mały|Logo E5 Europejska Grupa 5 Ministrów Obrony (E5, ang. European Group of Five) – format spotkań ministrów obrony pięciu europejskich państw o największych budżetach obronnych, tworzony przez Niemcy, Francję, Włochy, Polskę i Wielką Brytanię. Zainicjowano go w listopadzie 2024 w odpowiedzi na apele o dozbrojenie Europy i większe wsparcie dla Ukrainy. Do 2026 format spotkał się osiem razy (pięć w 2025), zwykle z udziałem przedstawicieli NATO i UE.
E5 przypomina format Weimar+, z wyjątkiem braku Hiszpanii. Komentatorzy określają go mianem „coraz częściej właściwego forum wzmacniania współpracy politycznej i wojskowej na kontynencie”. Pojawia się też postulat podniesienia formatu do poziomu spotkań przywódców, uzupełniająco wobec UE i NATO. W czerwcu 2026 kanclerz Friedrich Merz zwołał przywódców E5 do Berlina, by wypracować wspólne stanowisko przed szczytem NATO w Ankarze. Część polityków, w tym komisarz UE ds. obrony Andrius Kubilius, proponuje przekształcenie E5 w „nieformalną radę bezpieczeństwa” Europy.
Historia
Pierwsze spotkanie E5 odbyło się 25 listopada 2024 w Berlinie, zwołane przez niemieckiego ministra obrony Borysa Pistoriusa. Nazwę „E5” użył brytyjski minister obrony John Healey. Ministrowie zobowiązali się do „zamknięcia luki w zdolnościach”, dalszego wsparcia Ukrainy i utrzymania Grupy Kontaktowej ds. Obrony Ukrainy.
Drugie spotkanie w Polsce przyniosło pierwszą wspólną deklarację, potwierdzającą wsparcie dla Ukrainy i Grupy Kontaktowej oraz współpracę NATO, UE i rządów z ukraińskim przemysłem obronnym. Trzecie spotkanie w Paryżu (marzec 2025) poświęcono deregulacji, by zwiększyć produkcję przemysłu obronnego. Czwarte w Rzymie potwierdziło priorytety: wsparcie Ukrainy, wzmocnienie zdolności przemysłowych i większą „autonomię strategiczną, w pełnej synergii z NATO i UE”. Piąte w Londynie (wrzesień 2025) odbyło się z udziałem premiera Denysa Szmyhala. Omawiano obronę powietrzną, wspólną produkcję uzbrojenia i zdolności dalekiego zasięgu.
Szóste spotkanie w Berlinie (listopad 2025) zapowiedziało ciągłość wsparcia przed czwartą zimą wojny i ogłosiło pierwsze wspólne zaangażowanie E5 wobec Bośni i Hercegowiny. Siódme w Krakowie (luty 2026) ogłosiło inicjatywę LEAP, czyli wspólną produkcję tanich dronów w ciągu roku, z nowym „wielomilionowym” zobowiązaniem państw. Podczas konfliktu z Iranem w 2026 E5 spotykał się wirtualnie, dbając o ciągłość wsparcia dla Ukrainy i koordynując działania przed szczytem NATO w Ankarze. Na osobistym spotkaniu szefów rządów w Berlinie (25 czerwca 2026) omawiano stan wojny z Iranem i możliwą misję w Cieśninie Ormuz. Włochy i Polska naciskały na wzmocnienie E5 kosztem formatu E3.
Lista spotkań
+ Przegląd stacjonarnych spotkań E5 # Data Gospodarz Poziom Gospodarz (minister/kanclerz) Miejsce Uwagi 1. 25 listopada 2024 Niemcy Ministrowie obrony Boris Pistorius Berlin Ustanowienie formatu 2. 13 stycznia 2025 Polska Ministrowie obrony Władysław Kosiniak-Kamysz Warszawa 3. 12 marca 2025 Francja Ministrowie obrony Sébastien Lecornu Paryż 4. 16 maja 2025 Włochy Ministrowie obrony Guido Crosetto Rzym 5. 10 września 2025 Wielka Brytania Ministrowie obrony John Healey Londyn 6. 14 listopada 2025 Niemcy Ministrowie obrony Boris Pistorius Berlin Ogłoszono zaangażowanie w Bośni i Hercegowinie 7. 20 lutego 2026 Polska Ministrowie obrony Władysław Kosiniak-Kamysz Kraków 8. 24 czerwca 2026 Niemcy Szefowie rządów Friedrich Merz Berlin Przygotowania do szczytu NATO w Ankarze
Przypisy
Kategoria:Organizacje międzynarodowe Kategoria:Stosunki międzynarodowe Kategoria:Polityka zagraniczna Niemiec