Elisa

Elisa, a l'anagrafe Elisa Toffoli (Trieste, 19 disenbre 1977), ła zxe na cantante, conpozidora, połistrumentista, muzeghista e produtora discogràfega itałiana.

Durante ła só cariera ła ga invià anca prozéti in cuałità de regista de videoclip, atora teatrałe, fotografa, dopiadora e scritora.

In oltre vinti ani de cariera, daspò ła reałizasion de dieze àlbun in studio, sìe compilation, do àlbun da'l vivo, sincue àlbun video, sincuantun singołi e artanti video mùzegałi, ła ga vendesto pì de 5,5 miłion de dischi sertifegài da M&D e FIMI, avendo suceso anca in Europa e in Nord America . Inte łe clasifeghe itałiane e intarnasionałe, ła ga ciapà dieze volte ła top ten co i só àlbun, concuistando cuatro volte ła prima pozision, mentre par cuanto revarda i singołi, ła ga ciapà ła top-ten sèdaze volte, co sie nùmari uno, vadanjando conplesivamente un disco de diamante, un disco multiplatino (come menbro de'l grupo Artisti Unìi par l'Abruso), cuarantacuatro dischi de platino e nove dischi d'oro

1 Diamante (pì de 600.000 copie sertifegàe) Soundtracks '96-'06. 1 multiplatino (màsema sertifasion razonzibiłe par łe vendite record de pì de 562.000 copie, par el singoło de benefisensa in cołaborasion co altri artisti) Domani: 26 dischi de platino (pì de 2.035.000 copie çertifegae) Pipes & Flowers: Inte el luglio 2002 il sito www.musicalnews.com reporta 280.000 copie vendest. Inte'l steso parìodo el sito www.encanta.it , e el sito ufficiale della Sugar ne reporta "oltre 300.000" Asile's World: Cifra reportada inte'l 2002 da'l sito www.encanta.it Then Comes The Sun Lotus: Inte'l 2003 un disco de platino el ghe corespondeva a 100.000 copie vendeste. Pearl Days

Notasion

Biografia Nasesta a Trieste e cresùa a Monfalcone (el pare el se gaveva trasferìo par razon de łaoro) , Elisa ła ze una de łe poche cantaudore itałiane a scrivar ła scuazi totałità dei só testi in ingleze; ła ga cantà anca in spanjoło (in te i brani Háblame e Sentir sin embargo), franseze (Pour que l'amour me quitte), zloveno (Lintver main theme) e curdo (el brano Kuminist), oltra che in itałian.

El suceso in anbito discogràfego el ghe ze rivà a 19 ani co l'àlbun d'ezordio Pipes & Flowers, ma ła notorietà a'l gran publègo ła ghe ze rivà a 23 ani grasie a ła vitorioza partesipasion a'l Festival de Sanremo 2001 co ła canson Luce (tramonti a nord est).

Co só mario, Andrea Rigonat, anca łu conponente de'l grupo, ła ga do fiołi: Emma Cecile, nasùa el 22 de otobre 2009 e Sebastian, nasùo el 20 de majo 2013.

L'infansia (1977-1994) Ła zona de Itałia inte ła cuała ła crese ła resente de pluzore culture, come mostra el fato che ła cantaudora ła ga parenti rusi e fransezi. Fin da zòvane ła se dedica a ła mùzega (oltre che a ła dansa, a ła pitura e a ła resitasion), sfrutando el clima culturałe partegołare de ła zona de confin co l'area balcànega e l'Europa orientałe. Łe só prime influense muzegałe, reciapàe drioman in alguni brani e video, łe ze Dolores O'Riordan, Björk, Tori Amos, Alanis Morissette, Sarah Vaughan, Aretha Franklin ed Ella Fitzgerald. Inazonta ła scolta un mucio i Doors łezendo e amirando i testi de Jim Morrison e łe poezìe de Rudyard Kipling. A l'età de ùndaze ani ła scive i só primi testi e ła conpone mełodie. A trèdaze ani, alternando el łaoro de scianpista inte ła botega de peruchera de ła mare, ła taca ezibirse come orista, cantante e muzicista in vari grupi łocałi, sparimentando difarenti zènari muzegałi. Inte'l 1992, a cuìndaze ani, ła aparise in una pontada de ła trazmision tełeviziva Karaoke conduzesta da Fiorello, che in chełi dì ła fazeva tapa a Gorisia, cantando Questione di Feeling. Driìoman ła cołabora cofà corista a ła reałizasion de l'àlbun reggae War Mongers dei Positive Men.

