thumb|Róża wiatrów (róża kompasowa) z podziałem na 32 rumby - graficznie wyróżniono cztery poziomy systemu. Rumb – pozaukładowa miara kąta uzyskana przez podział okręgu na 32 części. Niegdyś powszechnie używana w nawigacji morskiej, nieomal całkowicie wyparta przez system 360°. Jeden rumb = 11,25° (0,1963495 rad).
Budowa systemu System składa się z hierarchicznych poziomów: poziom I – kierunki kardynalne (oznaczenia jednoliterowe): północ (N), wschód (E lub niem. O), południe (S) i zachód (W) poziom II – kierunki interkardynalne (oznaczenia dwuliterowe): północny wschód (NE lub NO), południowy wschód (SE lub SO), południowy zachód (SW) oraz północny zachód (NW) poziom III – nazwy/oznaczenia składają się z połączenia nazw/oznaczeń sąsiadujących ze sobą kierunków kardynalnych i interkardynalnych, np. północny północny wschód (oznaczenia trzyliterowe, np. NNE lub NNO) poziom IV – nazwy/oznaczenia tworzy się według schematu: nazwa/oznaczenie najbliższego kierunku kardynalnego lub interkardynalnego + przyimek ku (pol.), by (ang.), zu (niem.) + nazwa/oznaczenie kierunku kardynalnego, w którego stronę jest odchylony dany kierunek, np. północ ku wschodowi (NbE), północny zachód ku zachodowi (NWbW)
Pół- i ćwierćrumby mały|Tabela przeliczania rumbów na stopnie. Locja Bałtyku 1958.
Potrzeba dalszego doprecyzowania systemu została zrealizowane poprzez podział rumbów na pół lub ćwierć, co dało system składający się ze 128 jednostek. ¼ rumba odpowiada 2,8125° (czyli 2° 48′ 45″)
rumby kąt zgodnie z ruchem wskazówek przeciwnie do ruchu wskazówek bez by (ku) przyjęte w United States Navy przyjęte w Royal Navy 0 0° 0′ 0″ N ¼ 2° 48′ 45″ N¼E NbE¾N N¼E N¼E N¼E ½ 5° 37′ 30″ N½E NbE½N N½E N½E N½E ¾ 8° 26′ 15″ N¾E NbE¼N N¾E N¾E N¾E 1 11° 15′ 0″ NbE 1 ¼ 14° 3′ 45″ NbE¼E NNE¾N NNE¾N NbE¼E NbE¼E 1 ½ 16° 52′ 30″ NbE½E NNE½N NNE½N NbE½E NbE½E 1 ¾ 19° 41′ 15″ NbE¾E NNE¼N NNE¼N NbE¾E NbE¾E 2 22° 30′ 0″ NNE 2 ¼ 25° 18′ 45″ NNE¼E NEbN¾N NNE¼E NNE¼E NNE¼E 2 ½ 28° 7′ 30″ NNE½E NEbN½N NNE½E NNE½E NNE½E 2 ¾ 30° 56′ 15″ NNE¾E NEbN¼N NNE¾E NNE¾E NNE¾E 3 33° 45′ 0″ NEbN 3 ¼ 36° 33′ 45″ NEbN¼E NE¾N NE¾N NE¾N NE¾N 3 ½ 39° 22′ 30″ NEbN½E NE½N NE½N NE½N NE½N 3 ¾ 42° 11′ 15″ NEbN¾E NE¼N NE¼N NE¼N NE¼N 4 45° 0′ 0″ NE 4 ¼ 47° 48′ 45″ NE¼E