ЦихловыеБогуцкая Н. Г., Насека А. М. Каталог бесчелюстных и рыб пресных и солоноватых вод России с номенклатурными и таксономическими комментариями. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2004. — С. 209. — 389 с. — ISBN 5-87317-177-7., или цихлиды , — семейство лучепёрых рыб из отряда Cichliformes. Ранее включалось в отряд окунеобразных (Perciformes).

Описание Цихлиды имеют широкий диапазон размеров тела — от видов меньше чем 2,5 см в длину (например, самка Neolamprologus multifasciatus) до гораздо больших, приближающихся к 1 м в длину (например Boulengerochromis и Cichla). Группа цихлид представляет столь же широкое разнообразие форм тела, начиная с сильно сжатых с боков видов (таких как Altolamprologus, Pterophyllum и Symphysodon) и до видов, тело которых цилиндрическое и очень удлинённое (таких, как Julidochromis, Teleogramma, Teleocichla, Crenicichla, и Gobiocichla). В целом, однако, цихлиды, как правило, среднего размера, имеют тело овальной формы и слегка сжатое с боков.

Все цихлиды проявляют заботу о потомстве, некоторые из них инкубируют икру во рту.

Многие цихлиды, например тиляпия, являются важными промысловыми рыбами, другие виды представляют интерес в качестве объекта спортивного рыболовства — в частности, вид Cichla. Также многие цихлиды, включая скалярий, оскаров и дискусов, высоко ценятся среди аквариумистов в качестве объекта содержания и разведения.

В России, в Краснодарском крае, встречается как минимум два вида: мозамбикская тилапия (Oreochromis mossambicus) и восьмиполосая цихлазома (Rocio octofasciata). Оба вида являются аллохтонными, то есть чужеродными. Первый из них проник в местные водоёмы из рыбоводных хозяйств, а второй, по всей видимости, из аквариумов любителей.

Цихлиды являются семейством позвоночных с наибольшим числом видов, находящихся под угрозой исчезновения. Большинство таких видов находится трибе Haplochromini подсемейства Pseudocrenilabrinae.

Классификация В семейство цихловых включают большое число разнообразных видов рыб. Уже описаны около 1300 видов, а вместе с ещё не описанными, общее количество достигает 1900, что делает цихловых одним из трёх самых крупных семейств позвоночных.

По данным World Register of Marine Species, на январь 2026 года семейство включает 4 подсемейства и 262 рода.:

