Zespół pałacowo-parkowy w Pławowicach – zabytkowy zespół pałacowo-parkowy we wsi Pławowice, w gminie Nowe Brzesko, w powiecie proszowickim, w województwie małopolskim.
Zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku dla rodziny Morstinów. Obiekt składający się z pałacu, kaplicy, parku oraz zespół stawów został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, s. 148.. Pałac: czas budowy 1804–1805, styl klasycystyczny. Park: czas powstania XVIII–XIX wiek. Kaplica: czas powstania 1802 rok. W XV wieku istniał tu dwór szlachecki, wspomina o nim Jan DługoszSłownik Geograficzny Królestwa Polski, tom VIII, 1887.. W 1581 roku Pławowice były własnością Lanckorońskich. W 1625 roku właścicielem był Jan Gutteter Pławowski i po nim do pocz. XVIII wieku majątek pozostawał w rodzinie Gutteterów. Już w 1730 roku pół wsi Pławowice należało do Stefana Benedykta z Raciborska Morsztyna. W 1776 roku wykonano plan założenia zespołu pałacowo-parkowego. W dokumencie z 1788 roku wymieniony jest dwór z prywatną kaplicą. Obecny pałac powstał w latach 1804–1805 dla Ludwika Felicjana Morstina (1782–1865), herbu Leliwa, żonatego z Marią Rawitą-Ostrowską herbu Rawicz, według planów Jakuba Kubickiego. Należy do najcenniejszych i najokazalszych wiejskich rezydencji klasycystycznych doby postanisławowskiej w skali ogólnokrajowej. Walory jego podnosi usytuowanie w rozległym parku krajobrazowym o urozmaiconym drzewostanie z XVIII–XX wieku, z dużym stawem, tzw. parkowym, z wyspą pośrodku, oraz kompleksem stawów rybnych, połączonych groblami. Teren parku opada łagodnie ku dolinie przepływającej po stronie wschodniej rzeki Szreniawy. Obecna kaplica w parku powstała wcześniej niż obecny pałac, bo w 1802 roku, jest na rzucie czworoboku, otoczona starymi lipami i klonami. Wjazd do pałacu był przez bramę z rzeźbami dwóch lwów (rzeźby obecnie znajdują się w Krakowie przy wejściu do wieży ratuszowej, przed pałacem ustawione ich kopie). W 1886 roku dobudowano skrzydło południowe według projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Pałac stanowił do roku 1945 własność rodziny Morstinów i za czasów ostatniego właściciela Ludwika Hieronima Morstina organizowane były w latach 1928, 1929 zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego. Po 1945 roku pałac wraz z parkiem ulegał dewastacji. W 1989 roku skarb państwa sprzedał go Magdalenie Marskiej-Maj, a ta po 4 latach Helenie Villadsen, W 1997 roku właścicielem została Tele-Fonika.
W 2001 roku posiadłość kupił pałacu który prowadził prace remontowe i zabezpieczające, aby przywrócić zespołowi pałacowo-parkowemu stan pierwotny. W dniach 23 i 24 czerwca 2006 roku w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów, w którym uczestniczyło wielu współczesnych literatów. Tym razem organizatorami spotkania byli Maria i Marian Tomaszewscy właściciele posiadłości oraz gmina Nowe Brzesko.
Urodzeni i zmarli
Kolejne trzy pokolenia Morstynów/Morstinów: Ludwik Felicjan Morstyn (1782–1865), herbu Leliwa, żonaty z Marią Rawitą-Ostrowską herbu Rawicz, Ludwik Władysława Morsztyn (1848-1926), herbu Leliwa , Ludwik Hieronim Morstin (1886–1966) herbu Leliwa.
Przypisy
Bibliografia T. Chrzanowski, M. Kornecki: Sztuka ziemi krakowskiej (1982). M. Majka: Pałac Morstinów nad Szreniawą. Zespół pałacowy w Pławowicach – wczoraj, dziś i jutro.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pałace w województwie małopolskim Kategoria:Zabytki w powiecie proszowickim Kategoria:Nowe Brzesko (gmina)