La viticotura in Vèneto a la é ła conxunto de łe ativitè de cotura de ła vite e produsion de vin fate in sta region italiana de nordest de Italia. Segondo i dati de ł'ISTAT, el Vèneto el é ła region italiana co łe produsion de vin pi granda par volume, co sitorno de 94.600 ètari de vignà in tel 2024 e co 14 DOCG, 29 DOC e 10 IGT reconossùde.
Storia
Ła présensa de ła vite in Vèneto ła va indrio prima dei Romani. Dal sècolo VII a.C. ła cotura de ła vigna ła gèra xà documentà in sta region, e i Romani i à spalargà ła so difusion e i à perfesonà łe tecniche de vinificasion. In del Medioevo, i monaci i à conservà łe pratiche enolodjiche durante łe invaxion barbare. In del tenpo de ła Republica Veneta, i mersanti i à cominxà a difóndare i vin regionali in del mercà foresto e a portar in region dei barbatèi de viti internasionali.
Verso ła metà del 1500, ła fama dei vin de ła zona de Trevixo, Vicensa e ła Valpolicèła ła s'à consolidà. I primi studii sistematici sulle caratteristiche del territorio e dele viti pi adate i data del sècolo XIX. Verso ła metà del 1800, l'arivo de l'oidio, dopo de ła peronospora e infin de ła filossera, el à provocà ła distrusion de tanti vignà. Ła ricostrusion del vignà el à introducìo i prime viti internasionali in region.
Zone viticoturali
Ła provincia de Verona ła ga storicamente el pi gran número de denominasion e sitorno de 28.050 ètari de vignà. Ła provincia de Trevixo ła ga ła superficie pi granda de ła region, sitorno de 42.000 ètari in tel 2024.
Łe zone viticoturali principali łe é:
Valpolicèła: zona colinara a nordovest de Verona, co łe DOCG Amarone de ła Valpolicèła, Recioto de ła Valpolicèła, e łe DOC Valpolicèła e Valpolicella Ripasso. Soave: zona colinara a est de Verona, soto i monti Łesini, co ła Soave Superiore DOCG e ła Soave DOC. Bardolin e Łaco de Garda: zona lagunare co łe denominasion Bardolino Superiore DOCG, Bardolino DOC e ła interregional Lugana DOC. Conegłian Valdobiadene: colinare trevixane, Patrimonio de l'Umanità UNESCO, co ła Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG. Colli Euganei e Colli Berici: zone de łe provincie de Padova e Vicensa co tèreni de origin volcànica e calcaree. Breganse: zona pedemontana a nord de Vicensa, conosùda par i bianchi fati co ła Vespaiola. Piave e Lison-Pramaggiore: pianure de nordest co tèreni aluvionali.
Clima
El clima del Vèneto el varia segondo l'altitudine e ła visinansa al mar o ai monti. In tel nord, in łe provincie de Bełun e Trevixo, el domina el clima alpino e prealpino. Łe colinare moreniche del Łago de Garda łe ga un clima submediteraneo, temperà dal łaco stesso. In Valpolicèła e in Lesinia el clima el é continental, co scursion termiche marcade tra el dì e ła note, favorevoli par ła concentrasion dei arómi in łe uve rosse. Łe pianure del Piave e del Lison-Pramaggiore łe ga un clima pi umido.
Ła catena prealpina ła fa da barera contra łe corenti frède del nord in ła zona de Conegłian Valdobiadene, mentre ła visinansa a ła Laguna de Venesia (sitorno de 40 km) ła tempera łe temperature in del extremo sud de ła stessa zona.
Tèreno
I tèreni viticoturali del Vèneto i é eterogenei. In ła zona del Soave, i tèreni i é in prevałensa vulcanici e tufacei, co afioramenti calcàrei. In Valpolicèła, i domina arenarie e calcari. Łe colinare del Bardolin łe ga origin morenica glaciale. In Colli Berici, i tèreni i é calcàrei co arxile rosse e material volcànico. In Conegłian Valdobiadene, i tèreni i é calcàreo-arxilosi, co una pendensa forte che favorisse el drenajo e ł'esposision al sol. In łe pianure del Piave e del Lison-Pramaggiore, i domina tèreni aluvionali, saxosi e ghiarosi.