Chuco Fernández-Yépez, 1969 Metriaclima Stauffer, Bowers, Kellogg & McKaye, 1997 Rubricatochromis Lamboj & Koblmüller, 2023 Cichlinae Bonaparte, 1835 Acarichthys Eigenmann, 1912 Acaronia Myers, 1940 Aequidens Eigenmann & Bray, 1894 Amatitlania Schmitter-Soto, 2007 Amphilophus Agassiz, 1859 Andinoacara Musilová, Říĉan & Novák, 2009 Apistogramma Regan, 1913 Apistogrammoides Meinken, 1965 Archocentrus Gill, 1877 Astatheros Pellegrin, 1904 Astronotus Swainson, 1839 Australoheros Rícan & Kullander, 2006 Biotodoma Eigenmann & Kennedy, 1903 Biotoecus Eigenmann & Kennedy, 1903 Bujurquina Kullander, 1986 Caquetaia Fowler, 1945 Chaetobranchopsis Steindachner, 1875 Chaetobranchus Heckel, 1840 Chiapaheros McMahan & Piller, 2015 Chocoheros Říčan & Piálek, 2016 Chortiheros Říčan & Dragová, 2016 Cichla Bloch & Schneider, 1801 Cichlasoma Swainson, 1839 Cincelichthys McMahan & Piller, 2015 Cleithracara Kullander & Nijssen, 1989 Congolapia Dunz, Vreven & Schliewen, 2012 Crenicara Steindachner, 1875 Crenicichla Heckel, 1840 Cribroheros Říčan & Piálek, 2016 Cryptoheros Allgayer, 2001 Darienheros Říčan & Novák, 2016 Dicrossus Steindachner, 1875 Geophagus Heckel, 1840 Guianacara Kullander & Nijssen, 1989 Gymnogeophagus Miranda Ribeiro, 1918 Herichthys Baird & Girard, 1854 Heroina Kullander, 1996 Heros Heckel, 1840 Hoplarchus Kaup, 1860 Hypselecara Kullander, 1986 Hypsophrys Agassiz, 1859 Isthmoheros Říčan & Novák, 2016 Ivanacara Römer & Hahn, 2007 Kihnichthys McMahan & Matamoros, 2015 Krobia Kullander & Nijssen, 1989 Kronoheros Říčan & Piálek, 2016 Laetacara Kullander, 1986 Maskaheros McMahan & Piller, 2015 Mayaheros Říčan & Piálek, 2016 Mazarunia Kullander, 1990 Mesoheros McMahan & Chakrabarty, 2015 Mesonauta Günther, 1862 Microgeophagus Frey, 1957 Mikrogeophagus Meulengracht-Madsen, 1968 Nandopsis Gill, 1862 Nannacara Regan, 1905 Oscura McMahan & Chakrabarty, 2015 Panamius Schmitter-Soto, 2007 Parachromis Agassiz, 1859 Paraneetroplus Regan, 1905 Petenia Günther, 1862 Pterophillum Pterophyllum Heckel, 1840 Retroculus Eigenmann & Bray, 1894 Rheoheros McMahan & Matamoros, 2015 Rocio Schmitter-Soto, 2007 Rondonacara Ottoni & Mattos, 2015 Satanoperca Günther, 1862 Symphysodon Heckel, 1840 Taeniacara Myers, 1935 Tahuantinsuyoa Kullander, 1986 Talamancaheros Říčan & Novák, 2016 Teleocichla Kullander, 1988 Theraps Günther, 1862 Thorichthys Meek, 1904 Tomocichla Regan, 1908 Trichromis McMahan & Chakrabarty, 2015 Uaru Heckel, 1840 Wajpamheros Říčan & Piálek, 2016 Etroplinae Kullander, 1998 Etroplus Cuvier, 1830 Paretroplus Bleeker, 1868 Pseudetroplus Bleeker in Günther, 1862 Pseudocrenilabrinae Fowler, 1934 Abactochromis Oliver & Arnegard, 2010 Alcolapia Thys van den Audenaerde, 1969 Allochromis Greenwood, 1980 Alticorpus Stauffer & McKaye, 1988 Altolamprologus Poll, 1986 Anomalochromis Greenwood, 1985 Aristochromis Trewavas, 1935 Asprotilapia Boulenger, 1901 Astatoreochromis Pellegrin, 1904 Astatotilapia Pellegrin, 1904 Aulonocara Regan, 1922 Aulonocranus Regan, 1920 Baileychromis Poll, 1986 Bathybates Boulenger, 1898 Benitochromis Lamboj, 2001 Benthochromis Poll, 1986 Boulengerochromis Pellegrin, 1904 Buccochromis Eccles & Trewavas, 1989 Callochromis Regan, 1920 Caprichromis Eccles & Trewavas, 1989 Cardiopharynx Poll, 1942 Chalinochromis Poll, 1974 Champsochromis Boulenger, 1915 Cheilochromis Eccles & Trewavas, 1989 Chetia Trewavas, 1961 Chilochromis Boulenger, 1902 Chilotilapia Boulenger, 1908 Chindongo Li, Konings & Stauffer, 2016 Chromidotilapia Boulenger, 1898 Coelotilapia Dunz & Schliewen, 2013 Congochromis Stiassny & Schliewen, 2007 Copadichromis Eccles & Trewavas, 1989 Coptodon Gervais, 1853 Corematodus Boulenger, 1897 Ctenochromis Pfeffer, 1893 Ctenopharynx Eccles & Trewavas, 1989 Cunningtonia Boulenger, 1906 Cyathochromis Trewavas, 1935 Cyathopharynx Regan, 1920 Cyclopharynx Poll, 1948 Cynotilapia Regan, 1922 Cyphotilapia Regan, 1920 Cyprichromis Scheuermann, 1977 Cyrtocara Boulenger, 1902 Danakilia Thys van den Audenaerde, 1969 Dimidiochromis Eccles & Trewavas, 1989 Diplotaxodon Trewavas, 1935 Divandu Lamboj & Snoeks, 