thumb|Komendy rejonów uzupełnień OK III Komenda Rejonu Uzupełnień Wieluń (KRU Wieluń) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie..

Historia komendy 15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, na terenie Okręgu Korpusu Nr IV została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień Wieluń obejmująca swoją właściwością powiat wieluński., który dotychczas znajdował się w granicach Okręgu Generalnego Kielce i wchodził w skład rejonu poborowego PKU 27 pp w CzęstochowieRozkaz DOGen. Kielce Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej., a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu.

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej. W skład PKU Wieluń wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych.

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty.

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Wieluń normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.

Od 16 kwietnia do 8 maja 1929 roku przed Wojskowym Sądem Okręgowym Nr IV w Łodzi toczyła się rozprawa o nadużycia w służbie poborowej, w latach 1925–1928, przeciwko oskarżonym: podpułkownikowi Jerzemu Mikołajowi Rogalskiemu, byłemu komendantowi PKU (jego obrońcą był adwokat Zygmunt Hofmokl-Ostrowski), porucznikowi Piotrowi Kijania, byłemu referentowi PKU (adw. Nawarski) i sierż. Władysławowi Wróblowi r. 1905 (por. Senkowski). Rozprawie przewodniczył ppłk KS Józef Gralewski, sędzia orzekający w WSO Nr IV, a oskarżał kpt. KS dr Józef Mitowski, prokurator Prokuratury przy WSO Nr IV. 23 maja 1929 roku sąd skazał: płk. Rogalskiego na karę pięciu lat ciężkiego więzienia, degradację do stopnia szeregowca, pozbawienie praw i wydalenie z wojska, por. Kijanię na łączną karę czterech lat ciężkiego więzienia, degradację i wydalenie z wojska, z zaliczeniem aresztu prewencyjnego, natomiast sierż. Wróbla na karę sześciu miesięcy więzienia, po uprzedniej degradacji i wydaleniu z wojska. Po ogłoszeniu wyroku skazani zostali przewiezieni do więzienia.

W marcu 1930 roku PKU Wieluń była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi i administrowała powiatem wieluńskim.. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ II.

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmianDz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290..

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Wieluń została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Wieluń przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku, z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym.. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Wieluń normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień.

Komendant Rejonu Uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiat wieluński.

Obsada personalna Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Wieluń, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku. + KomendanciStopień, imię i nazwiskoOkres pełnienia funkcjiKolejne stanowisko (dalsze losy)mjr / ppłk piech. Jerzy Mikołaj Rogalski1921 – 16 IV 1928dyspozycja dowódcy OK IVpłk art. Karol Podonowski5 V 1928 – I 1930dyspozycja dowódcy OK IVppłk piech. Ludwik OknińskiIX 1930 – XII 1931dyspozycja dowódcy OK IVmjr piech. Edward Teofil JessIII 1932 – III 1934dyspozycja dowódcy OK IVmjr piech. Stanisław StypaVI 1934 – 1939niemiecka niewola, w Oflagu VII A Murnau

+ Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925 I referentkpt. piech. Marian Krompdo 16 VIII 192319 ppkpt. art. Tadeusz Stefanowicz16 VIII – 10 XI 19231 pagkpt. piech. Władysław Stankiewicz10 XI 1923 – II 192529 ppkpt. piech. Feliks SienczewskiII – III 192515 ppkpt. piech. Fryderyk Choms31 XII 1925 – II 1926kierownik I referatuII referenturzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Piotr Kijania1923 – 1924referentoficer instrukcyjnypor. piech. Aleksander Habiniak1923 oficer ewidencyjny na powiat wieluńskipor. piech. / kanc. Stanisław II Jastrzębski1 VIII 1923 – III 1925OE Grójec PKU Warszawa Powiatpor. piech. Stanisław ZarębskiIII 1925 – II 19265 pp Leg. Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938 kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendantakpt. / mjr piech. Fryderyk ChomsII 1926 – III 1929komendant PKU Drohobyczmjr dypl. piech. Leon Bulowskip.o. III – XII 1929DOK Vmjr piech. Józef Siewińskip.o. XII 1929 – IX 1930dyspozycja dowódcy OK IVkpt. kanc. Marian MarkowskiX 1930 – 30 IX 1931stan spoczynkukpt. piech. Tadeusz Józef WeyersIII 1932 – VII 1935dyspozycja dowódcy OK IV kierownik II referatu poborowegopor. kanc. Bolesław Michał ŻułcińskiII 1926 – VIII 1929dyspozycja dowódcy OK IVpor. piech. Piotr IlgiewiczIII 1930por. kanc. Alfred Jan GebelVI 1930 – 15 IX 1932praktyka u płatnika Dowództwa Flotykpt. piech. Władysław Wilczyński1932 – był w VI 1935 referentpor. adm. (kanc.) Piotr KijaniaII 1926 – VII 1928dyspozycja dowódcy OK IVpor. adm. (san. / kanc.) Edmund Walenty Opieliński25 I – 1 XII 1930kierownik kancelarii 17 DP Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939kierownik I referatu ewidencjikpt. adm. (piech.) Henryk II Kosiński1939kierownik II referatu uzupełnieńkpt. adm. (piech.) Józef Serwacy Grabowski1939

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wieluń Wieluń Wieluń Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Wieluniu