Tatocnemididae – monotypowa rodzina ważek z podrzędu równoskrzydłych (Zygoptera). Obejmuje 10 gatunków występujących na Madagaskarze.
Rozmieszczenie geograficzne Przedstawiciele rodziny występują endemicznie na Madagaskarze, głównie we wschodniej części wyspy.
Morfologia Są to ważki średniej wielkości lub dość duże (długość tylnego skrzydła 22–32 mm). Skrzydła przezroczyste, co najwyżej zabarwione na końcach; pterostygma romboidalna; końcówki skrzydeł ząbkowane, tj. raczej faliste niż gładko zaokrąglone. Tułów osobników dorosłych czarny ze znaczeniami w kolorze od matowożółtego do czerwonawego. Odwłok jednolicie czerwony. Brak na ciele metalicznego połysku czy efektu oprószenia. Dorosły osobnik siada ze skrzydłami złożonymi lub rozłożonymi, trzymając odwłok mniej więcej poziomo.
Jedyny opis larwy dostępny w 2021 roku sugeruje, że mają one na odwłoku długie i rozdęte skrzelotchawki, przypominające kształtem kiełbasę, z długą nicią wierzchołkową.
Systematyka Rodzaj Tatocnemis wprowadził w 1889 roku angielski entomolog William Forsell Kirby dla nowo opisanego przez siebie gatunku Tatocnemis malgassica. Rodzaj ten był dawniej zaliczany do szeroko wówczas ujmowanej rodziny Megapodagrionidae. W 1959 roku łotewsko-wenezuelski entomolog Janis Rácenis utworzył w jej obrębie podrodzinę Tatocnemidinae, zaliczając do niej rodzaje Tatocnemis i Archaeopodagrion. Później podrodzina ta została zsynonimizowana z Megapodagrioninae (nazywaną przez niektórych autorów Megapodagriinae). Badania filogenetyczne wykazały, że Megapodagrionidae to takson parafiletyczny. Dijkstra i inni (2014) na podstawie badań filogenetycznych pozostawili w tej rodzinie jedynie trzy rodzaje; rodzaju Tatocnemis nie udało się autorom przypisać do żadnej z rodzin i wydzielili go do monotypowej grupy „Incertae sedis group 7” w obrębie nadrodziny Calopterygoidea. W 2021 Bybee i inni przywrócili dla tego rodzaju takson wprowadzony przez Rácenisa, podnosząc go do rangi monotypowej rodziny Tatocnemididae. Rodzina ta najbliżej spokrewniona jest z rodzinami Pentaphlebiidae i Protolestidae.
Etymologia Tatocnemis: gr. τατός tatos „rozciągnięty”; gr. κνημις knēmis „ochraniacze na golenie, nagolenniki, legginsy”.
Podział systematyczny Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami: Tatocnemis crenulatipennis Fraser, 1952 Tatocnemis denticularis Aguesse, 1968 Tatocnemis emarginatipennis Fraser, 1960 Tatocnemis malgassica Kirby, 1889 Tatocnemis mellisi Schmidt, 1951 Tatocnemis micromalgassica Aguesse, 1968 Tatocnemis olsufieffi Schmidt, 1951 Tatocnemis robinsoni Schmidt, 1951 Tatocnemis sinuatipennis (Selys, 1891) Tatocnemis virginiae Legrand, 1992
Przypisy
Kategoria:Tatocnemididae