 lutego 1958 w Brukseli – belgijski Royal IV SC Anderlechtois pokonał luksemburską BBC Etzella Ettelbruck 82:43February 22, 1958: The day it all started, a po pucharowych bojach do finałowego dwumeczu (6 lipca 1958 i 17 lipca 1958) zakwalifikowały się: radziecka ASK Ryga oraz bułgarski Akademik Sofia. Lepsi okazali się ryżanie dwukrotnie pokonując rywala (86:81 i 84:71). Ta sama drużyna tryumfowała w dwóch kolejnych edycjach, a na pierwszy sukces ekipy spoza ZSRR (kraje „Europy socjalistycznej” zdominowały pierwsze lata rywalizacji PEMK) przyszło czekać do sezonu 1963/64, gdy po puchar sięgnął Real Madryt, który następnie – nieprzerwanie po połowy lat 80. – należał do ścisłej czołówki Pucharu Europy. Zresztą generalnie od tego momentu do głosu zaczęły dochodzić kluby z zachodniej i południowej części kontynentu (głównie włoskie). Przełom lat 80. i 90. to czas tryumfów zespołów z byłej Jugosławii, czyli słynnej „szkoły bałkańskiej”, później zaś sukcesy zaczęły święcić ekipy greckie. Nieprzerwanie od sezonu 1987/88 końcowa faza pucharu przeprowadzana jest w formie turnieju Final Four, podczas którego wyłaniana jest najlepsza drużyna (wcześniej turniej Finałowej Czwórki PEMK odbył się tylko dwa razy – w 1966 r. i 1967 r.).
Szyld Euroliga – w odniesieniu do rywalizacji najlepszych męskich klubów koszykarskich w Europie – po raz pierwszy pojawił się w 1995 r., gdy to od sezonu 1995/96 zmieniono nazwę rozgrywek na FIBA EuroLeague. Ich organizatorem nadal pozostawała FIBA, pełniąc jednocześnie rolę patrona tytularnego. Jednak już wówczas coraz większą siłę oddziaływania zaczęła przejawiać – założona 25 czerwca 1991 w Rzymie – Unia Europejskich Lig Koszykarskich (ULEB), reprezentująca zrzeszane przez siebie klubu z czołowych lig krajowych (głównie włoskiej, hiszpańskiej, francuskiej i greckiej). Kwestią czasu pozostawało przejęcie przez nią praw do zarządzania Euroligą na co nie chciała zgodzić się FIBA. Przełomowym okazał się być 2000 r., gdy w europejskiej koszykówce doszło do rozłamu. Żadna z organizacji nie zamierzała ustąpić, dlatego w edycji 2000/01 rywalizacja najlepszych klubów „starego kontynentu” toczyła się w dwóch niezależnych od siebie rozgrywkach: nowej Eurolidze (stworzonej przez ULEB) i Suprolidze (założonej przez FIBA). Po roku doszło do porozumienia, FIBA zlikwidowała Suproligę, która funkcjonowała zaledwie przez jeden sezon, a ULEB-owska Euroliga stała się zaczątkiem nowoczesnej Euroligi.
Edycje SezonZwycięzcaWynikFinalistaMiejsce finałuHalaMiejscowość1958ASK Ryga86:81Akademik Sofia84:711958/1959ASK Ryga79:58 / 67:69)Akademik Sofia84:711959/1960ASK Ryga51:61 / 69:62)Dinamo Tbilisi84:711960/1961CSKA Moskwa87:62 / 66:61)ASK RygaStadion DaugavaRyga84:71Stadion ŁużnikiMoskwa1961/1962Dinamo Tbilisi90:83Real MadrytLes VernetsGenewa1962/1963CSKA Moskwa86:69Real MadrytFrontón Fiesta AlegreMadryt91:74ŁużnikiMoskwa99:80ŁużnikiMoskwa1963/1964Real Madryt110:99Spartak ZJŠ BrnoZimní stadionBrno84:64Frontón Vista AlegreMadryt1964/1965Real Madryt88:81CSKA MoskwaŁużnikiMoskwa76:62Frontón Vista AlegreMadryt1965/1966Simmenthal Mediolan77:72Slavia