Pipes & Flowers, l'album de exordio (1995-1999) A sèdaze ani Elisa ła incontra a un provin Caterina Caselli, ła cuała, pozitivamente inpresionada da ła só voze e da i só testi, un ano drioman ła ghe concede ła posibiłità de firmar el só primo contrato discogràfego co ła Sugar Music, eticheta da eła istesa zestìa. Inte'l 1996, a dizdoto ani, ła parte par Berkeley (Całifornia) indove, insenbre a Corrado Rustici (produtor de Zucchero Fornaciari, Francesco De Gregori, Claudio Baglioni e cołaborador, in pasà, de Whitney Houston e Aretha Franklin), ła ghe łaora a łe canson de l'àlbun de ezordio.

L'àlbun el vien antisipà de alguni mezi da'l singoło Sleeping in Your Hand, publegà a l'inisio de magio de'l 1997. Pipes & Flowers vien infin publegà el 22 de setenbre 1997 e in poco tenpo el concuista el cuadruplo disco de platino in Itałia. Elisa ła ze autora o coautora de tuti i testi, scrivesti in ingleze, e anca de łe mùzeghe. Par 'sto só debuto inte'l 1998 ła vinse ła Targa Tenco e el PIM (Premio Itałian de ła Mùzega). Elisa ła scominsia po' a farse conóser anca traverso alcune ezibision da'l vivo: a ła prima edision de l'Heineken Jammin' Festival de Imoła e drioman cofà special guest durando i tour de Eros Ramazzotti e Zucchero Fornaciari, verzendo alguni dei só conserti.

Daspò ła publegasion de l'àlbun in meza Europa, ła taca na serie de cołaborasion co produtor forèsti e itałiani che ła ghe porta a ła reałizasion de varie canson. Ła prima a èsar publegà ła ze Cure Me, produzesta da Darren Allison (Skunk Anansie, Spiritualized) e publegà come sìngołi a ła fin de'l 1998. Par l'ocazion Pipes & Flowers el vien fora inte na nova edision che ła conprende anca sta canson. Łe altre, da'l sound pretamente ełetrònego che'l se pol conparar a'l stiłe de Björk, łe venjarà invese tenjùe in serbo par èsar po' publegàe inte'l segondo àlbun.

El 1998 A ze l'ano che ła scominsia na łonga a volte frutuoza sinbiozi tra łe canson de Elisa e el mondo de'l sinema: łe canson A Feast for Me e So Delicate So Pure łe vien insarìe inte ła cołona sonoara de'l film par ła TV Amiche davvero!! de Marcello Cesena, mentre l'ano drioman Cure Me ła vien includesta inte ła cołona sonora de'l film La prima volta de Massimo Martella.

Elisa ła ga declarà de aver ciamà el disco Pipes & Flowers dao che ła ga ła pasion par ła Street Art e i grafiti, cualmentre ła zera uza desenjar volti e fiori (flowers) che i simava fora da tubi (pipes) tridimensionałi.

Asile's World e ła vitoria a Sanremo (2000-2001) A tre ani de distansa da l'album de debuto, el 5 de majo 2000, A ze venjùo fora Asile's World, el segondo àlbun de l'artista. Come antisipà da'l singoło Gift, l'àlbun el senja na neta cuanto inateza invarsion de rota respeto a łe sonorità de Pipes & Flowers. Asile's World, produzesto da cuatro difarenti produtori tra cui Howie B e Roberto Vernetti, A ze infati un prodoto caratarizà da aranzamenti ełetròneghi (cofà inte'l brano "A little over zero" andove Gaudi sona el theremin e el minimoog), conponesto tanto da senplise pop cuanto da pure sperimentasion ełetròneghe che łe se discosta fortemente da'l zènare pop rock, predomenante invese inte l'àlbun presedente.

Nonostante Elisa no apresa partegołarmente łe gare canore, inte el 2001 Caterina Caselli ghe propone de partesipar a ła 51ª edision del Festival de Sanremo. Ła cantaudora ła se prezenta sol palco del Teatro Ariston co ła so prima canson in itałian, Luce (tramonti a nord est), brano non pensà par el Festival e scrivesto da ła stesa Elisa co ła cołaborasion de Zucchero Fornaciari e produzesto da Corrado Rustici. Ła cantaudora zułiana, conpagnada dai archi del Solis String Quartet, ła riva a'l primo posto de ła conpetision e ła se azudega anca el premio de ła critica, mentre ła zuria de cuałità, presiedùa da Gino Paoli, introduze un premio postatamente par èła, mejo interprete del Festival. Revardo a ła partesipasion al Festival, Elisa ga dito:

Drioman a ła partesipasion al Festival vien fora na nova edision de l'album Asile's World contegnente anca el brano sanremeze. Drioman Elisa tornarà a Sanremo come ospite inte el 2007 e indrioman inte el 2010, inte ła serada del zioba, dedicada a çełebrar el sesantèzemo anivarsario de ła kermesse.

