Piłka nożna ( ) na Malcie (na Wyspach Maltańskich) pojawiła się podczas rządów brytyjskich w połowie XIX wieku. Sport w tym czasie był jeszcze nowością również w Anglii i była to forma rozrywki dla żołnierzy stacjonujących w tym czasie na Malcie.

W 1890 roku brytyjscy żołnierze regimentu „St. Margaret” założyli pierwszy klub piłkarski na Malcie – St. Margaret. Kolejny klub – Floriana – powstał dziesięć lat później, dzięki czemu 13 maja 1900 roku rozegrano pierwszy oficjalny mecz: St. George’s - Floriana 3:1. W 1910 roku, odbywające się do tej pory nieregularne spotkania na poziomie amatorskim i półprofesjonalnym, zostały zastąpione przez rozgrywki ligowe.

Maltański związek piłkarski – Malta Football Association powołano do życia w 1900 roku. Do usamodzielnienia kraju był afiliowany przy The Football Association. MFA odpowiada za wszystkie kwestie piłkarskie na Wyspach, w tym za: reprezentację mężczyzn, reprezentację kobiet, reprezentację juniorów oraz krajowe rozgrywki ligowe i pucharowe.

Rozgrywki ligowe W historycznym, pierwszym sezonie rozgrywek ligowych na Malcie 1909/10 wzięło udział 5 drużyn: Floriana FC, Sliema Wanderers, St. Joseph's United, Boys Empire League z Valletty oraz Malta University FT. Pierwsze spotkanie rozegrano 20 lutego 1910 roku na boisku Lyceum w Marsie.

Aż do sezonu 1939–1940 pierwsza liga pozostała jedyną ligą w maltańskim futbolu i nosiła nazwę Divison one. W dwudziestoleciu międzywojennym Sliema Wanderers i Floriana dominowały w lidze, zdobywając 20 (Sliema 11, Floriana 9) na 21 możliwych tytułów mistrzowskich.

W sezonie 1940/41 liga nie wystartowała z powodu II wojny światowej. Wielu piłkarzy z Malty zostało zaangażowanych w obronę wyspy na początku lat 40. XX w., gdy ta kolonia brytyjska była silnie zaangażowana w konflikt w Afryce Północnej ze względu na strategiczną pozycję na Morzu Śródziemnym.

Normalna działalność ligowa została wznowiona w sezonie 1944/45 z udziałem czterech drużyn, w tym Sliema Wanderers i Floriana. Począwszy od roku 1946 rozgrywki ligowe były wielopoziomowe - piętnaście klubów dołączyło do rozgrywek, podwajając liczbę zarejestrowanych klubów w ciągu dziesięciu lat. Wśród klubów tych były m.in. Valletta FC i Hibernian FC.

Rozwój ligi następował w latach 50., 60. i 70. XX wieku. W 1950 roku dołączyło kolejne piętnaście klubów, w tym Birkirkara FC.

W latach 80. XX wieku dominacja Sliema Wanderers i Floriana ostatecznie dobiegła końca. Przy okazji inauguracji nowego stadionu narodowego, Ta 'Qali, doszło do dużej reorganizacji rozgrywek ligowych Malty. Hibernians FC wygrał mistrzostwo ligi maltańskiej w 1981 i 1982 roku, Rabat Ajax (utworzony w 1930 roku) wygrał w 1985 i 1986 roku, jednak prawdziwą niespodzianką był jeden z najstarszych klubów na Malcie, Ħamrun Spartans, który wygrał ligę trzy razy: w 1983, 1987 i 1988 roku, a dodatkowo zdobył pięć Pucharów Malty. Floriana zdobyła trofeum ligi w 1981 roku.

Ostatnie dziesięciolecia XX wieku sprawiły, że format ligi rozszerzył się na czwarty poziom i łącznie zarejestrowanymi 50 klubami. Gama klubów stała się bardzo zróżnicowana, przez co różne kluby sięgały po krajowe trofea, ale funkcjonowały także takie, które do piłki nożnej podchodziły czysto rozrywkowo i półprofesjonalnie. W latach 90. XX wieku Valletta FC, wygrywając pięć mistrzostw i cztery Puchary zanotowała swój złoty okres.

W XXI wieku po ligowe mistrzostwo sięgały: Valletta FC, Sliema Wanderers FC, Birkirkara FC i Hibernians FC oraz - co było największą niespodzianką - w sezonie 2006/07 Marsaxlokk FC.

Formaty rozgrywek PoziomLiga/dywizjaLiczba klubówLiga/dywizjaLiczba klubówLiga/dywizjaLiczba klubów do sezonu 2010/2011 2010/11 – 2016/17 od sezonu 2017/2018 1Maltese Premier League10 klubówMaltese Premier League12 klubówMaltese Premier League14 klubów 2Maltese First Division10 klubówMaltese First Division14 klubówMaltese First Division14 klubów 3Maltese Second Division10 klubówMaltese Second Division14 klubówMaltese Second Division13 klubów 4Maltese Third Division21 klubów - 2 grupyMaltese Third Division13 klubówMaltese Third Division12 klubów