2000 Docimodus Boulenger, 1897 Eclectochromis Eccles & Trewavas, 1989 Ectodus Boulenger, 1898 Enantiopus Boulenger, 1906 Enigmatochromis Lamboj, 2009 Eretmodus Boulenger, 1898 Etia Schliewen & Stiassny, 2003 Exochochromis Eccles & Trewavas, 1989 Fossorochromis Eccles & Trewavas, 1989 Gaurochromis Greenwood, 1980 Genyochromis Trewavas, 1935 Gephyrochromis Boulenger, 1901 Gnathochromis Poll, 1981 Gobiocichla Kanazawa, 1951 Grammatotria Boulenger, 1899 Greenwoodochromis Poll, 1983 Haplochromis Hilgendorf, 1888 Haplotaxodon Boulenger, 1906 Hemibates Regan, 1920 Hemichromis Peters, 1857 Hemitaeniochromis Eccles & Trewavas, 1989 Hemitilapia Boulenger, 1902 Heterochromis Regan, 1922 Hoplotilapia Hilgendorf, 1888 Interochromis Yamaoka, Hori & Kuwamura, 1998 Iodotropheus Oliver & Loiselle, 1972 Iranocichla Coad, 1982 Jabarichromis Haefeli, Schedel, Ronco, Indermaur & Salzburger, 2024 Julidochromis Boulenger, 1898 Konia Trewavas, 1972 Labeotropheus Ahl, 1926 Labidochromis Trewavas, 1935 Lamprologus Schilthuis, 1891 Lepidiolamprologus Pellegrin, 1904 Lestradea Poll, 1943 Lethrinops Regan, 1922 Lichnochromis Trewavas, 1935 Limbochromis Greenwood, 1987 Limnochromis Regan, 1920 Limnotilapia Regan, 1920 Lithochromis Lippitsch & Seehausen, 1998 Lobochilotes Boulenger, 1915 Lufubuchromis Schedel, Kupriyanov, Katongo & Schliewen, 2020 Macropleurodus Regan, 1922 Maravichromis Eccles & Trewavas, 1989 Maylandia Meyer & Foerster, 1984 Mbipia Lippitsch & Seehausen, 1998 Mchenga Stauffer & Konings, 2006 Melanochromis Trewavas, 1935 Microchromis Johnson, 1975 Myaka Trewavas, 1972 Mylochromis Regan, 1920 Naevochromis Eccles & Trewavas, 1989 Nanochromis Pellegrin, 1904 Neochromis Regan, 1920 Neolamprologus Colombé & Allgayer, 1985 Nimbochromis Eccles & Trewavas, 1989 Nyassachromis Eccles & Trewavas, 1989 Ophthalmotilapia Pellegrin, 1904 Oreochromis Günther, 1889 Orthochromis Greenwood, 1954 Otopharynx Regan, 1920 Palaeoplex Schedel, Kupriyanov, Katongo & Schliewen, 2020 Pallidochromis Turner, 1994 Paracyprichromis Poll, 1986 Paragobiocichla Schliewen & Weiss, 2019 Paralabidochromis Greenwood, 1956 Parananochromis Greenwood, 1987 Pelmatochromis Steindachner, 1894 Pelmatolapia Thys van den Audenaerde, 1969 Pelvicachromis Thys van den Audenaerde, 1968 Perissodus Boulenger, 1898 Petrochromis Boulenger, 1898 Petrotilapia Trewavas, 1935 Pharyngochromis Greenwood, 1979 Placidochromis Eccles & Trewavas, 1989 Platytaeniodus Boulenger, 1906 Plecodus Boulenger, 1898 Protomelas Eccles & Trewavas, 1989 Pseudocrenilabrus Fowler, 1934 Pseudosimochromis Nelissen, 1977 Pseudotropheus Regan, 1922 Pterochromis Trewavas, 1973 Pundamilia Seehausen & Lippitsch, 1998 Pungu Trewavas, 1972 Pyxichromis Greenwood, 1980 Reganochromis Whitley, 1929 Rhamphochromis Regan, 1922 Sargochromis Regan, 1920 Sarotherodon Rüppell, 1852 Schubotzia Boulenger, 1914 Schwetzochromis Poll, 1948 Sciaenochromis Eccles & Trewavas, 1989 Serranochromis Regan, 1920 Shuja Genner, Ngatunga & Turner, 2022 Simochromis Boulenger, 1898 Spathodus Boulenger, 1900 Steatocranus Boulenger, 1899 Stigmatochromis Eccles & Trewavas, 1989 Stomatepia Trewavas, 1962 Taeniochromis Eccles & Trewavas, 1989 Taeniolethrinops Eccles & Trewavas, 1989 Tangachromis Poll, 1981 Tanganicodus Poll, 1950 Teleogramma Boulenger, 1899 Telmatochromis Boulenger, 1898 Thoracochromis Greenwood, 1979 Thysochromis Daget, 1988 Tilapia Smith, 1840 Tramitichromis Eccles & Trewavas, 1989 Trematocara Boulenger, 1899 Trematochromis Poll, 1987 Trematocranus Trewavas, 1935 Triglachromis Poll & Thys van den Audenaerde, 1974 Tristramella Trewavas, 1942 Tropheops Trewavas, 1984 Tropheus Boulenger, 1898 Tylochromis Regan, 1920 Tyrannochromis Eccles & Trewavas, 1989 Variabilichromis Colombé & Allgayer, 1985 Wallaceochromis Lamboj, Trummer & Metscher, 2016 Xenochromis Boulenger, 1899 Xenotilapia Boulenger, 1899 Yssichromis Greenwood, 1980 Ptychochrominae Sparks, 2004 Katria Stiassny & Sparks, 2006 Oxylapia Kiener & Maugé, 1966 Paratilapia Bleeker, 1868 Ptychochromis Steindachner, 1880 Ptychochromoides Kiener & Maugé, 1966

