Shield AI MQ-35A V-BAT

Shield AI MQ-35A V-BAT – amerykański bezzałogowy statek powietrzny pionowego startu i lądowania klasy taktycznej, przeznaczony do realizacji misji rozpoznawczych, obserwacyjnych i wsparcia działań bojowych. Konstrukcja została opracowana pierwotnie przez Martin UAV, a następnie rozwinięta przez firmę Shield AI. System wyposażony jest w oprogramowanie autonomiczne Hivemind umożliwiające działanie w środowisku zakłóceń łączności i sygnału satelitarnego.

Historia thumb|left|MQ-35 lądujący na pokładzie USS „Carter Hall” Prace nad bezzałogowym statkiem powietrznym V-BAT o pionowym starcie i lądowaniu (VTOL) rozpoczęły się około 2008 r. w firmie MLB Company. Dynamika rozwoju projektu zwiększyła się w latach 2010–2011 dzięki wsparciu w ramach jednego kontraktu DARPA oraz dwóch kontraktów programu SBIR (Small Business Innovation Research) Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, co umożliwiło dalsze prace badawczo-rozwojowe nad konstrukcją.

Pierwsza publiczna demonstracja drona miała miejsce w 2012 r. podczas konferencji i targów AUVSI Unmanned Systems (organizowanych przez Association for Uncrewed Vehicle Systems International) w Las Vegas. W 2015 r. MLB została przejęta przez Martin Midstream Limited Partners (MMLP) i przemianowana na Martin UAV. W kolejnych latach platforma V-BAT była rozwijana w kilku wariantach konstrukcyjnych, obejmujących m.in. modyfikacje systemów napędowych, awioniki oraz konfiguracji operacyjnej.

W 2021 r. V-BAT został wybrany przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych do dalszego rozwoju w ramach programu pozyskania pionowzlotowego bezzałogowego systemu powietrznego (VTOL UAV), po procesie selekcji spośród 13 konkurencyjnych konstrukcji. W tym samym roku Martin UAV została przejęta przez spółkę Shield AI, która kontynuowała rozwój systemu, integrując własne rozwiązania z zakresu autonomii lotu.

W marcu 2023 r. Armia Stanów Zjednoczonych wybrała V-BAT, oferowany przez konsorcjum Northrop Grumman i Shield AI, jako jednego z uczestników programu FTUAS (Future Tactical Unmanned Aircraft System), mającego docelowo zastąpić bezzałogowe statki powietrzne RQ-7B Shadow. W maju 2023 r. poinformowano o nadaniu platformie oficjalnego oznaczenia wojskowego MQ-35A w systemie klasyfikacji Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych.

2 lipca 2024 r. Straż Przybrzeżna Stanów Zjednoczonych ogłosiła przyznanie producentowi kontraktu o wartości 198 mln dolarów amerykańskich na usługi wywiadowcze, obserwacyjne i rozpoznawcze z wykorzystaniem MQ-35.

W 2024 r. ogłoszono również nawiązanie współpracy pomiędzy amerykańską spółką Shield AI a indyjskim przedsiębiorstwem JSW Defense, której celem jest uruchomienie produkcji MQ-35A V-BAT w Indiach. Projekt obejmuje utworzenie zakładu montażowego, wdrożenie procedur zgodności technologicznej oraz szkolenie personelu, a zapowiedziane inwestycje mają sięgnąć ok. 90 mln USD w okresie dwóch lat. Równolegle platforma była wdrażana operacyjnie w różnych regionach świata, m.in. na wschodnim Morzu Śródziemnym oraz w rejonie cieśniny Tajwańskiej.

Wykorzystanie MQ-35 V-BAT przeznaczony jest do realizacji zadań ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance), obserwacji morskiej, wskazywania celów oraz wsparcia operacji ekspedycyjnych. Ze względu na pionowy start i lądowanie może operować z pokładów okrętów oraz z ograniczonych przestrzeni lądowych.

System został wykorzystany operacyjnie m.in. w działaniach wspierających Ukrainę, gdzie testowano jego odporność na zakłócenia walki elektronicznej. Platforma była również używana przez Straż Przybrzeżną Stanów Zjednoczonych w operacjach zwalczania przemytu narkotyków.

Doświadczenia z działań prowadzonych na Ukrainie wskazują, że MQ-35, dzięki możliwości przenoszenia wymiennych modułów zadaniowych – obejmujących m.in. głowice optoelektroniczne i podczerwone (EO/IR), radar z syntetyczną aperturą oraz wyposażenie łączności satelitarnej (SATCOM) – może wykonywać zadania w warunkach intensywnych zakłóceń sygnałów nawigacji satelitarnej i łączności. Bezzałogowiec jest zdolny do działania bez dostępu do sygnału GPS, wykorzystując alternatywne metody nawigacji oraz przetwarzanie danych pokładowych. Platforma może również operować w środowisku walki elektronicznej, w tym stosować środki zakłócające, a także pełnić funkcję systemu rozpoznawczo-naprowadzającego, przekazując dane o celach innym środkom rażenia, w tym systemom artylerii rakietowej.

Konstrukcja MQ-35 V-BAT ma układ bezzałogowego statku powietrznego o układzie pionowego startu i lądowania z posadowieniem na ogonie. Start i lądowanie odbywają się w położeniu pionowym, natomiast lot realizowany jest w konfiguracji poziomej z wykorzystaniem skrzydeł i śmigła w układzie pchającym.

Napęd MQ-35 V-BAT stanowi dwusuwowy silnik spalinowy Suter TOA o pojemności 288 cm³ i mocy 24 KM, napędzający śmigło tunelowe. Jednostka napędowa pełni jednocześnie funkcję źródła energii elektrycznej – poprzez sprzężoną z nią prądnicę o mocy 500 W zasila pokładowe systemy awioniczne, sensory oraz układy łączności.

Rozpiętość skrzydeł wynosi około 3,8 m, długość około 2,9 m, a masa startowa – w zależności od konfiguracji – około 56–73 kg. Długotrwałość lotu sięga do około 10–13 godzin a zasięg 482 km. Platforma może być wyposażona w głowice optoelektroniczne EO/IR oraz inne moduły rozpoznawcze.

Dron jest obsługiwany przez dwie osoby, które potrzebują dwadzieścia minut na jego przygotowanie do startu. Pas startowy wymagany do wzlotu to przestrzeń o wymiarach 3,6 × 3,6 m. Pojemniki transportowe z elementami drona mieszczą się na samochodzie typu pick-up lub na pokładzie śmigłowca UH-60 Black Hawk.

Użytkownicy Stany Zjednoczone – marynarka wojenna oraz Straż Przybrzeżna, Armenia – siły zbrojne (od 2026), Brazylia – siły zbrojne (armia i marynarka wojenna), Holandia – marynarka wojenna, Grecja – siły zbrojne (od 2025), Indie – armia (zamówienie ogłoszone przez producenta), Japonia – morskie siły samoobrony, Rumunia – marynarka wojenna.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Amerykańskie bezzałogowe statki powietrzne