Varietà
Uve bianche
In Vèneto, łe varietà de uva bianca łe rapresenta pi del 70% de ła superficie vitada totałe. I principali vitigni bianchi autoctoni i é:
Glera: ła varietà pi cotura de ła region, co 18.200 ha (23% del totał del vignà), base del Prosecco. Garganega: 11.100 ha (14%), base del Soave e del Recioto di Gambellara. Turbiana (ciamada anca Trebbiano di Soave o Trebbiano di Lugana): base de ła Lugana DOC. Vespaiola: cotivàda in ła zona de Breganse. Moscato giallo: base del Colli Euganei Fior d'Arancio DOCG. Manzoni bianco: doparà in i Colli di Conegliano DOCG.
Uve rosse
Corvina Veronese: 7.900 ha (10%), vitigno principal de ł'Amarone, ła Valpolicèła e el Bardolin. Merlot: 9.500 ha (12%), ła varietà rossa pi cotura de ła region. Rondinella: doparà insieme a ła Corvina in Valpolicèła e Bardolin. Molinara: doparà in i uvaggi de Valpolicèła e Bardolin. Raboso Piave: varietà autoctona de ła provincia de Trevixo, base del Piave Malanotte DOCG e del Bagnoli Friularo DOCG. Cabernet Franc e Cabernet Sauvignon: in prevałensa in tel Vicentino e in łe pianure de nordest.
Produsion Dati generali Segondo i dati ISTAT, el Vèneto el produse sitorno el 20% del vin italian totałe. In tel 2023, ła produsion ła à ragiunto sitorno de 10,6 milioni de etolitri. El 76% de ła produsion regionale el corisponde a vin DOP e un ulterior 20% el é vin IGP.
Ła produsion ła é concentrada in łe provincie de Trevixo (47% de ła produsion regionale) e Verona (27%).
Vin principali Vin Denominasion Tipo Amarone della Valpolicella DOCG Rosso suto, co uve apasìde Proseco DOCG / DOC Spumante bianco Soave DOC / DOCG Bianco suto Valpolicèła DOC Rosso Bardolin DOC / DOCG Rosso e rosà Recioto de la Valpolezela DOCG Rosso dolse, uve apasìde Recioto di Soave DOCG Bianco dolse, uve apasìde Lugana DOC Bianco suto Piave Malanotte DOCG Rosso Bagnoli Friularo DOCG Rosso
Denominasion e normativa El sistema italian de łe denominasion del vin el é strutà, a livelo european, par el Regolamento (CE) n. 1234/2007, che l'à incorporà ła riforma de l'organixasion comun del mercà vitivinicolico (OCM Vin) par meso del Regolamento (CE) n. 479/2008. A livelo nasional, el riferimento principal el é ła Łex n. 238 del 2016, ciamàda «Testo Unico del Vin», che l'à sistemà łe dispoxision su produsion, controlli, eticheta e sanxion.
Ogni denominasion ła ga un disciplinare de produsion che el definisse ła zona geografica, i vitigni permeti, łe rese massime par ètaro, i metodi de vinificasion e i parametri analitici minimi. I controlli i é fati da organismi de certificasion autorisai dal Ministero delle Politiche Agricole Alimentari e Forestali (MIPAAF).
El Vèneto el ga in totał 53 denominasion proteté (14 DOCG, 29 DOC e 10 IGT).
DOCG del Vèneto Amarone de la Valpolezela DOCG Bagnoli Friularo DOCG Bardolino Superiore DOCG Colli Asolani Prosecco DOCG Colli di Conegliano DOCG Colli Euganei Fior d'Arancio DOCG Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG Lison DOCG (interregional co el Friuli-Venesia Julia) Montello Rosso DOCG Piave Malanotte DOCG Recioto de la Valpolezela DOCG Recioto di Gambellara DOCG Recioto di Soave DOCG Soave Superiore DOCG
Notasion
Categoria:Viticultura Categoria:Vèneto