Tantilla insulamontana – gatunek niewielkiego węża z rodziny połozowatych (Colubridae), opisany przez Larry’ego D. Wilsona i Carlosa E. Menę w 1980 roku. Występuje endemicznie w południowo‑zachodnim Ekwadorze.
Systematyka Takson ten został po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisany w 1980 roku przez Larry’ego D. Wilsona i Carlosa E. Menę na łamach „San Diego Society of Natural History Memoir”. Autorzy nadali wężowi nazwę Tantilla insulamontana. Miejsce typowe obejmuje Rio Minas, 15,1 km na zachód od Santa Isabel, w prowincji Azuay, Ekwador, na wysokości około 1250 m n.p.m. Holotypem jest dorosły samiec (KU 152207) o długości całkowitej 249 mm, z czego 67 mm przypada na ogon. Wilson i Mena, na podstawie analiz morfologicznych, wskazali, że Tantilla insulamontana należy do kompleksu gatunkowego Tantilla melanocephala. Współcześnie kompleks ten obejmuje trzy gatunki występujące w Ameryce Środkowej (Tantilla armillata, Tantilla lempira i Tantilla ruficeps), pięć gatunków południowoamerykańskich (Tantilla andinista, Tantilla boipiranga, Tantilla capistrata, Tantilla insulamontana i Tantilla miyatai) oraz Tantilla melanocephala, którego zasięg obejmuje oba kontynenty. Badania dotyczące relacji i ewolucji członków tego kompleksu sugerują, że jego różnicowanie mogło być związane z fluktuacjami klimatycznymi zachodzącymi w plejstocenie i holocenie.
Etymologia Tantilla: „tak mało”, zdrobnienie od tantulus „tak mały”, zdrobnienie od tantus „o takiej wielkości”. insulamontana: od „wyspa” i „górski”, co odnosi się do izolowanych „wysp górskich” południowo‑zachodniego Ekwadoru.
Morfologia Tantilla insulamontana jest niewielkim, smukłym wężem o delikatnej budowie ciała, typowej dla przedstawicieli rodzaju Tantilla. Głowa jest mała, słabo wyodrębniona od szyi, oczy niewielkie, z okrągłą źrenicą. Charakterystyczną cechą gatunku jest brak łuski lorealnej. Łuski są gładkie, ułożone w połowie długości ciała w 15 rzędach. Ubarwienie grzbietu tworzą słabo widoczne ciemne linie podłużne na jednolicie jasnobrązowym tle. Gatunek charakteryzuje się słabo zaznaczoną brązową czapeczką na głowie oraz jasnym koniuszkiem pyska. Gatunek różni się od współwystępujących Tantilla capistrata i Tantilla miyatai słabo zaznaczoną czapeczką na głowie oraz brakiem ciemnego pasa karkowego. Młode osobniki mają bardziej kontrastowy wzór niż dorosłe.
Występuje dymorfizm płciowy: samce osiągają długość całkowitą do 24,9 cm, a samice do 40,4 cm.
Wymiary: +SamiecSamica Długość całkowita (mm) do 249 do 404Rzędy łusek grzbietowych 15 Tarczki brzuszne (ventrales) 144–157 Tarczki podogonowe (subcaudales) 59–65
Występowanie Gatunek występuje endemicznie w południowo‑zachodnim Ekwadorze. Według Reptiles of Ecuador występuje w prowincjach El Oro, Azuay i Loja. Według IUCN gatunek występuje na wysokościach od 1020 do 2293 m n.p.m., natomiast BioWeb podaje zakres 1250–2100 m n.p.m.
Ekologia i siedlisko Tantilla insulamontana jest gatunkiem skrytym i naziemnym, związanym z górskimi ekosystemami południowo‑zachodniego Ekwadoru. Wąż ten występuje w ściółce wilgotnych lasów górskich, lasów mglistych oraz zawsze zielonych lasów górskich. BioWeb wskazuje dodatkowo na obecność gatunku w strefach subtropikalnych i umiarkowanych zachodnich stoków Andów. Gatunek wykazuje zwiększoną aktywność w porze deszczowej, przypadającej na terenie jego występowania na okres od grudnia do kwietnia. Osobniki obserwowano w ciągu pochmurnych dni, o zmierzchu oraz nocą, zwłaszcza po deszczu. Żerowanie odbywa się na poziomie gruntu — na nagiej glebie, w ściółce, wśród korzeni, pod kamieniami lub w szczelinach. Węże te wykorzystują różnorodne kryjówki, znajdowano je pod kamieniami, pod kłodami, zakopane na głębokości około 60 cm w miękkiej glebie lub w ściółce na plantacjach bananów. IUCN podaje, że gatunek może również występować w mozaice siedlisk częściowo przekształconych, takich jak ogrody wiejskie, osiedla ludzkie czy pastwiska, o ile zachowana jest pokrywa roślinna.
Brak szczegółowych danych dotyczących diety. Na podstawie zachowania pokrewnych gatunków rodzaju Tantilla przypuszcza się, że T. insulamontana żywi się głównie stonogami. W sytuacji zagrożenia najczęściej stosuje kamuflaż lub próbuje uciekać.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Tantilla insulamontana został w 2017 roku sklasyfikowany jako gatunek krytycznie zagrożony (CR, ), co wynikało z zasięgu występowania (EOO) oszacowanego na około 99 km². Alejandro Arteaga sugeruje, by zmienić status gatunku na zagrożony (EN, ), gdyż nowsze dane sugerują, że zasięg gatunku jest znacznie większy i obejmuje 1069 km². Główne zagrożenia obejmują utratę i przekształcanie siedlisk spowodowane ekspansją infrastruktury, działalnością rolniczą oraz wypasem zwierząt gospodarskich. Na podstawie map pokrywy roślinnej Ekwadoru z 2012 roku szacuje się, że około 57% rodzimych zarośli wysokogórskich, stanowiących siedlisko tego gatunku, zostało już utracone.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Połozowate Kategoria:Gady Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1980 roku Kategoria:Fauna endemiczna Ekwadoru