Цихловые Северной Америки Herichthys Baird & Girard, 1854

Цихловые Центральной Америки Amatitlania Schmitter-Soto, 2007 Amphilophus Agassiz, 1859 Archocentrus Gill, 1877 Cryptoheros Allgayer, 2001 'Cichlasoma' Hypsophrys Agassiz, 1859 (Copora Fernandez-Yepez, 1969) Nandopsis Gill, 1862 Parachromis Agassiz, 1859 Paraneetroplus Regan, 1905 Petenia Gunther, 1862 Rocio Schmitter-Soto, 2007 Theraps Gunther, 1862 Thorichthys Meek, 1904 Tomocichla Regan, 1908 Vieja Fernandez-Yepez, 1969

Цихловые Южной Америки Acarichthys Eigenmann, 1912 Acaronia Myers, 1940 Aequidens Eigenmann & Bray, 1894 Andinoacara Musilova, Z., Rican, O. & Novak, J., 2009 Apistogramma Regan, 1913 Apistogrammoides Meinken, 1965 Astronotus Swainson, 1839 — Астронотус Australoheros Rican & Kullander, 2006 Biotodoma Eigenmann & Kennedy, 1903 Biotoecus Eigenmann & Kennedy, 1903 Bujurquina Kullander, 1986 Caquetaia Fowler, 1945 Chaetobranchopsis Steindachner, 1875 Chaetobranchus Heckel, 1840 Cichla Bloch & Schneider, 1801 Cichlasoma Swainson, 1839 Cleithracara Kullander & Nijssen, 1989 Crenicara Steindachner, 1875 Crenicichla Heckel, 1840 Dicrossus Steindachner, 1875 Geophagus Heckel, 1840 Guianacara Kullander & Nijssen, 1989 Gymnogeophagus Miranda Ribeiro, 1918