Врховниот суд на Соединетите Американски Држави (Англиски: Supreme Court of the United States) — највисок суд во федералното судство на Соединетите држави.Таа има крајна апелациска јурисдикција над сите случаи на федерални судови во САД и над државните судски случаи кои се однесуваат на прашања од уставниот или федералниот закон на САД . Таа, исто така, има оригинална јурисдикција за тесен опсег на случаи, особено „сите случаи што ги засегаат амбасадорите, другите јавни министри и конзули, и оние во кои една држава ќе биде Страна“. Во 1803 година, Судот си ја потврди моќта на судска ревизија , способност да го поништи статутот за прекршување на одредба од Уставот преку историскиот случај Марбери против Медисон . Исто така, може да ги укине претседателските директиви за прекршување на Уставот или законскиот закон .
Според членот три од Уставот на Соединетите Американски Држави , составот и процедурите на Врховниот суд првично беа утврдени од страна на 1-виот Конгрес преку Законот за правосудство од 1789 година . Како и од 1869 година, судот се состои од девет судии - главен судија на Соединетите држави и осум соработници - кои се состануваат во зградата на Врховниот суд во Вашингтон, Судиите имаат доживотен мандат , што значи дека остануваат на суд додека не умрат , се пензионираат, поднесуваат оставки или се отповикуваат и сменети од функцијата. Кога ќе се појави празно место, претседателот , со совет и согласност на Сенатот , назначува нов судија. Секој судија има единствен глас при одлучувањето за случаите што се расправаат пред судот. Кога е во мнозинство, главниот судија одлучува кој го пишува мислењето на судот ; инаку, највисоката правда во мнозинството ја доделува задачата за пишување на мислењето.
Во просек, Врховниот суд добива околу 7.000 претставки за писмено овластувања секоја година, но одобрува само околу 80.
Историја лево|мини|220x220пкс|Кралската берза, Њујорк, првото место за состаноци на Врховниот суд За време на дебатата за поделбата на овластувањата помеѓу законодавниот и извршниот оддел, делегатите на Уставната конвенција од 1787 година ги утврдија параметрите за националното судство. Создавањето „трета гранка“ на власта беше нова идеја[потребен е цитат]; во англиската традиција, судските прашања биле третирани како аспект на кралската (извршна) власт. На почетокот, делегатите кои се противеа на силна централна влада тврдеа дека националните закони може да се спроведуваат од државните судови, додека други, вклучително и Џејмс Медисон, се залагаа за национална судска власт составена од трибунали избрани од националниот законодавен дом. Беше предложено судството да има улога во проверката на моќта на извршната власт да стави вето или да ги ревидира законите.
На крајот, изготвувачите направија компромис со скицирање само на генерален преглед на судството во членот три од Уставот на Соединетите Американски Држави, доделувајќи ја федералната судска власт на „еден врховен суд и во такви пониски судови какви што Конгресот одвреме-навреме може да ги одреди и воспостави. Тие не ги оцртуваат ниту точните овластувања и прерогативи на Врховниот суд, ниту организацијата на судската гранка во целина.
Првиот конгрес на Соединетите Американски Држави обезбеди детална организација на федералното судство преку Законот за правосудство од 1789 година. Врховниот суд, највисокиот судски трибунал во земјата, требаше да заседава во главниот град на нацијата и првично ќе биде составен од главен судија и пет придружни судии . Актот, исто така, ја подели земјата на судски области, кои пак беа организирани во кругови. Од судиите се бараше да „возат кола“ и да одржуваат покраински суд двапати годишно во нивната доделена судска област.
Веднаш по потпишувањето на актот во законот, претседателот Џорџ Вашингтон ги номинираше следните луѓе да служат во судот: Џон Џеј за главен судија и Џон Ратлиџ, Вилијам Кушинг, Роберт Х. Харисон, Џејмс Вилсон и Џон Блер Џуниор како придружни судии. Сите шест беа потврдени од Сенатот на 26 септември 1789 година; сепак, Харисон одби да служи, а Вашингтон подоцна го номинираше Џејмс Ајредел на негово место.
