Krasna Wieś (nazwa oboczna: Krasnowieś, Język staroruski, język poleski: Красне Село) – podlaszucka wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie bielskim, w gminie Boćki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Historia Dawniej zwana Krasne lub Krasna. Zdaniem prof. Michała Kondratiuka nazwa może oznaczać miejsce pięknie położone, jasną słoneczną stronę lub czerwonawy kolor gruntu.

Wieś jest ściśle powiązana z rodem Sapiehów, właścicielami nieodległych Bociek. Założycielem rodu był Iwan Sapieha, który otrzymał od króla Zygmunta Starego w 1509 majętność położoną na Podlasiu w ziemi bielskiej i składającą się z sześciu wsi – osad zwanych „źrebiami”. Wśród nich było też Krasne.

W okresie międzywojennym wieś należała do gminy Dubiażyn.

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwały 352 osoby, wśród których 60 było wyznania rzymskokatolickiego, 273 prawosławnego, 12 mojżeszowego, a 7 innego. Jednocześnie 350 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, a 2 białoruską. Było tu 69 budynków mieszkalnych.

Majątek ziemski miał tu Aleksander Szelest (55 mórg). Była tu kuźnia, sklep spożywczy, zakład szewski i wiatrak. Znajdowała się tu szkoła tysiąclecia (obecnie zburzona). Wśród mieszkańców wieś nazywana jest też Krasnowieś. W okolicy wsi znajduje się ruskie grodzisko z XII w. (zwane zamczyskiem). A w miejscowości pomnik upamiętniający Mord w Puchałach Starych. Ponadto znajduje się tu remiza strażacka wraz z świetlicą w której niegdyś często odbywały się zabawy podlaszuckie.

Grodzisko z XII wieku

W pobliżu wsi na podmokłych łąkach nad rzeczką Nurczyk znajduje się niewielkie wczesnośredniowieczne grodzisko zbudowane pod koniec XII wieku, określane również nazwą „Zamczysko”. W ewidencji archeologicznej obiekt figuruje jako Krasna Wieś, stanowisko 1, obszar AZP 48-87, ale ze względu na jego położenie bywa także określany jako grodzisko w Szeszyłach.

Grodzisko w średniowieczu było otoczone trudnym do przebycia terenem bagiennym, stanowiącym naturalne uzupełnienie fortyfikacji. Istnienie obiektu odnotowano już na przełomie XIX wieku gdzie opisano grodzisko znajdujące się pomiędzy Krasną Wsią, Czechami i Szeszyłami, „śród niedostępnego błota na brzegu rzeki Nurczyka”, otoczone wałem i rowem, w sąsiedztwie uroczyska „Kobyle Głowy”. Systematyczne badania archeologiczne grodziska przeprowadził w 2005 roku zespół Instytutu Archeologii i Etnologii PAN kierowany przez Dariusza Krasnodębskiego.

Wykop poprowadzony przez wał odsłonił jego kamienno-drewnianą konstrukcję. Wewnątrz nasypu odkryto elementy drewniane i kamienne, a także pozostałości przewróconej i spalonej konstrukcji interpretowanej jako płot lub częstokół wieńczący umocnienia. Od strony majdanu przy wewnętrznej podstawie wału znajdowała się konstrukcja przypominająca kamienną ławę. W jej sąsiedztwie odkryto fragmenty naczyń glinianych. Znaleziska wskazują, że gród nie był stale zamieszkanym dużym ośrodkiem administracyjnym, lecz niewielkim założeniem obronnym związanym z miejscową społecznością. W obrębie umocnień znaleziono między innymi fragmenty ceramiki oraz przedmioty żelazne, w tym sierp i dłuto. Dariusz Krasnodębski interpretował obecność tego rodzaju przedmiotów jako ślad schronienia się w grodzie ludności z otaczającej go osady wraz z częścią wyposażenia używanego na co dzień.