VŠ PragaPalazzo dello sportBolonia1966/1967Real Madryt91:83Simmenthal MedilanPabellón Raimundo SaportaMadryt1967/1968Real Madryt98:95Spartak ZJŠ BrnoPalais des Sports de GerlandLyon1968/1969CSKA Moskwa103:99(dogrywka)Real MadrytPalau dels EsportsBarcelona1969/1970Ignis Varese79:74CSKA MoskwaSkenderijaSarajewo1970/1971CSKA Moskwa67:53Ignis VareseSporthal ArenaAntwerpia1971/1972Ignis Varese70:69JugoplastikaMenora MivtachimTel Awiw1972/1973Ignis Varese71:66CSKA MoskwaCountry Hall Ethias LiègeLiège1973/1974Real Madryt84:82Ignis VaresePalais des Sports de BeaulieuNantes1974/1975Ignis Varese79:66Real MadrytSporthal ArenaAntwerpia1975/1976Mobilgirgi Varese81:74Real MadrytLes VernetsGenewa1976/1977Maccabi Tel Awiw78:77Mobilgirgi VareseHala PionirBelgrad1977/1978Real Madryt75:67Mobilgirgi VareseOlympiahalleMonachium1978/1979Bosna Sarajewo75:67Emerson VaresePalais des SportsGrenoble1979/1980Real Madryt89:85Maccabi Tel AwiwDeutschlandhalleBerlin1980/1981Maccabi Tel Awiw80:79Sinudyne BoloniaHall RhénusStrasburg1981/1982Squibb Cantù86:80Maccabi Tel AwiwSporthalleKolonia1982/1983Ford Cantù69:68Billy MediolanPalais des SportsGrenoble1983/1984Virtus Rzym79:73FC BarcelonaLes VernetsGenewa1984/1985Cibona Zagrzeb87:78Real MadrytStadion Pokoju i PrzyjaźniPireus1985/1986Cibona Zagrzeb94:82Žalgiris KownoSportscarnokBudapeszt1986/1987Tracer Mediolan71:69Maccabi Tel AwiwCIG de MalleyLozanna1987/1988Tracer Mediolan90:84Maccabi Tel AwiwFlanders ExpoGandawa1988/1989Jugoplastika75:69Maccabi Tel AwiwOlympiahalleMonachium1989/1990Jugoplastika72:67FC BarcelonaPabellón Príncipe FelipeSaragossa1990/1991Pop 8470:65FC BarcelonaBercyParyż1991/1992Partizan71:70Montigalà JoventutAbdi İpekçi ArenaStambuł1992/1993CSP Limoges59:55Benetton TrevisoStadion Pokoju i PrzyjaźniPireus1993/19947up Joventut59:57OlympiakosMenora MivtachimTel Awiw1994/1995Real Teka Madryt73:61OlympiakosPabellón Príncipe FelipeSaragossa1995/1996Panathinaikos67:66FC BarcelonaBercyParyż1996/1997Olympiakos73:58FC BarcelonaPalazzo dello SportRzym1997/1998Kinder Bolonia58:44AEKPalau Sant JordiBarcelona1998/1999Žalgiris Kowno82:74Kinder BoloniaOlympiahalleMonachium1999/2000Panathinaikos73:67Maccabi Tel AwiwPalatákiSaloniki2000/2001(Suproliga)Maccabi Tel Awiw81:67PanathinaikosBercyParyż2000/2001(Euroliga)Kinder Bolonia65:78Tau CerámicaPalaMalagutiBolonia94:73PalaMalagutiBolonia80:60Fernando Buesa ArenaVitoria-Gasteiz79:96Fernando Buesa ArenaVitoria-Gasteiz82:74PalaMalagutiBolonia2001/2002Panathinaikos89:83Kinder BoloniaPalaMalagutiBolonia2002/2003FC Barcelona76:65Benetton TrevisoPalau Sant JordiBarcelona2003/2004Maccabi Tel Awiw118:74Skipper BoloniaMenora MivtachimTel Awiw2004/2005Maccabi Tel Awiw90:78Tau CerámicaOlimpijskijMoskwa2005/2006CSKA Moskwa73:69Maccabi Tel AwiwSazka arenaPraga2006/2007Panathinaikos93:91CSKA MoskwaOlimpijska Hala SportowaAteny2007/2008CSKA Moskwa91:77Maccabi Tel AwiwPalacio de DeportesMadryt2008/2009Panathinaikos73:71CSKA MoskwaO2 WorldBerlin2009/2010FC Barcelona86:68OlympiakosBercyParyż2010/2011Panathinaikos78:70Maccabi Tel AwiwPalau Sant JordiBarcelona2011/2012Olympiakos62:61CSKA MoskwaSinan