John Robartes

John Robartes, 1. hrabia Radnor (ur. 1606 w Kornwalii, zm. 17 lipca 1685 w Chelsea) – angielski arystokrata, polityk i wojskowy, od 1634 2. baron Robartes, od 1679 1. wicehrabia Bodmin i 1. hrabia Radnor. W czasie angielskiej wojny domowej walczył po stronie parlamentu i w 1644 osiągnął rangę marszałka polnego w siłach parlamentarnych. Po restauracji monarchii należał do najważniejszych organizatorów prac Izby Lordów i pełnił urzędy lorda tajnej pieczęci w latach 1661–1673, lorda namiestnika Irlandii w latach 1669–1670 oraz lorda przewodniczącego Rady w latach 1679–1684. Od 1666 był członkiem Royal Society.

Był jedynym synem i dziedzicem Richarda Robartesa, 1. barona Robartes, oraz Frances z domu Hender, pochodzącej z Boscastle w Kornwalii. W 1625 rozpoczął studia w Exeter College na Uniwersytecie Oksfordzkim, a następnie przez kilka lat kształcił się prawniczo w londyńskich Inns of Court. W 1630 poślubił Lucy Rich, drugą córkę Roberta Richa, 2. hrabiego Warwick. Małżeństwo związało go z kręgiem parlamentarnej opozycji wobec Karola I. Po śmierci ojca 19 kwietnia 1634 odziedziczył tytuł 2. barona Robartes. Po raz pierwszy zasiadł w Izbie Lordów 13 kwietnia 1640. Po rozpoczęciu wojny domowej stanął po stronie parlamentu. W 1642 przekazał na jego rzecz 1000 funtów, następnie jako pułkownik walczył pod Edgehill, a w następnym roku dowodził brygadą w pierwszej bitwie pod Newbury. Jego działalność wojskowa doprowadziła do konfiskaty posiadłości przez króla i uwięzienia dzieci, które później zwolniono w ramach wymiany jeńców. W latach 1642–1645 pełnił funkcję lorda namiestnika Kornwalii, w latach 1644–1645 lorda namiestnika Devon i gubernatora Plymouth. W 1644 miał rangę marszałka polnego. W kwietniu 1645 zrezygnował z gubernatorstwa Plymouth zgodnie z rozporządzeniem znanym jako Self-Denying Ordinance. Sprzeciwiał się utworzeniu New Model Army i podporządkowaniu sądów kościelnych komisjom parlamentarnym. W kwietniu 1648 uzyskał zgodę na wycofanie się do Kornwalii i przez około dwanaście następnych lat pozostawał w dużej mierze poza życiem publicznym.

Działalność polityczna po 1660 W 1660 poparł restaurację Karola II, wszedł do angielskiej Tajnej Rady i został członkiem komisji skarbu. W tym samym roku mianowano go lordem zastępcą Irlandii przy lordzie namiestniku George’u Moncku, księciu Albemarle. Nie objął jednak faktycznie urzędu w Irlandii. Na początku 1661 został z niego odwołany po konfliktach z Monckiem, któremu niechętnie się podporządkowywał. W maju 1661 objął urząd lorda tajnej pieczęci, który sprawował do 1673. W latach 60. XVII wieku należał do głównych przedstawicieli administracji królewskiej w Izbie Lordów. Uczestniczył w przygotowywaniu i przedstawianiu projektów ustaw. W 1663, za zgodą monarchy, wniósł projekt umożliwiający królowi udzielanie dyspens od części ustaw wyznaniowych. W latach 1663, 1665–1667, 1668–1669 i 1680 przewodniczył obradom Izby Lordów podczas nieobecności właściwego przewodniczącego. 14 listopada 1666 został wybrany na członka Royal Society.

3 maja 1669 mianowano go lordem namiestnikiem Irlandii. Do Dublina przybył 18 września tego roku. Instrukcje królewskie kładły duży nacisk na kwestie finansowe, a Robartes rozpoczął szczegółową kontrolę irlandzkich dochodów skarbowych. Jego dochodzenia dotyczące finansów Irlandii spotkały się ze sprzeciwem poprzedniego namiestnika Jamesa Butlera, księcia Ormond, oraz irlandzkiej Tajnej Rady, która odmawiała współpracy przy części postępowań. W styczniu 1670 Robartes poprosił o odwołanie. John Berkeley, baron Berkeley of Stratton, przejął od niego urząd na początku maja.

Do czynnej polityki angielskiej powrócił w 1679. 21 kwietnia wszedł w skład zreorganizowanej Tajnej Rady. 23 lipca 1679 Karol II nadał mu tytuły wicehrabiego Bodmin i hrabiego Radnor. Od października 1679 przewodniczył Tajnej Radzie jako lord przewodniczący Rady. 15 listopada 1680 głosował za odrzuceniem w pierwszym czytaniu projektu ustawy, która miała wykluczyć księcia Yorku, przyszłego Jakuba II, z następstwa tronu. 23 sierpnia 1684 zakończył pełnienie urzędu. Karol II polecił zachować mu dotychczasową pensję, lecz Robartes odmówił jej przyjmowania. Po objęciu tronu przez Jakuba II ponownie uczestniczył w pracach Izby Lordów. Ostatni raz zasiadał w niej 2 lipca 1685. Zmarł 17 lipca 1685 w Chelsea i został pochowany w Lanhydrock w Kornwalii. Tytuł hrabiego Radnor odziedziczył jego wnuk Charles Bodvile Robartes.

Rodzina i księgozbiór Z pierwszego małżeństwa z Lucy Rich miał trzech synów: Richarda, Johna i Roberta. Około 1647 poślubił Letitię Isabellę Smith, córkę sir Johna Smitha z Bidborough w hrabstwie Kent. Z drugiego małżeństwa miał czterech synów i pięć córek. Jego syn i dziedzic Robert Robartes, używający tytułu wicehrabiego Bodmin, zmarł w lutym 1682. Następcą Johna Robartesa został w rezultacie wnuk Charles Bodvile Robartes. Zachowany w Lanhydrock księgozbiór związany z rodziną Robartesów liczy około 3844 tytułów. W 366 książkach zidentyfikowano odręczne komentarze i marginalia Robartesa, a w wielu kolejnych występują charakterystyczne dla niego znaki w kształcie wskazującej dłoni (ang. manicule). Najwięcej adnotowanych przez niego dzieł dotyczyło teologii, a następnie prawa, polityki i historii. Teksty medyczne stanowiły około 10% książek opatrzonych jego adnotacjami.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Portret Johna Robartesa pędzla Godfreya Knellera w zbiorach National Trust

Kategoria:Angielscy politycy Kategoria:Angielscy wojskowi Kategoria:Angielska szlachta Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Urodzeni w 1606 Kategoria:Zmarli w 1685