Analiza materiału ceramicznego wskazała, że obiekt funkcjonował stosunkowo krótko. Początkowo badacze datowali jego użytkowanie przede wszystkim na koniec XII i początek XIII wieku. Taką chronologię potwierdził później Michał Dzik, który przyjął, że gród w Krasnej Wsi został wzniesiony na przełomie XII i XIII wieku, a następnie spalony i opuszczony już w pierwszej połowie XIII stulecia. Dariusz Krasnodębski określił je również jako grodzisko z XII–XIII wieku.

Ślady intensywnego pożaru odkryte w konstrukcji wału wskazują, że kres funkcjonowania grodu miał gwałtowny charakter. Podczas pierwszych badań Dariusz Krasnodębski brał pod uwagę możliwość zniszczenia obiektu podczas najazdu jaćwieskiego lub tatarskiego. Po zniszczeniu w pierwszej połowie XIII wieku założenie nie zostało odbudowane.

Osada przygrodowa

W sąsiedztwie grodziska odkryto rozległą osadę wczesnośredniowieczną, obecnie klasyfikowaną jako Krasna Wieś, stanowisko 2. Dariusz Krasnodębski określił je jako bardzo bogatą osadę wczesnośredniowieczną otaczającą grodzisko.

W 2006 roku przeprowadzono wykopaliska na terenie osady, gdzie znaleziono liczne fragmenty naczyń datowanych przede wszystkim na XI wiek, a więc starszych od materiałów pochodzących z samego grodziska. Na tej podstawie badacze wysunęli hipotezę, że osada funkcjonowała jeszcze przed budową fortyfikacji, prawdopodobnie przez około stulecie, a dopiero później jej mieszkańcy wznieśli na podmokłym terenie pobliski gród mogący pełnić funkcję miejsca schronienia w okresie zagrożenia.

Na terenie osady i w jej sąsiedztwie występują także rudy darniowe oraz żużel związany z obróbką żelaza. Zwróciło to uwagę badaczy na możliwość istnienia w tym miejscu wyspecjalizowanego zaplecza hutniczego. Materiał ceramiczny z późniejszej osady wskazuje na kontakty w kilku kierunkach. Formy naczyń posiadają analogie na Mazowszu, m.in. na stanowiskach w Niewiadomej, Gozdowie, Czersku i na Bródnie.

Istotne dla interpretacji całego mikroregionu jest położone około 2 km na południe od Krasnej Wsi grodzisko kultowe i osada koło wsi Mołoczki. W materiale ceramicznym z osady przylegającej do grodziska stwierdzono analogie do ceramiki odkrytej na osadzie w Krasnej Wsi. Stanowisko leżało na obszarze, który we wczesnym średniowieczu znajdował się w przygranicznej strefie wschodniego Mazowsza.

Religia Wieś zamieszkiwana jest przez wiernych trzech wyznań chrześcijańskich: prawosławnych, adwentystów i katolików rzymskich. Każde z tych wyznań posiada we wsi swój dom modlitwy.

Na początku wsi, przy wjeździe od strony Dydul, znajduje się kaplica katolicka pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy należąca do parafii św. Józefa Oblubieńca w Boćkach.

We wsi działa również miejscowy zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego wraz z jedynym w Polsce adwentystycznym cmentarzem wyznaniowym.

W lesie, przy drodze do Szeszył, znajduje się prawosławna kaplica (krynoczka) pod wezwaniem św. Serafina Sarowskiego. Natomiast przy drodze do Moskiewiec znajduje się cmentarz prawosławny należący do parafii w Wólce Wygonowskiej. Cmentarz sąsiaduje z cmentarzem adwentystycznym. Poza tym we wsi znajduje się najstarszy cmentarz prawosławno - unicki zwany starymi mohiłkami.

Urodzeni w Krasnej Wsi Atanazy (Kudiuk) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego pochodzenia białoruskiego

Galeria

Przypisy Strona gminy, demografia [dostęp 2020-12-09]

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Cudowne źródełko w Krasnej Wsi

Kategoria:Krasna Wieś Kategoria:Grodziska w województwie podlaskim Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie podlaskim Kategoria:Zabytki w powiecie bielskim (województwo podlaskie)