Лімітроф (ад праз фр.— памежны).

Назва правінцый на межах - лімесе Рымскай імперыі ў Старажытным Рыме. Распаўсюджаная сярод савецкіх і расейскіх шавіністаў, рэваншыстаў і геапалітыкаў ХХ - пач. ХХІ ст. назва дзяржаў, якія ўтварыліся пасля распаду Расійскай імперыі: Літва, Латвія, Эстонія і Фінляндыя, пазней пасля развалу - СССР былыя яго рэспублікі. Прамежкавая прастора паміж імперыямі або цывілізацыямі

Канцэпцыя Пачаткова тэрмін літаральна азначаў - тэрыторыю ці правінцыю вызначаную сенатам ці імператарам дзеля ўтрымання памежных (лац. limitanei) легіёнаў. Дзеля абазначэння тэрыторый на памежжы паміж імперыямі ці цывілізацыямі тэрмін пачалі ўжываць у французкай дыпламатычнай мове у сярэдзіне 18 ст. адтуль ен трапіў у англійскую мову, аднак ня быў шырока ўжываны.

Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны паняцце «памежныя дзяржавы» адышло ў шэраг гістарычных аж да канца Другой сусветнай вайны. Перамога над Германіяй вярнула заходнія межы СССР, галоўным чынам, да межаў Расійскай імперыі пачатку Першай сусветнай вайны (за выключэннем Фінляндыі і Польшчы, а таксама Карскай вобласці). Энцыклапедыі выдадзеныя ў СССР у 1928-1939 г. запісваюць ў лімітрофы Фінляндыю, Балтыю, Польшчу

Ужываючы ўжо вядомы тэрмін да той жа геапалітычнай сукупнасці, якая меўся на ўвазе пад паняццем памежных дзяржаў у перыяд 1917-1945 гг., В. Цымбурскі толькі мадэрнізаваў яго вызначэнне, звязаўшы яго са сфармуляванай ім канцэпцыяй «міжцывілізацыйнага пояса» . Гэты раней вядомы тэрмін быў рэактываваны ў лексіконе сучаснай расійскай паліталогіі.Цяпер маюцца на ўвазе новыя дзяржавы, якія абвясцілі свой суверэнітэт падчас распаду СССР.

Паняцце «цывілізацыйных міжсветаў», або лімітрофаў, мае важнае метадалагічнае значэнне ў цывілізацыйным раяніраванні. Гэта паняцце звязана менавіта з праблемамі межаў цывілізацый і апісвае тэрыторыі, якія патэнцыйна маюць элемент канфлікту (гістарычны, этнічны, культурны і г.д.), і дапамагае вырашаць такія канфлікты. У рэгіянальных даследаваннях цывілізацыйны падыход даволі распаўсюджаны, і паняцце «лімітроф» адыгрывае ў ім важную ролю, бо яно звязана з такімі шырока ўжывальнымі ў рэгіянальных даследаваннях паняццямі, як «тэрыторыя», «дзяржава», «міждзяржаўная прастора», «цывілізацыйныя міжсветы».

На сённяшні дзень тэрмін і канцэпцыя шырока выкарыстоўваецца ў расейскай прапагандзе і рыторыцы пры апраўданні яе агрэсіі супраць суседзяў, генацыда і тэрарыстычнай вайны.

Дактрына Цымбурскага «Вялікі лімітроф». Вывучэнне Вялікага лімітрофа цесна пераплятаецца з пытаннямі даследаванняў у палітычнай геаграфіі і геапалітыцы. Цымбурскі разглядае пояс лімітрофаў, які прылягае да Расіі, як «гіганцкі лімітроф, які, рассякаючы Еўразію, ізалюе Расію і надае ёй рысы своеасаблівага вострава ўнутры кантынента».

Цымбурскі сцвярджае, што «вялікі міжцывілізацыйны паяс (Лімітроф), які цягнецца ад Прыбалтыкі праз Усходнюю Еўропу і, ахопліваючы Каўказ, постсавецкую Цэнтральную Азію і так званую старую Тыбета-Сіньцзян-Мангольскую Цэнтральную Азію, заканчваецца ў Карэі». Ён сцвярджае, што гэты «пояс тэрыторый-праліў аддзяляе Расію ад цэнтраў сілы, якія развіліся на платформах іншых цывілізацый».

Межы «Вялікага лімітрофа» Вялікі лімітроф распасціралася па ўсім кантыненце ад Польшчы і Прыбалтыкі да Паміра і Цянь-Шаня, ахопліваючы Усходнюю Еўропу з Балканамі, Каўказам і «новай», гэта значыць постсавецкай, Цэнтральнай Азіяй. З культурнага і геаграфічнага пункту гледжання гэты пояс, або Вялікі Лімітроф, утвораны пераходнымі перыферыямі ўсіх цывілізацый Старога Свету: рамана-германскай (Заходняя Еўропа), араба-іранскай (Блізкі і Сярэдні Усход), рускай, кітайскай і індыйскай. Яна знаходзіць свой натуральны працяг у цюркска-мангольскіх землях на стыку Кітайскай і Рускай платформаў, сваё адгалінаванне ў Тыбеце і канец на Карэйскім паўвостраве. Цымбурскі лічыць, што, хутчэй за ўсё, найважнейшыя ваенна-стратэгічныя і геаэканамічныя падзеі пачатку XXI стагоддзя адбудуцца на Вялікім Лімітрофе.

Іншыя погляды на праблему Вялікага лімітрофа і палітычнае выкарыстанне.

Ідэю Вялікага Лімітрофа з 1994 года незалежна распрацаваны варонежскім гісторык С. Хатунцаў. Ён апісвае Вялікі Лімітроф як паласу, якая цягнецца ад Фінляндыі праз Прыбалтыку, Польшчу і Заходнюю Украіну, затым праз Малдову і горны Крым.— у Закаўказзе і Анатолію. За Каспійскім морам яна ўключае частку Туркменістана, Афганістана, Пакістана, Кашміра, Уйгурыі і, нарэшце, праз Манголію, Маньчжурыю і Прымор'е дасягае Курыльскай хрыбта, Алеўцкіх астравоў і Аляскі. У адрозненне ад Хатунцава, Цымбурскі ўключае ў Вялікі Лімітроф значна большую частку Усходняй Еўропы і ўвесь рэгіён пустынь і паўпустынь на поўнач ад Паміра, але не ўключае Афганістан і Пакістан. Акрамя таго, ён не бачыць ніякіх лімітрофных прастор у Ціхім акіяне.

Амаль адразу расейскія рэваншысцкія, шавіністычныя і неаімперыяльныя колы ўзяліся выкарыстоўваць гэтую канцэпцыю і тэрміналогію зневажаючы суседзяў і апраўдваючы сваю агрэсіўную палітыку супраць іх (Грузія, Прыбалтыка, Украіна). Пад крылом спецслужбаў і расейскіх ўрадавых пляцовак з 2007 праводзіліся з'езды прарасійскіх актывістаў, якія выстаўлялі нейкія патрабаванні да кіруючых колаў суседніх краін.

Падчас расійска ўкраінскай вайны з 2014 г. А.Г. Дугін неаднаразова заклікаў падначаліць, знішчыць або русіфікаваць усе лімітрофныя абшары і народы.

Глядзі так сама

Гранічныя краіны (Усходняя Еўропа) Буферная дзяржава Санітарны кардон Intermarium Сярэдняя Еўропа Блізкае замежжа Марка (тэрыторыя)

Спасылкі Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XX стагоддзя Катэгорыя:Наступствы Першай сусветнай вайны