Wszystkie męskie kluby ligowe Malty klub local council liga w sezonie 2017/2018 mistrzostwo Malty Puchar Malty Balzan FC 23px Balzan BOV Premier League 0 0 Birkirkara FC 23px Birkirkara BOV Premier League 4 5 Floriana FC 23px Floriana BOV Premier League 25 20 Gżira United FC 23px Gżira BOV Premier League 0 1 Ħamrun Spartans 23px Ħamrun BOV Premier League 7 6 Hibernians Paola BOV Premier League 12 10 Lija Athletic FC 23px Lija BOV Premier League 0 0 Mosta 23px Mosta BOV Premier League 0 0 Naxxar Lions FC 23px Naxxar BOV Premier League 0 0 Senglea Athletic FC 23px Sliema BOV Premier League 0 0 Sliema Wanderers 23px Sliema BOV Premier League 26 21 St. Andrews FC 23px Pembroke BOV Premier League 0 0 Tarxien Rainbows 23px Tarxien BOV Premier League 0 0 Valletta FC 23px Valletta BOV Premier League 24 14 Marsa FC 23px Marsa BOV First Division 0 0 Melita FC 23px St. Julian’s BOV First Division 0 1 Mqabba FC 23px Mqabba BOV First Division 0 0 Pembroke Athleta FC 23px Pembroke BOV First Division 0 0 Pieta Hotspurs FC 23px Pietà BOV First Division 0 0 Qormi FC 23px Qormi BOV First Division 0 0 Qrendi FC 23px Qrendi BOV First Division 0 0 Rabat Ajax FC 23px Rabat BOV First Division 2 1 San Gwann FC 23px San Ġwann BOV First Division 0 0 Sirens FC 23px Saint Paul’s Bay BOV First Division 0 0 Vittoriosa Stars FC 23px Birgu BOV First Division 0 0 Zabbar St. Patrick FC 23px Żabbar BOV First Division 0 0 Żebbuġ Rangers FC 23px Żebbuġ BOV First Division 0 0 Żejtun Corinthians FC 23px Żejtun BOV First Division 0 0 Attard FC 23px Attard BOV Second Division 0 0 B'Bugia St Peters FC Birżebbuġa BOV Second Division 0 0 Fgura United FC 23px Fgura BOV Second Division 0 0 Gharghur FC 23px Għargħur BOV Second Division 0 0 Gudja United FC 23px Gudja BOV Second Division 0 0 Kalkara FC 23px Kalkara BOV Second Division 0 0 Luqa St. Andrew’s FC 23px Luqa BOV Second Division 0 0 Marsaxlokk FC 23px Marsaxlokk BOV Second Division 1 0 Mgarr United FC 23px Mġarr BOV Second Division 0 0 Siggiewi FC 23px Siġġiewi BOV Second Division 0 0 Saint George’s FC Cospicua BOV Second Division 1 0 Swieqi United FC 23px Swieqi BOV Second Division 0 0 Dingli Swallows FC 23px Dingli BOV Third Division 0 0 Ghaxaq FC 23px Għaxaq BOV Third Division 0 0 Kirkop United FC 23px Kirkop BOV Third Division 0 0 Marsaskala FC 23px Marsaskala BOV Third Division 0 0 Mdina Knights FC 23px Mdina BOV Third Division 0 0 Mellieha SC 23px Mellieħa BOV Third Division 0 0 Msida St. Joseph FC 23px Msida BOV Third Division 0 0 Mtarfa FC 23px Mtarfa BOV Third Division 0 0 St. Venera Lightnings FC 23px Santa Venera BOV Third Division 0 0 Ta' Xbiex SC 23px Ta’ Xbiex BOV Third Division 0 0 Xghajra Tornados FC 23px Xgħajra BOV Third Division 0 0 Zurrieq FC 23px Żurrieq BOV Third Division 0 1

Poziom rozgrywek:

Ligi młodzieżowe Youth League - rozgrywki młodzieżowe podzielone na pięć lig Youth FA Under-17 – rozgrywki młodzieżowe U-17 podzielone na pięć lig Youth FA Under-15 – rozgrywki młodzieżowe U-15 podzielone na pięć lig

Piłka nożna kobiet BOV Women’s League – kobieca ekstraklasa Women’s U-19 League – kobieca liga młodzieżowa

Puchary Rozgrywki pucharowe rozgrywane na Malcie to: Puchar Malty (znany też jako FA Trophy) Superpuchar Malty – mecz między mistrzem kraju i zdobywcą Pucharu Women’s Super Cup

Rozgrywki pucharowe historyczne: Puchar Związku – rozgrywany w sezonach 1910/11 – 1912/13, 1927/28-1928/29, 1943/44

Reprezentacja Malty

Mimo powołania krajowej federacji w 1900 roku, aż do uzyskania niepodległości reprezentacja nie brała udziału w rozgrywkach międzynarodowych. Swój pierwszy mecz rozegrała dopiero 24 lutego 1957 roku. Na Empire Stadium w Gżira w obecności 17 421 widzów przegrała z Austrią 2-3.

Piłka nożna amatorska Od lat 20. XX wieku na Malcie odbywały się także niezależne rozgrywki amatorskie. Były one kierowane przez Malta Amateur FA (od 1922 roku) oraz Malta Sports Association (od 1925 roku do lat 50. XX wieku). Mistrzami tych rozgrywek były m.in. Lyceum, Floriana Tigers, Constitutional FC (Paola), University SC, Salesian Sports Brigade, Gharghur Juventus, Zejtun Red Stars i Marsa White Stars .

Piłka nożna na Gozo W ramach rozgrywek piłkarskich na Malcie pewną autonomię utrzymują rozgrywki klubowe na wyspie Gozo. 8 klubów występuje w Gozo Football League First Division, 6 klubów w Gozo Football League Second Division.

Na pozostałych wyspach archipelagu nie ma aktywności piłkarskiej.

Stadiony

Narodowym stadionem Malty jest od 1980 roku Ta’ Qali Stadium znajdujący się w Attard. Jego pojemność to 16 997. Poza meczami reprezentacji odbywają się na nim także mecze ligowe oraz pucharów krajowych oraz europejskich pucharów klubowych. Poprzednim stadionem narodowym był Empire Stadium w Gżira.

Zobacz też Mistrzostwa Europy U-17 w Piłce Nożnej 2014, mistrzostwa które odbyły się ma Malcie

Przypisy

*