NEbE¾N NE¼E NE¼E NE¼E 4 ½ 50° 37′ 30″ NE½E NEbE½N NE½E NE½E NE½E 4 ¾ 53° 26′ 15″ NE¾E NEbE¼N NE¾E NE¾E NE¾E 5 56° 15′ 0″ NEbE 5 ¼ 59° 3′ 45″ NEbE¼E ENE¾N ENE¾N NEbE¼E NEbE¼E 5 ½ 61° 52′ 30″ NEbE½E ENE½N ENE½N NEbE½E NEbE½E 5 ¾ 64° 41′ 15″ NEbE¾E ENE¼N ENE¼N NEbE¾E NEbE¾E 6 67° 30′ 0″ ENE 6 ¼ 70° 18′ 45″ ENE¼E EbN¾N ENE¼E ENE¼E EbN¾N 6 ½ 73° 7′ 30″ ENE½E EbN½N ENE½E ENE½E EbN½N 6 ¾ 75° 56′ 15″ ENE¾E EbN¼N ENE¾E ENE¾E EbN¼N 7 78° 45′ 0″ EbN 7 ¼ 81° 33′ 45″ EbN¼E E¾N E¾N E¾N E¾N 7 ½ 84° 22′ 30″ EbN½E E½N E½N E½N E½N 7 ¾ 87° 11′ 15″ EbN¾E E¼N E¼N E¼N E¼N 8 90° 0′ 0″ E 8 ¼ 92° 48′ 45″ E¼S EbS¾E E¼S E¼S E¼S 8 ½ 95° 37′ 30″ E½S EbS½E E½S E½S E½S 8 ¾ 98° 26′ 15″ E¾S EbS¼E E¾S E¾S E¾S 9 101° 15′ 0″ EbS 9 ¼ 104° 3′ 45″ EbS¼S ESE¾E ESE¾E ESE¾E EbS¼S 9 ½ 106° 52′ 30″ EbS½S ESE½E ESE½E ESE½E EbS½S 9 ¾ 109° 41′ 15″ EbS¾S ESE¼E ESE¼E ESE¼E EbS¾S 10 112° 30′ 0″ ESE 10 ¼ 115° 18′ 45″ ESE¼S SEbE¾E ESE¼S SEbE¾E SEbE¾E 10 ½ 118° 7′ 30″ ESE½S SEbE½E ESE½S SEbE½E SEbE½E 10 ¾ 120° 56′ 15″ ESE¾S SEbE¼E ESE¾S SEbE¼E SEbE¼E 11 123° 45′ 0″ SEbE 11 ¼ 126° 33′ 45″ SEbE¼S SE¾E SE¾E SE¾E SE¾E 11 ½ 129° 22′ 30″ SEbE½S SE½E SE½E SE½E SE½E 11 ¾ 132° 11′ 15″ SEbE¾S SE¼E SE¼E SE¼E SE¼E 12 135° 0′ 0″ SE 12 ¼ 137° 48′ 45″ SE¼S SEbS¾E SE¼S SE¼S SE¼S 12 ½ 140° 37′ 30″ SE½S SEbS½E SE½S SE½S SE½S 12 ¾ 143° 26′ 15″ SE¾S SEbS¼E SE¾S SE¾S SE¾S 13 146° 15′ 0″ SEbS 13 ¼ 149° 3′ 45″ SEbS¼S SSE¾E SSE¾E SSE¾E SSE¾E 13 ½ 151° 52′ 30″ SEbS½S SSE½E SSE½E SSE½E SSE½E 13 ¾ 154° 41′ 15″ SEbS¾S SSE¼E SSE¼E SSE¼E SSE¼E 14 157° 30′ 0″ SSE 14 ¼ 160° 18′ 45″ SSE¼S SbE¾E SSE¼S SbE¾E SbE¾E 14 ½ 163° 7′ 30″ SSE½S SbE½E SSE½S SbE½E SbE½E 14 ¾ 165° 56′ 15″ SSE¾S SbE¼E SSE¾S SbE¼E SbE¼E 15 168° 45′ 0″ SbE 15 ¼ 171° 33′ 45″ SbE¼S S¾E S¾E S¾E S¾E 15 ½ 174° 22′ 30″ SbE½S S½E S½E S½E S½E 15 ¾ 177° 11′ 15″ SbE¾S S¼E S¼E S¼E S¼E 16 180° 0′ 0″ S 16 ¼ 182° 48′ 45″ S¼W SbW¾S S¼W S¼W S¼W 16 ½ 185° 37′ 30″ S½W SbW½S S½W S½W S½W 16 ¾ 188° 26′ 15″ S¾W SbW¼S S¾W S¾W S¾W 17 191° 15′ 0″ SbW 17 ¼ 194° 3′ 45″ SbW¼W SSW¾S SSW¾S SbW¼W SbW¼W 17 ½ 196° 52′ 30″ SbW½W SSW½S SSW½S SbW½W SbW½W 17 ¾ 199° 41′ 15″ SbW¾W SSW¼S SSW¼S SbW¾W SbW¾W 18 202° 30′ 0″ SSW 18 ¼ 205° 18′ 45″ SSW¼W SWbS¾S SSW¼W SSW¼W SSW¼W 18 ½ 208° 7′ 30″ SSW½W SWbS½S SSW½W SSW½W SSW½W 18 ¾ 210° 56′ 15″ SSW¾W SWbS¼S