Kościół Opatrzności Bożej we Wrocławiu, dawniej znany jako kościół dworski – kościół ewangelicki należący do parafii Ewangelicko-Augsburskiej Opatrzności Bożej we Wrocławiu. Położony jest przy ul. Kazimierza Wielkiego, w obrębie Dzielnicy Czterech Wyznań.
Historia Nabożeństwa ewangelicko reformowane we Wrocławiu zostały zalegalizowane dopiero w 1742 roku. Nieliczna, ale zamożna grupa kupców (także z polskiego kalwińskiego Leszna) szybko przystąpiła do zbiórki pieniędzy na budowę własnego kościoła. Prawie ukończony budynekStrona parafii, podstrona nt. kościoła. został zniszczony w czerwcu 1749 w efekcie eksplozji prochu przechowywanego w pobliskiej baszcie. Odbudowano go dzięki kolejnym zbiórkomMaciejewska B., 2014: Archeolodzy znaleźli ślady jednej z najsłynniejszych katastrof w dziejach Wrocławia. Gazeta Wyborcza (wrocławska), 22 V 2014.. Późnobarokowy kościół został ukończony w 1750, poświęcono go 27 października. Architekt nie jest znany, przypuszcza się, że świątynia powstała według planów Friedricha Arnolda i Johanna Boumanna. Jako przeznaczony dla wrocławskich ewangelików reformowanych (kalwinistów) był wybudowany przy zamku, gdyż Hohenzollernowie byli wyznania kalwińskiego. Skromna i pozbawiona ozdób architektura wnętrza była odzwierciedleniem teologii kalwińskiej.
Od 1817 roku parafia weszła w skład Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej, zachowała jednak swój charakter kalwiński do końca swego istnienia w 1945. Nazwę dworski (Hofkirche) uzyskał w 1830 roku z okazji 300-lecia Konfesji Augsburskiej. Wiąże się to z faktem, że obok kościoła znajduje się pałac królewski, od 1750 roku wrocławska rezydencja króla Prus, Fryderyka II Wielkiego.
Po 1945 roku Do roku 1945 należał do kościoła ewangelicko-reformowanego, natomiast głównymi wrocławskimi kościołami ewangelickimi były wówczas kościół św. Elżbiety, kościół św. Marii Magdaleny i kościół św. Bernardyna.
Architektura Kościół ma około 30 m długości, 17,5 m szerokości, położony w osi północ-południe. Zbudowany na planie owalu, posiada dwa piętra empor i ambonę nadołtarzową. Wnętrze jest utrzymane w barwie kremowobiałej ze złoceniami.
W kościele znajdują się dwie tablice poświęcone żołnierzom niemieckim poległym w latach 1914–1917 oraz tablica upamiętniająca poległych w wojnach napoleońskich (za ołtarzem).
Pastorzy ewangelicko-reformowani służący w parafii Pierwszego pastora powołano w 1742 roku. Przed 1817 pełnił on zazwyczaj funkcję superintendenta zborów ewangelicko-reformowanych na pruskim Śląsku.
W latach 1751–1935 przy proboszczu urzędował także II proboszcz (zazwyczaj awansował na I proboszcza), w l. 1776–1872 III proboszcz. Przed 1817 rokiem przy kościele mieszkał też wojskowy kapelan ewangelicko-reformowany dla Śląska, którym był ojciec teologa Friedrich Schleiermacher. Do połowy XIX wieku wymagano od duchownych znajomości języka polskiego, choć nabożeństwa odprawiano po niemiecku i (do pocz. XIX wieku) po francusku.
Pierwszy Proboszcz
1742–1743 Johann Ernest Vigilantius (1712–1743), duchowny Braci Czeskich z Lasocic 1743–1782 Jacob Loos (1712–1782) 1785–1802 Daniel Heinrich Hering (1722–1807) 1807–1830 Johann Beniamin Wunster (1751–1830) 1831–1837 August Erdmann Wunster (1764–1837), brat poprzedniego 1837–1855 Ludwig Falk (1801–1872) 1855–1866 Johann Gillet (1804–1879) 1866–1884 Julius Teodor Faber (1814–1890) 1884–1892 Louis Elsner (1829–1893) 1893–1899 Hugo Albertz (1845–1923), przeniósł się do parafii ewangelicko-reformowanej w Poznaniu 1899–1906 Carl Gladischefski (1862–1938) 1907–1911 Gerhardt Haenisch, przeniósł się do parafii ewangelicko-reformowanej w Poznaniu 1912–1934 Maximilian Renner (1861–1934) 1935–1945 Richard Bender (1880–1945), poprzednio pastor w Waszkowie
Zobacz też Dzielnica Czterech Świątyń
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona parafii Informacje o parafii na stronie diecezji wrocławskiej Kościół Opatrzności Bożej na starych i współczesnych fotografiach
Kategoria:Świątynie luterańskie w województwie dolnośląskim Kategoria:Protestantyzm na Dolnym Śląsku Opatrzności Bożej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Opatrzności Bożej Kościół Kategoria:Kościoły w diecezji wrocławskiej Kategoria:Świątynie kalwińskie w Polsce K Kategoria:Zabytkowe budynki przy ulicy Kazimierza Wielkiego we Wrocławiu Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w XVIII wieku