Erdem Spor SalonuStambuł2012/2013Olympiakos100:88Real MadrytO2 ArenaLondyn2013/2014Maccabi Tel Awiw98:86(dogrywka)Real MadrytMediolanum ForumMediolan2014/2015Real Madryt78:59OlympiakosPalacio de DeportesMadryt2015/2016CSKA Moskwa101:96(dogrywka)FenerbahçeMercedes-Benz ArenaBerlin2016/2017Fenerbahçe80:64OlympiakosSinan Erdem Spor SalonuStambuł2017/2018Real Madryt85:80FenerbahçeŠtark ArenaBelgrad2018/2019CSKA Moskwa91:83Anadolu EfesFernando Buesa ArenaVitoria-Gasteiz2019/2020Rozgrywki niedokończone z powodu pandemii COVID-19Lanxess ArenaKolonia2020/2021Anadolu Efes86:81FC BarcelonaLanxess ArenaKolonia2021/2022Anadolu Efes58:57Real MadrytŠtark ArenaBelgrad2022/2023Real Madryt79:78OlympiakosŽalgirio arenaKowno2023/2024Panathinaikos95:80Real MadrytUber ArenaBerlin2024/2025Fenerbahçe81:70AS MonacoEtihad ArenaDubaj2025/2026Olympiakos 92:85Real MadrytOlimpijska Hala SportowaAteny
Zestawienie zwycięzców Zestawienie zwycięzców według klubów
Nazwa klubuZwycięskie sezonyPrzegrane sezony Real Madryt11111964, 1965, 1967, 1968, 1974, 1978, 1980, 1995, 2015, 2018, 20231962, 1963, 1969, 1975, 1976, 1985, 2013, 2014, 2022, 2024. 2026 CSKA Moskwa861961, 1963, 1969, 1971, 2006, 2008, 2016, 20191965, 1970, 1973, 2007, 2009, 2012 Panathinaikos Ateny711996, 2000, 2002, 2007, 2009, 2011, 20242001 Maccabi Tel Awiw691977, 1981, 2001, 2004, 2005, 20141980, 1982, 1987, 1988, 1989, 2000, 2006, 2008, 2011 Pallacanestro Varese551970, 1972, 1973, 1975, 19761971, 1974, 1977, 1978, 1979 Olympiakos Pireus461997, 2012, 2013, 20261994, 1995, 2010, 2015, 2017, 2023 Olimpia Mediolan321966, 1987, 19881967, 1983 ASK Ryga311958, 1959, 19601961 Split311989, 1990, 19911972 FC Barcelona262003, 20101984, 1990, 1991, 1996, 1997, 2021 Virtus Bolonia231998, 20011981, 1999, 2002 Fenerbahçe222017, 20252016, 2018 Anadolu Efes212021, 20222019 Pallacanestro Cantù2—1982, 1983— Cibona Zagrzeb2—1985, 1986— Dinamo Tbilisi1119621960 Joventut Badalona 1 1 1994 1992 Žalgiris Kowno 1 1 1999 1986 Bosna Sarajewo1— 1979— Virtus Rzym1— 1984— Partizan (koszykówka mężczyzn)1— 1992— CSP Limoges1— 1993— Akademik Sofia—2— 1958, 1959 BC Brno—2— 1964, 1968 Benetton Treviso—2—1993, 2003 TAU Cerámica Vitoria—2— 2001, 2005 USK Praha—1— 1966 AEK Ateny—1— 1998 Fortitudo Bolonia— 1—2004 AS Monaco—1—2025
Zestawienie zwycięzców według państw PaństwoZwycięskie kluby14Real Madryt (1964, 1965, 1967, 1968, 1974, 1978, 1980, 1995, 2015, 2018, 2023)FC Barcelona (2003, 2010)Joventut Badalona (1994)13Pallacanestro Varese (1970, 1972, 1973, 1975, 1976)Olimpia Milano (1966, 1987, 1988)Virtus Bolonia (1998, 2001)Pallacanestro Cantù (1982, 1983)Virtus Rzym (1984)11Panathinaikos (1996, 2000, 2002, 2007, 2009, 2011, 2024)Olympiakos Pireus (1997, 2012, 2013,2026)8CSKA Moskwa (1961, 1963, 1969, 1971)ASK Ryga (1958, 1959, 1960)Dinamo Tbilisi (1962)7Split (1989, 1990, 1991)Cibona Zagrzeb (1985, 1986)Bosna Sarajewo (1979)Partizan (1992)6Maccabi Tel Awiw (1977, 1981, 2001, 2004, 2005, 2014)4CSKA Moskwa (2006, 2008, 2016, 2019)4Fenerbahçe (2017, 2025)Anadolu Efes (2021, 2022)1CSP Limoges (1993)1Žalgiris Kowno (1999)
Udział polskich drużyn