SSW¾W SSW¾W SSW¾W 19 213° 45′ 0″ SWbS 19 ¼ 216° 33′ 45″ SWbS¼W SW¾S SW¾S SW¾S SW¾S 19 ½ 219° 22′ 30″ SWbS½W SW½S SW½S SW½S SW½S 19 ¾ 222° 11′ 15″ SWbS¾W SW¼S SW¼S SW¼S SW¼S 20 225° 0′ 0″ SW 20 ¼ 227° 48′ 45″ SW¼W SWbW¾S SW¼W SW¼W SW¼W 20 ½ 230° 37′ 30″ SW½W SWbW½S SW½W SW½W SW½W 20 ¾ 233° 26′ 15″ SW¾W SWbW¼S SW¾W SW¾W SW¾W 21 236° 15′ 0″ SWbW 21 ¼ 239° 3′ 45″ SWbW¼W WSW¾S WSW¾S SWbW¼W SWbW¼W 21 ½ 241° 52′ 30″ SWbW½W WSW½S WSW½S SWbW½W SWbW½W 21 ¾ 244° 41′ 15″ SWbW¾W WSW¼S WSW¼S SWbW¾W SWbW¾W 22 247° 30′ 0″ WSW 22 ¼ 250° 18′ 45″ WSW¼W WbS¾S WSW¼W WSW¼W WbS¾S 22 ½ 253° 7′ 30″ WSW½W WbS½S WSW½W WSW½W WbS½S 22 ¾ 255° 56′ 15″ WSW¾W WbS¼S WSW¾W WSW¾W WbS¼S 23 258° 45′ 0″ WbS 23 ¼ 261° 33′ 45″ WbS¼W W¾S W¾S W¾S W¾S 23 ½ 264° 22′ 30″ WbS½W W½S W½S W½S W½S 23 ¾ 267° 11′ 15″ WbS¾W W¼S W¼S W¼S W¼S 24 270° 0′ 0″ W 24 ¼ 272° 48′ 45″ W¼N WbN¾W W¼N W¼N W¼N 24 ½ 275° 37′ 30″ W½N WbN½W W½N W½N W½N 24 ¾ 278° 26′ 15″ W¾N WbN¼W W¾N W¾N W¾N 25 281° 15′ 0″ WbN 25 ¼ 284° 3′ 45″ WbN¼N WNW¾W WNW¾W WNW¾W WbN¼N 25 ½ 286° 52′ 30″ WbN½N WNW½W WNW½W WNW½W WbN½N 25 ¾ 289° 41′ 15″ WbN¾N WNW¼W WNW¼W WNW¼W WbN¾N 26 292° 30′ 0″ WNW 26 ¼ 295° 18′ 45″ WNW¼N NWbW¾W WNW¼N NWbW¾W NWbW¾W 26 ½ 298° 7′ 30″ WNW½N NWbW½W WNW½N NWbW½W NWbW½W 26 ¾ 300° 56′ 15″ WNW¾N NWbW¼W WNW¾N NWbW¼W NWbW¼W 27 303° 45′ 0″ NWbW 27 ¼ 306° 33′ 45″ NWbW¼N NW¾W NW¾W NW¾W NW¾W 27 ½ 309° 22′ 30″ NWbW½N NW½W NW½W NW½W NW½W 27 ¾ 312° 11′ 15″ NWbW¾N NW¼W NW¼W NW¼W NW¼W 28 315° 0′ 0″ NW 28 ¼ 317° 48′ 45″ NW¼N NWbN¾W NW¼N NW¼N NW¼N 28 ½ 320° 37′ 30″ NW½N NWbN½W NW½N NW½N NW½N 28 ¾ 323° 26′ 15″ NW¾N NWbN¼W NW¾N NW¾N NW¾N 29 326° 15′ 0″ NWbN 29 ¼ 329° 3′ 45″ NWbN¼N NNW¾W NNW¾W NNW¾W NNW¾W 29 ½ 331° 52′ 30″ NWbN½N NNW½W NNW½W NNW½W NNW½W 29 ¾ 334° 41′ 15″ NWbN¾N NNW¼W NNW¼W NNW¼W NNW¼W 30 337° 30′ 0″ NNW 30 ¼ 340° 18′ 45″ NNW¼N NbW¾W NNW¼N NbW¾W NbW¾W 30 ½ 343° 7′ 30″ NNW½N NbW½W NNW½N NbW½W NbW½W 30 ¾ 345° 56′ 15″ NNW¾N NbW¼W NNW¾N NbW¼W NbW¼W 31 348° 45′ 0″ NbW 31 ¼ 351° 33′ 45″ NbW¼N N¾W N¾W N¾W N¾W 31 ½ 354° 22′ 30″ NbW½N N½W N½W N½W N½W 31 ¾ 357° 11′ 15″ NbW¾N N¼W N¼W N¼W N¼W 32 360° 0′ 0″ N
Zastosowania współczesne Rumby bywają używane do określania (odniesionego do linii symetrii wzdłużnej kadłuba statku) kierunku, w którym znajduje się obiekt np: dwa rumby z prawej pława, albo rumb za lewym trawersem stawa itp.