Врховниот суд ја одржа својата инаугуративна седница од 2 февруари до 10 февруари 1790 година, во Кралската берза во Њујорк Сити, тогашен главен град на САД. Таму се одржа втора седница во август 1790 година. Најраните седници на судот беа посветени на организациски постапки, бидејќи првите случаи стигнаа до него дури во 1791 година. Кога главниот град на нацијата беше преместен во Филаделфија во 1790 година, Врховниот суд го стори тоа како добро. По првичниот состанок во Салата на независноста, судот ги основа своите совети во Градското собрание.
Рани почетоци лево|мини|325x325пкс|Џон Маршал, врховен судија од 1801 до 1835 година
За време на главните судии Џеј, Ратлиџ и Елсворт (1789–1801), судот слушнал неколку случаи; нејзината прва одлука беше Вест против Барнс (1791), случај кој вклучува постапка. Со оглед на тоа што судот првично имаше само шест члена, секоја одлука што ја донесе со мнозинство беше донесена и со две третини (гласајќи четири спрема два). Сепак, Конгресот отсекогаш дозволувал помалку од полноправното членство на судот да донесува одлуки, почнувајќи со кворум од четворица судии во 1789 година. , Чишолм против Џорџија (1793), што беше сменето во рок од две години со усвојувањето на Единаесеттиот амандман.
Моќта и престижот на судот значително се зголемија за време на Маршаловиот двор (1801–1835). Под Маршал, судот ја воспостави моќта на судска ревизија врз актите на Конгресот, вклучително и прецизирање како врховен излагач на Уставот (Marbury v. федералната влада и државите, особено Мартин против Закупецот на Хантер, МекКулах против Мериленд и Гибонс против Огден.
Маршаловиот суд, исто така, ја прекина практиката секој судија да го издава своето мислење сериатим, [остаток од британската традиција, и наместо тоа да дава единствено мнозинско мислење. Исто така, за време на мандатот на Маршал, иако надвор од контрола на судот, импичментот и ослободувањето на судијата Семјуел Чејс од 1804 до 1805 година помогна да се зацврсти принципот на независност на судството.
Од Тани до Тафт Судот Тани (1836–1864) донесе неколку важни одлуки, како што е Шелдон против Сил, кој сметаше дека иако Конгресот не може да ги ограничи темите што Врховниот суд може да ги слуша, може да ја ограничи јурисдикцијата на пониските федерални судови за да ги спречи расправа за предмети кои се занимаваат со одредени предмети. Сепак, првенствено е запаметен по неговата пресуда во Дред Скот против Сендфорд, која помогна да се забрза американската граѓанска војна. Во ерата на реконструкција, судовите Чејс, Вејт и Фулер (1864–1910) ги толкуваа новите амандмани на Уставот од Граѓанската војна и ја развија доктрината за суштински правилен процес (Лохнер против Њујорк; Адаир против САД). Големината на судот последен пат била променета во 1869 година, кога била поставена на девет.
Во рамките на Бејт и Тафт судовите (1910–1930), судот одлучи дека Четиринаесеттиот амандман вклучил некои гаранции од Законот за правата против државите (Гитлов против Њујорк), кои се бореле со новите антимонополски статути (Standard Oil Co. на Њу Џерси против Соединетите Американски Држави), ја потврди уставноста на воената регрутација (Селективни предлози за законски случаи) и донесе суштинска доктрина на правилен процес до нејзиниот прв апогеј (Адкинс против детската болница).
