El Łonbardo (nomi locai lombard, lumbard, lumbaart) l'è na łéngua gal-italega parlada soratut inte ła Łonbardia, inte el Canton Tisin, inte i Grixoni e inte ła rasion oriental del Piemonte da calche 7 miłioni de àneme.
Difuxion El primo scrito łonbardo cognosuo el xe el Sermon divin del 1264. L'autor el xe Pietro da Barsegapè. Ła Łéngua łonbarda xe destinguìbiłe in sotogrupi łengoisteghi che i xe intełejìbiłi intrà de łuri. Varianse Łe do varianse prinsipałi łe xe cueła oriental, ciamada anca transabduana o orobica, e cueła osidental, ciamada anca cisabduana o insubre, ste do varianse łe ga soratut difarense fonołoxiche bastansa marcae, diritura łe podaria esar ciapae cofà do łéngue separae. Łe difarense inportanti łe rivarda soratut łe létare /v/ e /s/ che inte ła variansa oriental łe deventa aspirae (ła /v/ pol esar anca ełiminada del tut), par exenpio ła paroła osidental cavall a oriente ła deventa cahall o anca caàl, ła paroła sura ła deventa hura. N'antra difarensa xe ła pronunsia de łe ploxive ała fin de łe parołe come lett e fredd che a oriente łe vien pronunsiae leč e freǧ. Łonbardo osidental Łe varianse diałetai del łonbardo osidental o insubre łe xe tradisionalmente: Miłanexe, Łomelin, Vigevanasco, Bustoco, Legnanexe , San Giorgexe (parlà intel comun de San Giorgio su Legnano), Briansol, Monzexe, Trezzexe, Laghée (parlà inteła parte setentional del Łago de Como), Lecchexe, Comasco, Valasinexe, Canzexe, Saronexe, Tisinexe (parlà intel Canton Tisin), Ossolan, Valtełinexe, Varesot, Verbanexe, Lodixan, Novarexe, Tortonexe. Łonbardo oriental e alpin-oriental Łonbardo oriental: Bergamasco, Cremasco, Sorexinexe, Alto Mantovan, Bressan, Trentin Osidental. Łonbardo alpin-oriental: Bormin, Livignasco, Alto Camuno Łonbardo Meridional I diałeti parlai inte ła bassa Łonbardia i ga alcune influense emiliane: Cremonexe, Basso Mantovan e Casalasco-Viadanexe. thumb|none Ixołe lenguisteghe łonbarde Ghe xe de łe ìzołe lenguisteghe lonbardofone: Inte ła Sicilia ghe xe dei diałeti del łonbardo che i risałe al Medioevo, i vien ciamai Diałeti Gal-Itałeghi de Sicilia, i ga influssi diałetai del sicilian. Inte el Lasio xe parlà on diałeto łonbardo da ła Comunità Valtellinexe de Roma. thumb|left
Riconossimenti Ofiçiai El Łonbardo el podaria esar retegnua łéngua rejonal minoritaria ai sensi de ła Carta Eoropea par łe łéngue rejonai e minoritarie che al' art. 1 el dixe che par łéngue rejonai o minoritarie se intende łe łéngue... che no łe xe diałeti de ła łéngua ofiçial del stado. Tutociò el Stado Itałian no el reconosse el łonbardo cofà łéngua rejonal. No ghe xe recognossimenti ofiçiai gnanca da ła Svisera, ndoe parò el vien studià dal Centro di dialettologia e etnografia de Belanzana.
Łéngua łombarda, Łéngua veneta e Łéngue romanze Łatin Vèneto Sardegnoło Corso Gałisian Łonbardo Siçiłian Arpitan Oçitan Furlan Łionéxe facere far fàghere fà facer fà fàciri fâre far fâ facere factum fato fatu fattu feito fat fattu fêt fach fat feichu filius fiol fìgiu figliu fillo fiö figghiu fily filh fi fiyu ferrum fero ferru ferru ferro fèr ferru fèr fèrre fier fierru fames fame fàmene fami fame fam fami fam fam fam fame planum pian pianu pianu chan pian chianu plan plan plan chanu pluere piòvar pròere piova chover piöv chiòviri plovêr plòure plovi chovere clavis ciave crae chjave chave ciav chiavi clâ clau clâf chave noctem note notte notte noite nòt notti nuet nuèch gnot nueiche multum molto mudu multu moito mot muttu mot molt mot mueitu oculus òcio òcru ochju ollo öcc òcchiu uely uèlh voli gueyu vetulus vecio bétzu vechju vello vècc vecchiu viely vièlh vieli vieyu guccius porseło porcu porcu porco porscèl porcu pòrc pòrc purcit gochu pessulāre serar serrare chjode pechar serà chiùdiri clôre tancar sierâ pechare