System rumbowy, ale tylko do 16 kierunków (a więc do poziomu III) nadal stosowany jest do określania kierunków prądów morskich, kierunków wiatrów w prognozach meteorologicznych, dziennikach okrętowych itp.
Tabela Zestaw nazw pełnych rumbów (32 rumby): Nr skrót angielski nazwa angielska nazwa polska Kierunek (stopnie) 0 N north północ 0° 1 NbE north by east północ ku wschodowi 11,25° 2 NNE north north east północny północny wschód 22,50° 3 NEbN north east by north północny wschód ku północy 33,75° 4 NE north east północny wschód 45° 5 NEbE north east by east północny wschód ku wschodowi 56,25° 6 ENE east north east wschodni północny wschód 67,50° 7 EbN east by north wschód ku północy 78,75° 8 E east wschód 90° 9 EbS east by south wschód ku południu 101,25° 10 ESE east south east wschodni południowy wschód 112,50° 11 SEbE south east by east południowy wschód ku wschodowi 123,75° 12 SE south east południowy wschód 135° 13 SEbS south east by south południowy wschód ku południu 146,25° 14 SSE south south east południowy południowy wschód 157,50° 15 SbE south by east południe ku wschodowi 168,75° 16 S south południe 180° 17 SbW south by west południe ku zachodowi 191,25° 18 SSW south south west południowy południowy zachód 202,50° 19 SWbS south west by south południowy zachód ku południu 213,75° 20 SW south west południowy zachód 225° 21 SWbW south west by west południowy zachód ku zachodowi 236,25° 22 WSW west south west zachodni południowy zachód 247,50° 23 WbS west by south zachód ku południu 258,75° 24 W west zachód 270° 25 WbN west by north zachód ku północy 281,25° 26 WNW west north west zachodni północny zachód 292,50° 27 NWbW north west by west północny zachód ku zachodowi 303,75° 28 NW north west północny zachód 315° 29 NWbN north west by north północny zachód ku północy 326,25° 30 NNW north north west północny północny zachód 337,50° 31 NbW north by west północ ku zachodowi 348,75° 32 N north północ 360°
Zobacz też kompas róża wiatrów SI pozaukładowe jednostki miary
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia żeglarstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, praca zbiorowa – red. Jacek Czajewski, .
Kategoria:Nawigacja