Inte el steso ano, in ocazion de ła vertura del Futurshow, Elisa canta a Bołogna davanti a vintimiłe persone, inserìa in un cast intarnasionałe conprendente Manu Chao e Tricky. Ła se ezibirà po' al concerto de Natale in Vaticano, dotando co Tiziano Ferro in Happy Xmas de John Lennon.

Then Comes the Sun ed Elisa (2001-2002)

Antisipà dal sìngoło Heaven Out of Hell, el 9 de novenbre 2001 vien fora el terso album de Elisa, Then Comes the Sun. L'album, produzesto da Corrado Rustici e caraterizà da sonorità pop acusteghe co alcune evazion inte el rock e inte l'ełetronega, muzegalmente se reveła pì senplise del presedente, ma dai testi pì intimisti.

In sto pariodo ła cantante riseve racuanti premi e riconosimenti: inte'l steso zorno del slanso del so terso àlbun Elisa vien ełezesta mejo artista italiana ai MTV Europe Music Awards di Francoforte (tutora ła rezulta èsar l'únega artista femeniłe ad aver risevùo sto premio), el 26 de novenbre 2001 ła se azudega tre premi ai Italian Music AwardsItalian Music Awards i vincitori dell'edizione 2001 , drìoman ła vien premià al Premio Italiano della Musica come mejo atista femeniłe e mejo sìngoło Luce (tramonti a nord est)P.I.M. 2002, Elisa e Vasco trionfano e a disenbre 2002 ła otien tre nomination ai Italian Music Awards.

Xe in pì numaroze łe aparision a eventi e programi tełevizivi: el 5 de zenaro 2002 ła xe tra i super ospiti so Rai Uno del programa Un Ponte fra le stelle, ła Befana dei putełi vitime de łe guere e del terorismo, reałizà co'l Patrosinio del l'Alto Comissariato delle Nazioni Unite per i Rifugiati, in primavera ła canta al concerto del Primo Majo e al Pavarotti & Friends, indove ła dota co'l çełebre tenor inte'l brano Voglio vivere così (col sole in fronte) e infin, par el segondo ano consecutivo, ła se ezibise al concerto de Nadałe in Vaticano.

Alla fine di febbraio 2002 Elisa canta l'Inno di Mameli, riarrangiato da Michele Centonze (Jovanotti, Pavarotti) in versione jazz, durante la cerimonia di chiusura dei XIX Giochi olimpici invernali tenutisi a Salt Lake City (USA) che prevedeva il passaggio di consegne a Torino, dove, nel 2006, si sarebbero svolti i XX Giochi olimpici invernali. In seguito, Maurizio Gasparri, esponente di Alleanza Nazionale, rivela il suo disappunto per questa interpretazione dell'inno nazionale e ne nasce una piccola polemica.Rai News: le ultime notizie in tempo reale – news, attualità e aggiornamenti

Inte l' agosto 2002, mentre l'àlbun Then Comes the Sun otiene el triplo disco de platino in Italia, vien publegà un greatest hits de ła cantautora par el marcà europeo, intitołà senplisemnte Elisa, che contien canson dai primi tre àlbun, in prevałensa da Then Comes the Sun. L'àlbun vien fora in pì de vinti nasion fra cui Zermania, Spagna e Paezi Basi e'l ze antisipà dal sìngoło Come Speak to Me, varsion ingleza de Luce (tramonti a nord est).

Inte'l meze de otobre Elisa debuta al Teatro Massimo de Pałermo come protagonista de Ellis Island, na òpara muzegałe so'l tema de l'imigrasion, co mùzeghe de Giovanni Sollima, ła regia de Marco Baliani, Todd Reynolds e i testi de Roberto Alajmo.

Lotus (2003) Nel 2003 Elisa torna a cantar in italian: ła interpreta na nova version de Almeno tu nell'universo, una de łe pì famoze canson de Mia Martini, desconparìa inte'l 1995. Ła canson, scrivesta da Bruno Lauzi e Maurizio Fabrizio, ze 'l tema prensipałe del film Ricordati di me de Gabriele Muccino. El videoclip ze firmà dal regista Richard Lowenstein, conosùo par aver direto in pasà anca i U2. Almeno tu nell'universo vien fora el 14 de febraro 2003 in contenporanea co'l film e concuista suito el primo posto de ła clasifega italiana.

Drìoman vien fora el sìngoło Nessuna certezza dei Tiromancino, indove Elisa canta co Federico Zampaglione e Meg dei 99 Posse. Sénpre inte'l 2003 Elisa cołabora al disco Poco mossi gli altri bacini dei Avion Travel.