Новата ера на договор За време на судовите Хјуз, Стоун и Винсон (1930-1953), судот доби сопствено сместување во 1935 година и го промени своето толкување на Уставот, давајќи пошироко читање на овластувањата на федералната влада за да го олесни Новиот на претседателот Френклин Д. Рузвелт Зделка (најистакнато хотелот West Coast Co. против Периш, Викард против Филбурн, Соединетите Американски Држави против Дарби и Соединетите Американски Држави против Батлер). За време на Втората светска војна, судот продолжи да ја фаворизира моќта на владата, поддржувајќи ја интернирањето на Јапонските Американци (Корематсу против Соединетите Американски Држави) и задолжителното ветување за верност (Училишниот округ Минерсвил против Гобитис). Сепак, Гобитис набрзо беше отфрлен (Одбор за образование на државата Западна Вирџинија против Барнет), а случајот за запленување на челик го ограничи провладиниот тренд.
Судот Ворен (1953–1969) драматично ја прошири силата на уставните граѓански слободи. Тој заклучи дека сегрегацијата во јавните училишта ја прекршува клаузулата за еднаква заштита од Четиринаесеттиот амандман (Браун против Одборот за образование, Болинг против Шарп и Грин против . Тој призна општо право на приватност (Грисволд против Конектикат),] ја ограничи улогата на религијата во јавното училиште, најистакнато Енгел против Витале и Училишниот округ Абингтон против Шемп, инкорпорирани повеќето гаранции од Законот за правата против државите, нагласено Мап против Охајо (правило за исклучување) и Гидеон против Вејнрајт (право на назначен бранител) и бараше кривично дело осомничените да бидат известени за сите овие права од полицијата (Миранда против Аризона). Во исто време, судот ги ограничи тужбите за клевета од јавни личности (New York Times Co. против Саливан) и ѝ обезбеди на владата непрекината серија на антимонополски победи.
Бургер, Ренквист и Робертс Судот Бургер (1969–1986) забележа конзервативна промена. Исто така, го прошири правото на Грисволд на приватност за да ги урива законите за абортус (Ро против Вејд), но длабоко поделени на афирмативна акција (Регенти на Универзитетот во Калифорнија против Баке) и регулатива за финансирање на кампањата (Бакли против Валео). Таа, исто така, се поколеба околу смртната казна, одлучувајќи прво дека повеќето апликации се неисправни (Фурман против Џорџија), но подоцна дека самата смртна казна не е неуставна (Грег против Џорџија).
Судот Ренквист (1986–2005) беше познат по неговото заживување на судското спроведување на федерализмот, нагласувајќи ги границите на афирмативните овластувања на Уставот (Соединетите држави против Лопез) и силата на неговите ограничувања на тие овластувања (Seminole Tribe v. Флорида, Град Боерн против Флорес). Ги урна државните училишта за еден пол како кршење на еднаква заштита (Соединетите Американски Држави против Вирџинија), законите против содомијата како прекршување на суштински правилен процес (Лоренс против Тексас) и ветото на линијата (Клинтон против Њујорк) но ги потврди училишните ваучери (Зелман против Симонс-Харис) и ги потврди ограничувањата на Ро за законите за абортус (Планирано родителство против. Кејси). Одлуката на судот во Буш против Гор, со која заврши пребројувањето на изборите за време на претседателските избори во Соединетите Држави во 2000 година, останува особено контроверзна со дебатата која трае за вистинскиот победник и дали пресудата треба или не да претставува преседан.
Судот Робертс (2005-денес) се смета за поконзервативен и поконтроверзен од Судот Ренквист. Некои од неговите главни пресуди се однесуваат на федералната превенција (Вајт против Левин), граѓанската постапка (Твомбли-Икбал), правата на глас и федералното правосилност (округот Шелби), абортусот (Гонзалес против Кархарт и Добс против Женската здравствена организација Џексон), климатски промени (Масачусетс против ЕПА), истополови бракови (Соединетите Американски Држави против Виндзор и Обергефел против. Хоџис) и Бил на правата, како на пример во Граѓаните Обединети против Федералната изборна комисија (прв амандман), Хелер-Мекдоналд-Бруен (втор амандман) и Базе против Рис (Осми амандман).
Состав
Номинација, потврда и назначување