Юрій Панько (; 3. май 1933, Гуменьскый Рокытів, Чехословакія – 22. юн 2017, Орябина, Словакія) быв вызначный русиньскый філолоґ, лінґвіста, славіста, лексікоґраф, автор сучасного словацько-русиньского словника, першый директор Інштітуту русиньского языка і културы Пряшівской універзіты.
Жывотопис Молоды рокы і учіня (1933–1957) Народив ся 3. мая 1933 в русиньскім селї Гуменьскый Рокытів (днесь Рокытів коло Гуменного, окрес Гуменне) в родинї дрібных рольників. Основну народну школу абсолвовав у своїм роднім селї в роках 1939–1945. Потім ся учів на Штатній російскій ґімназії в Гуменнім (1945–1953), де успішно зложыв матурітны екзамены.
В роках 1953–1957 ся учів на філолоґічній факултї Высокій педаґоґічній школї в Пряшові в шпеціалізації „україньскый язык і література“. Почас учіня брав участь в штудентьскых ставебных бріґадах (конкретно робив на ставбі памнятника Совєтьской армады у Свіднику).
Педаґоґічна і академічна чінность (1957–1975) По завершіню высокой школы в роцї 1957 зачав робити як учітель на єденадцятьрочній середнїй школї в містї Стара Любовня. Од новембра 1957 до апріля 1958 абсолвовав повинну воєньску службу в чеськім містї Домажліцї, по чім ся вернув к учітельскій чінности в Старій Любовни. Паралелно з педаґоґічнов практіков діштанчно штудовав російскый язык і літературу на філозофічній факултї в Пряшові.
В роцї 1962 ся став асістентом і пізнїше фаховым асістентом на катедрї російского языка і літературы Філозофічной факулты Універзіты Павла Йозефа Шафаріка (УПЙШ) в Пряшові. В роках 1964–1968 абсолвовав постґрадуалне учіня на Універзітї Яна Евангелісту Пуркіна в Бырнї (днесь Масарікова універзіта), де ся під веджінём вызначных чеськых славістів шпеціалізовав на компаратівну славістіку і сінтаксісї російского языка. В роцї 1970 на основі докторьской дізертації здобыв научный тітул ПгДр.
Рокы перенаслїдованя і нормалізації (1975–1989) По придушіню Пражской яри і зачатку періоду тзв. „нормалізації“ в Чехословакії ся став терчом політічных перевірок. В роцї 1975 быв через свої політічны назоры змушеный зохабити універзіту і дістав заказ публіковати научны роботы.
Цїлых 15 років мусив робити мімо сістемы высокошкольской освіты: быв технічным робітником в nemocnici в Старій Любовни, пізнїше учітелём на школї і выхователём в штудентьскій будові в Пряшові.
Регабілітація і кодіфікація русиньского языка (од року 1990) По Нїжній револуції на концї року 1989 быв в роцї 1990 цїлком морално і правно регабілітованый і вернув ся на катедру російского языка Філозофічной факулты УПЙШ в Пряшові. В роцї 1991 обгаїв кандідатьску дізертацію і здобыв научный тітул кандідат наук (CSc.), а в роцї 1994 абсолвовав габілітацію на тітул доцента. Чітав лекції о сінтаксісї і контрастівну лінґвістіку аж до одходу на пензію.
В януарї 1993 ся став першым директором новозрядженого Інштітуту русиньского языка і културы при орґанізації „Русиньска оброда“ в Пряшові. Став на челї ґрупы науковцїв, котры розробили нормы русиньского правопису. В роцї 1992 выдав основне дїло „Нормы русиньского правопису“ а в роцї 1994 в сполуавторстві з Василём Ябуром публіковав „Правила русиньского правопису“ і словник лінґвістічных термінів. Тоты публікації ся стали безпосереднёв научнов основов про офіціалне выголошіня русиньского языка на Словакії 27. януара 1995.
Послїднї рокы і лексікоґрафія По одходї на пензію жыв в селї Орябина в окресї Стара Любовня. Послїднї дві десятьроча свого жывота присвятив творчости розсяглого двойтомового „Словацько-русиньского словника“ (1. том вышов в роцї 2012, 2. том в роцї 2015). Словник обсягує высше 50 000 словных єдиніць і є найрозсяглїшым лексікоґрафічным дїлом в русиньскій языкознательскій науцї на Словакії.
Умер 22. юна 2017 во віцї 84 років. Є похованый на містнім цінтерї в селї Орябина.
Найвызначнїшы роботы Archived on Jan 02 2020 Панько Ю. Нормы русиньского правопису. – Пряшів, 1992. Панько Ю. Русиньско-русько-україньско-словеньско-польский словник лінґвістічных термінів. – Пряшов, 1994. – С. 21. Ябур, В., Панько, Ю.: Правила русиньского правопису. Пряшів: Русиньска оброда, 1994. PAŇKO, Juraj (2012-15) Slovensko-rusínsky slovník/Словацько-русиньскый словник, 2 томів. Prešov: Rusínska obroda na Slovensku.
Жрїдла і одказы
Катеґорія:Русиньскы лінґвісты Катеґорія:Русиньскы педаґоґы