Могілкі Рыверсайд () — гістарычныя могілкі ў горадзе Кліўленд (Агая, ЗША). Адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых неканфесійных некропаляў на заходнім беразе ракі Каяхога, дзе пахаваны вядомыя амерыканскія палітыкі, прамыслоўцы, а таксама прадстаўнікі беларускай эміграцыі.
Гісторыя
У 1875 годзе жыхары заходняй часткі Кліўленда сутыкнуліся з неабходнасцю стварэння новых вялікіх могілак, паколькі існуючыя (напрыклад, Манро-стрыт) ужо не адпавядалі патрэбам горада, які хутка рос. У кастрычніку 1875 года быў створаны камітэт, які абраў для гэтых мэтаў фермерскія ўгоддзі Тайтуса Брэйнарда. У лістападзе таго ж года была афіцыйна заснавана Асацыяцыя могілак Рыверсайд (). Яе першым прэзідэнтам стаў Джасая Барбер-малодшы.
Плошча набытага ўчастка складала 102 з паловай акры. Тэрыторыя мела ўзгорысты рэльеф, лясы, яры і знаходзілася на крутым беразе з маляўнічым відам на даліну ракі Каяхога (што і дало назву «Рыверсайд» — прырэчныя). Планіроўку тэрыторыі выканаў вядомы ландшафтны архітэктар Э. О. Швагерль у стылі «садова-паркавых могілак» з выкарыстаннем выгнутых алей і дэкаратыўных штучных азёр з масткамі. Асноўную тапаграфічную працу правёў інжынер Джон Аклі.
Урачыстае адкрыццё некропаля адбылося 11 лістапада 1876 года. У цырымоніі, прымеркаванай да стагоддзя незалежнасці ЗША, узяў удзел губернатар Агая і будучы прэзідэнт ЗША Рэзерфард Бёрчард Хейс, які пасадзіў адно з мемарыяльных дрэў уздоўж цэнтральнай алеі.
У канцы 1870-х гадоў на тэрыторыі была пабудавана мураваная капліца ў неагатычным стылі, а ў 1890-х гадах — вялікая брама-вартаўня (гэтыя будынкі сёння ўключаны ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША).
У XX стагоддзі будаўніцтва аўтамагістраляў (I-71) прывяло да скарачэння плошчы могілак і асушэння азёр. Сёння на могілках налічваецца больш за 43 000 помнікаў і больш за 58 000 пахаванняў.
Беларускія пахаванні
З канца XIX стагоддзя ў Кліўлендзе пачала фарміравацца беларуская дыяспара. Пасля Другой сусветнай вайны ў горад прыбыла значная колькасць беларускіх эмігрантаў з ліку перамешчаных асоб. У 1951 годзе імі быў заснаваны прыход Божай Маці Жыровіцкай (у юрысдыкцыі БАПЦ).
У 1980-х гадах парафія Жыровіцкай Божай Маці падпісала пагадненне з Асацыяцыяй могілак Рыверсайд аб выдзяленні асобнага ўчастка для пахавання беларусаў. На гэтай беларускай дзялянцы быў усталяваны агульны манумент з выявай Абраза Маці Божай Жыровіцкай, вялікім васьміканцовым праваслаўным крыжам і беларускамоўным надпісам «Памяці тых што знайшлі вечны супакой на чужыне. Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква Божае Маці Жыровіцкае. Кліўлэнд, Агаё».
Сярод вядомых беларускіх дзеячаў, пахаваных на могілках Рыверсайд: Аўген Калубовіч (1910—1987) — прэм'ер-міністр урада БНР у выгнанні, гісторык і пісьменнік. Іна Рытар (Аляксандра Саковіч) (1906—1997) — беларуская пісьменніца і мемуарыстка, жонка Аўгена Калубовіча. Сяргей Карніловіч (1929—1993) — грамадскі дзеяч, шматгадовы старшыня Беларуска-амерыканскага цэнтра «Полацак» у Кліўлендзе. Антон Кананчук (1914—1991) — грамадскі дзеяч, старшыня парафіяльнай рады БАПЦ у Кліўлендзе.
Іншыя вядомыя асобы
На могілках Рыверсайд таксама пахаваны многія выбітныя амерыканцы: Джэймс Форд Родс — амерыканскі гісторык, лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі. Лінда Істман — дырэктарка Публічнай бібліятэкі Кліўленда (першая жанчына ў ЗША, якая ўзначаліла сталічную бібліятэку). Роберт Локвуд-малодшы — знакаміты амерыканскі блюзавы гітарыст і спявак. Клод Фостэр — вынаходнік аўтамабільных амартызатараў. Джон Дэйкін — чыгуначнік, які кіраваў жалобным цягніком прэзідэнта Аўраама Лінкальна праз Кліўленд.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Могілкі ЗША Катэгорыя:Кліўленд Катэгорыя:З’явіліся ў 1876 годзе Катэгорыя:Беларускія могілкі ў замежжы Катэгорыя:Беларусы ў ЗША